دەرزی، ماکیاژ، سترێس: ئایینی نوێی جوانی و فشاری کۆمەڵایەتی

عێراق - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

دەرزی، ماکیاژ، سترێس: ئایینی نوێی جوانی و فشاری کۆمەڵایەتی

لە جیهانی ئەمڕۆدا، ژینگەیەکی بینراو زاڵە کە تێیدا تێڕوانین بۆ جوانی و دەرکەوتنی کەسی بووەتە بابەتی سەرەکی. چیتر تەنها خواستێک نییە، بەڵکو بووەتە پێویستییەکی کۆمەڵایەتی، کە زۆرجار بە 'ئایینی نوێی جوانی' وەسف دەکرێت. ئەم دیاردەیە لە چیرۆکی سۆفیا، کچێکی ١٧ ساڵان لە نزیک میونشن، بە ڕوونی دەردەکەوێت، کە ڕۆژانە دوو کاتژمێر تەرخان دەکات بۆ ئامادەکردنی ڕوخساری. ڕووتینی ڕۆژانەی ئەو، کە لە بەکارهێنانی زیاتر لە ٢٠ بەرهەمی جوانکاری و حەوت فڵچە پێکدێت، تەنها وێنەیەکی بچووکی دیاردەیەکی گەورەترە کە ملیۆنان کەسی لە سەرانسەری جیهاندا گرتووەتەوە. ئەم پەرۆشییە بۆ گەیشتن بە 'وێنەیەکی بێ عەیب'، بەتایبەتی لە نێو گەنجاندا، تەنها کات بەسەربردن نییە، بەڵکو بووەتە بەشێکی دانەبڕاو لە ژیانی ڕۆژانە و تەنانەت سەرچاوەی سەلامەتی و متمانەبەخۆبوون.

ڕاپۆرتێکی گۆڤاری 'دێر شپیگڵ' ئاماژە بەوە دەکات کە ئەم دیاردەیە تەنها تایبەت نییە بە گەنجان یان ژنان، بەڵکو گەشەسەندنێکی کۆمەڵایەتی گشتگیرە. تێکڕای خەڵک ڕۆژانە چوار کاتژمێر تەرخان دەکەن بۆ گرنگیدان بە دەرکەوتنیان، ئەمەش لە ماکیاژ و چاککردنی قژەوە تا پاکوخاوێنی کەسی و ڕاهێنانی وەرزشی لەخۆدەگرێت. ژنان بە تێکڕا ٢٤ خولەک زیاتر لە پیاوان کات بۆ ئەم مەبەستە تەرخان دەکەن. ئەم ئامارانە نیشانەی ئەوەن کە چۆن پیشەسازی جوانی و خۆشگوزەرانی گەشەی کردووە و بووەتە یەکێک لە گەورەترین پیشەسازییەکانی جیهان، هاوشێوەی پیشەسازی نەوت و گاز یان ئۆتۆمبێل، بەڵام بە پێشبینی گەشەی زیاتر لە دەیەی داهاتوودا. کۆمپانیای ڕاوێژکاری مەکینزی بەهای بازاڕی جوانی (بەبێ خۆشگوزەرانی) بە ٥٨٠ ملیار دۆلار دەخەمڵێنێت و پێشبینی گەشەی شەش لەسەد دەکات تا ساڵی ٢٠٢٧.

فشارە کۆمەڵایەتییەکان و پیشەسازی جوانی

پەرەسەندنی سۆشیال میدیا و بەردەوام بینینی وێنەی 'نموونەیی' لەم پلاتفۆرمانەدا، فشاری بینراوی بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد کردووە. کچانی گەنج، وەک سۆفیا، لە ژوورەکانی نوستنی خۆیانەوە، ڕێنمایی یەکتری دەکەن بۆ ئەوەی 'باشترین وەشانی خۆیان' دەربخەن. ئەمەش تەنها بە ماکیاژکردن کۆتایی نایەت، بەڵکو دەگاتە نەشتەرگەری جوانکاری و دەرزی لێدان. لە ئەڵمانیا، خەڵک زیاتر لە هەر کاتێکی تر پارە بۆ جوانکاری خەرج دەکەن، تەنانەت ئەگەر نرخی نەشتەرگەری جوانکارییەکان لەوێ گرانتر بێت بە بەراورد بە وڵاتانی وەک تورکیا. نەشتەرگەری مەمک، بۆتۆکس، بەرزکردنەوەی برژانگ و پڕکەرەوەکان لە 'پێداویستییە دڵخوازەکانی ئەڵمانەکان'ن، وەک کۆمەڵەی ئەڵمانی بۆ نەشتەرگەری جوانکاری و پلاستیک ڕایگەیاندووە. لە ئاستی جیهانیدا، ژمارەی نەشتەرگەرییە جوانکارییەکان لە چوار ساڵی ڕابردوودا زیاتر لە ٤٠% زیادیکردووە.

ڕووی تاریکی جوانی: سترێس و ناڕەزایی

لەگەڵ گەشەی ئەم پیشەسازییەدا، ڕوویەکی دیکەی تاریکیش هەیە: زۆرێک لە خەڵک بەهۆی دەرکەوتنیانەوە تووشی ئازار و سترێس دەبن. ستێفانی گیزینگەر، مۆدێلی تەمەن ٢٩ ساڵان و براوەی وەرزی نۆیەمی 'Germany’s Next Topmodel'، نموونەیەکی بەرچاوە. سەرەڕای ئەوەی کە بە جوانییەکەی ناسراوە، بەڵام ئەویش وەک ملیۆنان کەسی دیکە، لەگەڵ جەستە و ڕوخساریدا کێشەی هەیە و بەردەوام لایەنی نەرێنی لە خۆیدا دەبینێتەوە. ئەم دیاردەیە پرسیارێکی گرنگ دروست دەکات: ئەم سەرنجدانە زیادەڕۆییە بۆ دەرکەوتنمان لە کوێوە هاتووە؟

سۆفیا، وەک ژمارەیەکی زۆر لە ئینفڵوێنسەرەکانی سۆشیال میدیا، ئەم پەرۆشییەی بۆ جوانی گۆڕیوە بۆ سەرچاوەیەکی داهات. ڤیدیۆکانی 'Get Ready With Me'ی ئەو لە تیکتۆک زیاتر لە ١.٦ ملیۆن جار بینراون، وای نیشان دەدات کە ئەم ڕووتینە ڕۆژانەیەی بە ئاسانی ئەنجام دەدات. لە ڕاستیدا، ئەمە کارێکی قازانجدارە، کە تێیدا لە مانگە باشەکاندا زیاتر لە دایک و باوکی پێکەوە بەدەست دەهێنێت. کۆمپانیاکانی جوانکاری بەرهەمەکانی بۆ دەنێرن و داوای هاوکاری لێدەکەن، کە لە بەرامبەردا لە ٢,٠٠٠ بۆ ٧,٠٠٠ یۆرۆ بۆ هەر ڤیدیۆیەک وەردەگرێت. ئەم پارەیەش دووبارە خەرج دەکاتەوە لە هۆڵی وەرزش، جلوبەرگ، برژانگ، نینۆک و قژی خۆی، کە تەنها قژی خۆی هەر دوو مانگ جارێک ٥٠٠ یۆرۆی تێدەچێت. دایک و باوکی سۆفیا، کە تیکتۆک و ئینستاگرام بەکارناهێنن، شانازی پێوە دەکەن بەهۆی پارە پەیداکردنەکەی، بەڵام بە تەواوی لەوە تێناگەن کە ئەو چی دەکات.

کاری جوانکاری و 'پریڤیلیجی جوانی'

ئەو کارەی کە بۆ بەرهەمهێنانی جوانی دەکرێت، ئێستا پێی دەوترێت 'کاری جوانکاری' (aesthetic labor). ئەم زاراوەیە ڕوونیدەکاتەوە کە جوانی کاڵایەکە دەبێت بەرهەم بهێنرێت و وەک سەرمایە بەهای هەیە، تەنانەت ئەگەر هەموو کەسێک ڕاستەوخۆ پارەی لێ پەیدا نەکات. دیاردەی دەروونی 'پریڤیلیجی جوانی' (Pretty Privilege) باس لەوە دەکات کە چۆن ڕوخسارە جوانەکان دەبنە هۆی لایەنگرییەکی دەروونی. بەم کەسانە سیفاتی کەسایەتی باشتر دەدرێت، کار و مووچەی باشتر بەدەست دەهێنن، لە تاقیکردنەوەی زارەکیدا نمرەی باشتر وەردەگرن، و تەنانەت لە دادگاشدا مامەڵەیەکی باشتر وەرگرن. ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە بۆچی خەڵک کات و پارەیەکی زۆر بۆ دەرکەوتنیان خەرج دەکەن.

فەیلەسوفی بەریتانی هێزەر ویدۆس ئاماژە بەوە دەکات کە ئێمە تەنها نامانەوێت خۆمان جوان بکەین، بەڵکو ناچارین بەهۆی زاڵبوونی وێنەکانەوە. لە جیهانێکی جیهانی کراوەدا، بە ملیۆنان وێنەی جوان لە سۆشیال میدیا، تەلەڤیزیۆن و تابلۆکانی ڕیکلامدا دەبینین. ئەمەش بووەتە هۆی یەکگرتن و بڵاوبوونەوەی ستانداردێکی جیهانی بۆ جوانی، کە وەک ویدۆس لە کتێبەکەیدا 'Perfect Me' ڕوونیدەکاتەوە، ئەمڕۆ نموونەی جوانکاری بریتییە لە تێکەڵەیەکی جیهانی لە هەموو نەتەوەکان. لێوی پڕ، قژی ئەستوور، ڕومەتی بەرز، چاوی بادەمی و برژانگی درێژ، مەمکی گەورە یان ماسولکەی سنگ – کەم کەس بە سروشتی هەموو ئەمانەیان هەیە. ئەمەش بە واتای ئەوە دێت کە هیچ نەتەوەیەک بەبێ یارمەتی بەس نییە؛ هەموو کەسێک دەبێت گۆڕانکاری یان زیادکردنی بۆ بکرێت بۆ ئەوەی لەگەڵ ئەم نموونەیەدا بگونجێت کە لە ڕاستیدا بوونی نییە.

کاریگەرییەکانی تەکنەلۆژیا و سۆشیال میدیا

هۆکارێکی دیکەی گرنگ بۆ ئەم زیادبوونەی سەرنجدان بە جوانی، تەکنەلۆژیا و بەتایبەتی کامێرای پێشەوەی مۆبایلە زیرەکەکانە. دەکتۆر هێنریک هیۆڤێلدۆپ، پسپۆڕێکی جوانکاری لە دوسلدۆرف، ئاماژە بەوە دەکات کە چۆن کامێرای پێشەوەی مۆبایلەکان و وێبکامەکان ڕوخسار دەشێوێنن، بەتایبەتی لووت. ئەمەش وادەکات خەڵک کاتێک سەیری خۆیان دەکەن لە شاشەکاندا، ناڕەزاییان هەبێت لە دەرکەوتنیان. لە کاتێکدا پێشتر خەڵک تەنها چەند چرکەیەک سەیری ڕوخساری خۆیان دەکرد لە ئاوێنەدا، ئێستا بەهۆی کۆبوونەوەی ئۆنلاین و ڤیدیۆ چاتەکانەوە، کاتژمێرەها سەیری خۆیان دەکەن. ئەمەش وادەکات کە خەڵک بە بەردەوامی بیر لە چاککردنی چرچ و لۆچی، یان کەمکردنەوەی لووتیان بکەنەوە.

گولجان دەمیر، ژنێکی تەمەن ٣٠ ساڵان، نموونەیەکی دیکەیە لەو کەسانەی کە بەدوای جوانی نموونەییدا دەگەڕێن. ئەو سەردانی کلینیکەکەی دکتۆر هیۆڤێلدۆپ دەکات بۆ ئەوەی لووت و لێوەکانی دەرزی لێ بدرێت. سەرەڕای ئەوەی دکتۆرەکە پێی دەڵێت کە لووتی زۆر جوان و سروشتییە و لێوەکانیشی پێویستیان بە زیاتر نییە، بەڵام دەمیر دەیەوێت زیاتر بکرێت. دکتۆرەکە تەنانەت وێنەی دەمیر دەگرێت و ئەپی Facetune بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی پیشانی بدات چۆن ڕوخساری دەگۆڕێت. ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە چۆن تەکنەلۆژیا بووەتە ئامرازێک بۆ گۆڕینی دەرکەوتن و بەدیهێنانی 'جوانی دروستکراو'.

بازرگانی جوانی و دەرزییەکان وەک 'خۆپارێزی'

کلینیکەکانی جوانکاری وەک Aesthetify، کە لەلایەن دکتۆرەکان هێنریک هیۆڤێلدۆپ و دۆمینیک بێترای بەڕێوەدەبرێن، پیشاندەری لایەنە بازرگانییەکەی ئەم دیاردەیەن. ئەوان لە تەلەڤیزیۆندا وەک 'DR RICK & DR NICK' ناسراون و چارەسەرە کەم نەشتەرگەرییەکان وەک کاڵایەکی لوکس پێشکەش دەکەن. لە کلینیکەکانیاندا کە بە بەردی مەڕمەڕی ڕەش، گوڵی زەنبەق و کتێبی قاوەیی دەربارەی ڕیانا ڕازێنراونەتەوە، کڕیارەکان هەست دەکەن کە خەریکی کارێکی باش و گرنگن بۆ خۆیان. دەرزی لێدان وەک 'خۆپارێزی' (self-care) ناسێندراوە. ئەم دوو دکتۆرە، کە لە زانکۆ لە هەنگاریا یەکتریان ناسیوە، ئێستا شەش کلینیکی دەرزی هایلۆرۆنیک و بۆتۆکسیان هەیە و لە زنجیرە فیلمێکی دۆکیومێنتاریدا لە کەناڵی ProSieben، کاری جوانکاری خۆیان وەک ئایینێک ستایش دەکەن، وەک ئەستێرە خۆیان نیشان دەدەن و ئۆتۆمبێلی پۆرش لێدەخوڕن و لە هۆڵی وەرزشدا کات بەسەر دەبەن. هیۆڤێلدۆپ تەنانەت مۆڵەتی فڕۆکەوانی وەردەگرێت بۆ ئەوەی کڕیارە دەوڵەمەندەکانی بتوانن بە فڕۆکە بێنە کلینیکەکانیان.

لەکۆتاییدا، ئەم دیاردەیە تەنها بازرگانییەک نییە، بەڵکو گۆڕانکارییەکی قووڵی کۆمەڵایەتییە کە پرسیار لەسەر چەمکی جوانی و خودی خۆمان دروست دەکات. لە نێوان فشاری سۆشیال میدیا، پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا و بازاڕێکی جوانکاریی گەشەسەندوو، خەڵک بەردەوام لە هەوڵدان بۆ گەیشتن بە وێنەیەکی نموونەیین کە زۆرجار نەگونجاوە و سەرچاوەی سترێس و ناڕەزاییەکی زۆرە. ئەمە ئایینێکی نوێیە کە پەرستگاکانی کلینیکی جوانکارین و پەرستەکانیشی ملیۆنان کەسن کە بەدوای بێ عەیبیدا دەگەڕێن، تەنانەت ئەگەر بەهایەکی زۆریشی هەبێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری