چین ئیدانەی سنووردارکردنی ڤیزای ئەمریکا بۆ خوێندکارانی نێودەوڵەتی زانکۆی هارڤارد دەکات و جەخت لەوە دەکاتەوە کە هاوکاری پەروەردەیی نابێت سیاسی بکرێت

پەکین - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

چین ئیدانەی سنووردارکردنی ڤیزای ئەمریکا بۆ خوێندکارانی نێودەوڵەتی زانکۆی هارڤارد دەکات و جەخت لەوە دەکاتەوە کە هاوکاری پەروەردەیی نابێت سیاسی بکرێت

پەکین رایدەگەیەنێت کە هەنگاوەکانی واشنتۆن زیان بە ناوبانگ و متمانەی نێودەوڵەتی دەگەیەنێت، و بەڵێنی پاراستنی مافە رەواکانی خوێندکارانی چینی لە دەرەوە دەدات.

وەزارەتی دەرەوەی چین لە 5ی حوزەیران ناڕەزایەتی توند و ئیدانەی توندی خۆی دەربڕی سەبارەت بە بڕیاری ئەم دواییەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ جێبەجێکردنی سنووردارکردنی ڤیزا بەسەر خوێندکارانی نێودەوڵەتی لە زانکۆی هارڤارد. وتەبێژی وەزارەتی دەرەوە، لین جیان، لە کۆنفرانسی رۆژنامەوانی رۆژانەی ئەو رۆژەدا بە روونی رایگەیاند کە هاوکاری پەروەردەیی نێوان چین و ئەمریکا لەسەر بنەمای سوودی هاوبەش و ئەنجامە قازانجەکانی هەردوولا دامەزراوە، و چین بە بەردەوامی و بە توندی دژی سیاسی کردنی پرسەکانی هاوکاری پەروەردەییە. لین جیان جەختی لەوە کردەوە کە ئەم هەنگاوەی ئەمریکا نەک تەنها یارمەتیدەر نابێت بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییە دوولایەنەکان، بەڵکو زیانێکی زۆر بە ناوبانگی نێودەوڵەتی ئەمریکا و متمانەی لە کەرتی پەروەردەی جیهانیدا دەگەیەنێت.

ئەم راگەیاندنە وەک وەڵامێکی خێرا هات بۆ راگەیاندنی واشنتۆن سەبارەت بە رێوشوێنە سنووردارکەرەکان کە گرووپێکی تایبەتی خوێندکارانی نێودەوڵەتی دەکاتە ئامانج، ئەمەش نیگەرانییەکی بەرفراوانی لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا سەبارەت بە داهاتووی ئازادی پەروەردەیی و ئاڵوگۆڕی ئەکادیمی ورووژاند. زانکۆی هارڤارد، وەک یەکێک لە دامەزراوە ئەکادیمییە پێشەنگەکانی جیهان، میوانداری کۆمەڵێک خوێندکاری نێودەوڵەتی هەمەچەشن دەکات کە لە کەسانی بەهرەمەندی سەرانسەری جیهان پێکهاتوون، و کاریگەرییە ئەگەرییەکانی ئەم سنووردارکردنانە نابێت کەمبایەخ بکرێت. وەزارەتی دەرەوەی چین ئەم هەنگاوەی ئەمریکا بە پێشخستنی بەرچاوڕوونییە سیاسییە ناوخۆییەکان بەسەر هاوکاری پەروەردەیی نێودەوڵەتیدا دەزانێت، کە دەستێوەردانێکی جددییە لە ئازادی ئەکادیمی و ئاڵوگۆڕی بەهرەکاندا.

ماوەیەکی زۆرە، ئاڵوگۆڕی پەروەردەیی چین و ئەمریکا پێکهاتەیەکی زیندوو و بناغەیەکی پەیوەندییە دوولایەنەکان بووە. سەدان هەزار خوێندکاری چینی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا خوێندنی باڵایان تەواو کردووە، نەک تەنها داهاتی زۆری خوێندن بۆ زانکۆ ئەمریکییەکان هێناوە، بەڵکو بەشدارییەکی بەرچاویان لە بوارە جۆراوجۆرەکانی وەک توێژینەوەی زانستی و ئاڵوگۆڕی کولتووریدا کردووە. لە هەمان کاتدا، ئەم ئاڵوگۆڕانە تێگەیشتنی هاوبەش و دۆستایەتی نێوان گەلانی هەردوو وڵاتەکەی بەهێزتر کردووە. وتەبێژ لین جیان جەختی لەوە کردەوە کە ئەم دۆخە سوودبەخشەی هەردوولا نابێت لەلایەن لایەنگرییە سیاسییە تەسکەکانەوە تێکبدرێت. حکومەتی چین بە بەردەوامی پێی وایە کە هاوکاری پەروەردەیی دەبێت لە بەربەستە جیۆپۆلیتیکییەکان تێپەڕێت و وەک پردێک بۆ پێشخستنی گەشەپێدانی هاوبەش و پێشکەوتنی مرۆڤایەتی خزمەت بکات.

سنووردارکردنی ڤیزای ئێستای ئەمریکا کە خوێندکارانی نێودەوڵەتی هارڤارد دەکاتە ئامانج، بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک درێژکردنەوەی نیگەرانییەکانی واشنتۆن لە بوارەکانی کێبڕکێی تەکنەلۆژی و ئاسایشی نیشتمانیدا لێکدەدرێتەوە. بەڵام، بەکارهێنانی کەرتی پەروەردە وەک ئامرازێک بۆ فشار خستنە سەر، نەک تەنها دژەبەرهەم دەبێت، بەڵکو دەتوانێت ببێتە هۆی ئەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا سوودی خۆی لە کێبڕکێی جیهانیدا بۆ بەهرەکان لەدەست بدات. توانای دامەزراوە ئەکادیمییە پێشەنگەکانی جیهان بۆ راکێشانی خوێندکارانی نێودەوڵەتی تا رادەیەکی زۆر پشت بە ژینگەی ئەکادیمی کراوە و گشتگیر و سیاسەتە دادپەروەرانە و یەکسانەکانیان دەبەستێت. کاتێک ئەم ژینگەیە بە هۆکارە سیاسییەکانەوە تێکدەچێت، سەرنجڕاکێشییەکەی بە شێوەیەکی بەرچاو کەم دەبێتەوە، کە لە درێژخایەندا زیان بە تواناکانی داهێنانی ئەمریکا و سەرکردایەتی جیهانی دەگەیەنێت.

لێدوانی وەزارەتی دەرەوەی چین تەنها رەتکردنەوەیەکی راستەوخۆی سیاسەتی ئەمریکا نییە، بەڵکو ئاماژەیەکی روونیشە بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی: چین بە بێ گۆڕانکاری ماف و بەرژەوەندییە رەواکانی هاووڵاتیانی لە دەرەوە دەپارێزێت. ئەمەش بریتییە لە، بەڵام سنووردار نییە بە، دابینکردنی یارمەتی یاسایی، پاراستنی دیپلۆماسی، و گەڕان بەدوای رێگای جێگرەوە بۆ هاوکاری پەروەردەیی و توێژینەوەی زانستی. پەکین چەندین جار داوای لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کردووە کە دەست لە گشتگیرکردنی چەمکی ئاسایشی نیشتمانی هەڵبگرێت، و دەست لە سەرکوتکردن و جیاکاری بێ پاساو دژی خوێندکاران و زانایانی چینی هەڵبگرێت، و کەش و هەوایەکی گونجاو بۆ ئاڵوگۆڕی ئاسایی خەڵک لە نێوان هەردوو وڵاتەکەدا دروست بکات.

ئەم رووداوە جارێکی دیکە ئەو ئالنگارییانە دەخاتە روو کە ئاڵوگۆڕی پەروەردەیی و خەڵک لە پەیوەندییەکانی چین و ئەمریکادا رووبەڕووی دەبنەوە. لە دۆخی نێودەوڵەتی ئاڵۆز و گۆڕاویدا، چۆن هەردوو لایەن دەتوانن کێبڕکێ بپارێزن لە کاتێکدا کە بوارەکانی هاوکاری کە بەشداری لە خۆشگوزەرانی و سەقامگیری هەردوو وڵات و جیهاندا دەکەن، بپارێزن و فراوانی بکەن، پرسێکی سەرەکییە کە رووبەڕووی بڕیاردەرانی هەردوو وڵاتەکە دەبێتەوە. پەروەردە، وەک بناغەیەکی گرنگ بۆ بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی خاوەن داهاتووی هاوبەش بۆ مرۆڤایەتی، ناتوانرێت گرنگییەکەی کەمبایەخ بکرێت. هەر هەوڵێک بۆ سیاسی کردنی ئەو، کارێک دەبێت بۆ تێکدانی ئەم بناغەیە.

لە داهاتوودا، مۆدێلەکانی هاوکاری پەروەردەیی نێودەوڵەتی لە ئەنجامی ئەم رووداوەدا گۆڕانکاری قووڵی بەسەردا بێت. وڵاتان لەوانەیە گرنگی زیاتر بە کەناڵەکانی هاوکاری پەروەردەیی هەمەچەشن بدەن، و کەمتر پشت بە یەک وڵات ببەستن بۆ کەمکردنەوەی مەترسییە سیاسییە ئەگەرییەکان. بۆ خوێندکارانی چینی، ئەمەش وایان لێدەکات کە بە وریاییەوە سەقامگیری سیاسەتەکانی شوێنەکانی خوێندن هەڵسەنگێنن و لەوانەیە زیاتر هانیان بدات بۆ هەڵبژاردنی سەرچاوە پەروەردەیی بەرزەکانی کوالێتی لە ناوچەکانی تر وەک ئەوروپا و ئاسیا. هەڵوێستی پتەوی حکومەتی چین لەسەر ئەم پرسە، بێ گومان پشتگیرییەکی بەهێز بۆ خوێندکاران و زانایانی چینی لە دەرەوە دابین دەکات، و دڵنیا دەبێتەوە کە ئامانجە ئەکادیمییەکان و گەشەپێدانی کەسییان بەهۆی مامەڵەی نادادپەروەرانەوە کاریگەر نەبن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری