Filoya Malaysia Airlines MH370: Sirra 'Windabûyî' ya li Esmanê

Malezya - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

Filoya Malaysia Airlines MH370: Sirra 'Windabûyî' ya li Esmanê

Di 8ê Adara 2014an de, balafireke Boeing 777 ya Malaysia Airlines, bi navê firîna MH370, di dema rêwîtiya xwe ji Kuala Lumpur ber bi Pekînê ve, li ser 239 kesên li ser gemiyê, ji radarê winda bû. Windabûna balafirê ji nişka ve û bi şok bû; piştî ragihandina dawîn a rutin berdewam kir, paşê jî bi hêsanî ji radarê winda bû. Ev bûyer zû bû yek ji sirên herî tevlihev û sosret ên dîroka hewavaniya sivîl, û bû sedema gelek teorî û texmînan li ser çarenûsa wê ya dawîn.

Operasyonên lêgerînê yên destpêkê li ser herêma ku balafir lê dawî li radarê xuya bû, hate rawestandin. Lêbelê, zû diyar bû ku rewş pir tevlihevtir e. Daneyên leşkerî û sivîl destnîşan dikin ku balafir ji rêça xwe ya diyarkirî pir dûr ketiye, ber bi rojava ve ber bi Tengava Malakka ve çûye, û paşê jî ber bi başûr ve ber bi Okyanûsa Hindî ve zivirîye. Van tevgerên neçaverêkirî, digel bêdengiya radyoyî ya balafirê, mecbûr kir ku qada lêgerînê ber bi qadeke mezin a Okyanûsa Hindî ve were berfirehkirin - herêmek ku ji ber topografiya xwe ya binavî ya dijwar û kûrahiyên wê yên tund tê zanîn.

Bi salan, gelek teorî hatine pêşniyar kirin ku windabûna MH370 rave bikin. Hin teorî li ser xeletiyên teknîkî disekinin, wekî têkçûnek pergala felaketî an jî agirê ji nişka ve ku bûye sedema windakirina kontrolê. Dema ku ev hîpotez mimkun in, ew bi tevahî guheztina rêça bi mebest û bêdengiya radyoyî rave nakin. Herwiha hîpotezên ku destwerdana derveyî, wekî revandinê, tê de hene, lê ti delîlên qanîker ji bo piştgiriya van îdîayan derneketine. Lêkolînên fermî, ku ji aliyê Malezya, Awistralya û Çînê ve têne rêvebirin, hîna bersivên dawî nedane.

Di nav teoriyên herî zêde têne nîqaş kirin de, hîpoteza ku yek ji endamên ekîba firîna balafirê, dibe ku pîlot, bi qest balafir xistiye xwarê. Ev hîpotez qismî li ser şiyana teknîkî ya pîlot ku rêça firînê biguhezîne û kontrolê ji bo demek dirêj biparêze, û her weha li ser hin hûrguliyên kesane yên ku hatine analîz kirin, tê. Lêbelê, bêyî delîlên rasterast an nameyek întîharê, ev tenê texmîn dimîne. Teoriya din behsa bûyerek terorîstî dike, ku tê de rêwî an jî ekîb hewl dane ku kontrolê ji nû ve bistînin, ku bûye sedema dawiyek trajedîk. Dîsa, delîlên berbiçav kêm in.

Di salên dawî de, teknolojiyên nû di lêgerînê de hatine bikar anîn. Wesayîtên binavî yên ku bi pergalên sonar ên pêşkeftî hatine çêkirin, ji bo lêgerîna binê Okyanûsa Hindî hatine bikar anîn. Di sala 2015an de, perçek ji bermayiyên balafirê (flaperon) li peravên girava Réunion hat dîtin, ku hema hema bi teqezî piştrast kir ku balafir li Okyanûsa Hindî ketiye. Piştî wê, li peravên Afrîkayê perçeyên din jî hatin dîtin, lê ev yek ji bo dîtina qeydkerên firînê an jî bermayiya sereke alîkarî nekir.

Zehmetiya sereke di lêgerîna MH370 de ji ber mezinahiya mezin a Okyanûsa Hindî, kûrahiya avê ya tund ku heya hezaran metreyan digihîje, û topografiya binavî ya kaotîk e. Van faktoran operasyonên lêgerînê pir biha, demdirêj û bi teknolojiya pir pêşkeftî ve girêdayî dike. Heta bi qada lêgerînê ya teng jî, dîtina tiştekî di van şertan de wekî lêgerîna derziyek di koma giha de ye.

Çarenûsa firîna MH370 ji bo malbatên ku li benda bersivan in, sirûdek êşdar dimîne. Nebûna ravekirinek qedîm cih ji bo texmîn û spekulasyonê dihêle, û ew zehmetiyên ku pîşesaziya hewavaniyê di rûbirûbûna bûyerên weha yên bêhempa de rû bi rû dimîne, ronî dike. Lêgerîna berdewam ji bo rastiyê, çi qas dem dirêj bike jî, ji bo qurbaniyên firînê û malbatên wan wekî pêdiviyek exlaqî û mirovahî ye.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری