هەوڵەکانی دۆناڵد ترامپ بۆ لاوازکردنی دۆلار: ستراتیژییەکی ئابووری یان مەترسییەکی جیۆپۆلیتیکی؟

ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

هەوڵەکانی دۆناڵد ترامپ بۆ لاوازکردنی دۆلار: ستراتیژییەکی ئابووری یان مەترسییەکی جیۆپۆلیتیکی؟

لە هەنگاوێکدا کە مشتومڕی لەسەر سیاسەتی ئابووریی ئەمریکا دووبارە گەرم کردووەتەوە، دۆناڵد ترامپی سەرۆکی پێشوو، دووبارە خواستی خۆی بۆ لاوازکردنی دۆلارێکی ئەمریکی دووپات کردەوە و دابەزینی نرخی ئاڵوگۆڕەکەی بە "نایاب" ناوبرد. ئەم هەڵوێستە، کە لەگەڵ بۆچوونە درێژخایەنەکانی ئەودا یەکدەگرێتەوە، باوەڕێک ڕەنگدەداتەوە کە دراوێکی دابەزێنراو دەتوانێت هەناردەی ئەمریکی بەهێز بکات و پیشەسازیی ناوخۆیی زیندوو بکاتەوە. بەڵام، شیکەرانی ئابووری و شارەزایانی سیاسەتی دەرەوە هۆشداری دەدەن کە لەکاتێکدا دۆلارێکی لاوازتر لەوانەیە هەندێک سوودی خێرا پێشکەش بکات، بەڵام ڕێبازی گشتیی ترامپ بۆ پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و بازرگانی دەتوانێت بە ناڕاستەوخۆ ئەو پێگە جیهانییە تێکبدات کە بناغەی هێزی بەردەوامی دۆلارە.

داکۆکیی ترامپ بۆ دۆلارێکی لاوازتر لە بنەمایەکی ئابووریی ڕاستەوخۆوە سەرچاوە دەگرێت: دراوێکی کەم نرخ، کاڵای ئەمریکی لە بازاڕە نێودەوڵەتییەکاندا هەرزانتر و کێبڕکێکارتر دەکات، لەکاتێکدا هاوکات هاوردەکان گرانتر دەکات. ئەم دینامیکیەتە مەبەست لێی هاندانی بەکاربەرانی بیانییە بۆ کڕینی بەرهەمەکانی ئەمریکا و هاندانی کۆمپانیا ئەمریکییەکانە بۆ وەبەرهێنان لە بەرهەمهێنانی ناوخۆیی، کە لە کۆتاییدا ئامانجی کەمکردنەوەی کورتهێنانی بازرگانی و گەڕاندنەوەی کارەکانی پیشەسازییە. ئەمە خولیاکی نوێ نییە بۆ ترامپ؛ ئەو لە ساڵی 1987ەوە بە ئاشکرا ناڕەزایەتی دەربڕیبوو لەسەر بەهێزیی دۆلار بەرامبەر بە یەنی ژاپۆنی، کە بینینێکی یەکگرتووی بۆ ئابوورییەکی زیاتر هەناردە-ئاراستە دەربڕیبوو.

سەرەڕای باوەڕی گەرمی، توانای هەر سەرۆکێکی ئەمریکا بۆ دیاریکردنی یەکلایەنەی نرخی ئاڵوگۆڕی درێژخایەنی دۆلار سنووردارە. شارەزایانی ئابووری، لەوانەش کینێس رۆگۆف، ئابووریناسی پێشووی سەرەکیی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی، ئاواتەخوازانی سەرۆکایەتی بە "سەمای باران" دەشوبهێنن. بەهای دۆلار لەلایەن کۆمەڵێک فاکتەری ئاڵۆزەوە کاریگەر دەبێت، کە سیاسەتی ڕێژەی سوو کە لەلایەن فیدراڵی ڕیزێرڤی سەربەخۆوە دیاری دەکرێت، زۆر گرنگە. کاتێک تێچووی قەرزکردن کەم دەبێتەوە، دۆلار بەگشتی لاواز دەبێت. ئەم هێزە ناوەکییەی فیدراڵی ڕیزێرڤ لەسەر بەهای دراو، وردە وردە هۆکارێکە بۆ ئەوەی ترامپ زۆرجار هەوڵی زیاتر کۆنترۆڵکردنی دامەزراوەکە بدات، بە تایبەت چونکە بە ئامرازێک بۆ بەرنامە ئابوورییەکەی دەبینێت.

لە ڕووی مێژووییەوە، دۆلاری ئەمریکی لە کۆتایی جەنگی جیهانی دووەمەوە پێگەیەکی بێوێنەی وەک دراوی یەدەگی باڵادەستی جیهان بەدەستەوە بووە. جێگیرییەکەی و متمانەپێکراویی ئابووریی ئەمریکا وای لێکردووە ببێتە دراوی پەسەندکراو بۆ بازرگانی نێودەوڵەتی، قەرزدان و مامەڵەکانی ئاڵوگۆڕی دراو، بە جۆرێک نزیکەی 90%ی مامەڵەکانی ئاڵوگۆڕی دراوی جیهانی دۆلاری تێدایە. ئەم باڵادەستییە ئەوەی بەخشی بە ویلایەتە یەکگرتووەکان کە وەزیری دارایی پێشووی فەرەنسا، ڤالێری جیسکار دێستین، بە "ئیمتیازێکی زۆر" ناوی برد، کە سوودێکی ناوازەی پێبەخشی لە قەرزکردن، بەڕێوەبردنی کورتهێنانی زۆر و سەپاندنی سزاکان بەبێ ڕووبەڕووبوونەوەی دەرهاویشتە ئابوورییە خێراکان کە نەتەوەکانی تر ڕووبەڕوویان دەبنەوە. بۆ نموونە، باجەکانی "ڕۆژی ڕزگاربوون" کە لە ئیدارەیەکی پێشوودا سەپێنران، نموونەی ئەم ئیمتیازە بوون، بەڵام پرسیارگەلێکیشیان لەسەر بەردەوامییەکەی وروژاند.

لە کاتێکدا دۆلارێکی لاوازتر لەوانەیە بە شێوەیەکی بنەڕەتی ئاماژە بە لەدەستدانی ئەم باڵادەستییە نەدات – لە ڕاستیدا، زۆرێک لە پێشبینییەکانی پێشووتر سەبارەت بە کۆتاییهاتنی دۆلار زووتر لە کاتی خۆی دەرکەوتن – مەترسی گەورەتر لە ئەگەری داخورانی متمانەی نێودەوڵەتی بە سەقامگیریی ئەمریکا سەرچاوە دەگرێت. ئابووریناسان بە گشتی هاوڕان کە یۆرۆ، یەن، یوان، یان تەنانەت دراوە دیجیتاڵییەکان وەک بیتکۆین، لە ئێستادا ئامادە نین بۆ ڕکابەریکردنی دەسەڵاتی دۆلار لە ماوەی نزیکدا. بەڵام، بڕیارە نائاساییەکانی ترامپ لە سیاسەتی دەرەوەدا، گومانی لە دامەزراوە جیهانییە درێژخایەنەکان وەک ناتۆ و ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی، و ڕێبازی مامەڵەکردنی لەگەڵ هاوپەیمانییەکان، بڕێکی بەرچاوی نادڵنیایی خستووەتە ناو کاروباری جیهانییەوە. مۆریس ئۆبستفێڵد، ئابووریناسێکی پێشووی سەرەکیی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی، هۆشداری دەدات کە "ئەم پشێوییە جیۆپۆلیتیکییە ناوخۆییە کە ترامپ دروستی دەکات، و پشێوییە ئابوورییە جیۆپۆلیتیکییەکان"، دەتوانێت ببێتە هۆی کەمبوونەوەی گەیشتنی دۆلار لە ئاستی جیهانیدا و بەرزبوونەوەی دراوەکانی تر، تەنانەت بەبێ دەرکەوتنی جێگرەوەیەکی ڕوون.

بۆیە، نیگەرانی سەرەکی تەنها بەهای گۆڕاوی دۆلار لە بازاڕەکانی دراودا نییە. بەڵکو، لە کاریگەرییە فراوانترەکانی سیاسەتەکانی ئەمریکادا دەردەکەوێت کە دەتوانێت ڕێز و متمانەی هاوپەیمانان و هاوبەشە بازرگانییەکانی ئەمریکا بە سەقامگیریی ئابووری و سیاسییەکەی کەم بکاتەوە. دۆلارێکی کەمتر باڵادەست نەک تەنها ئاماژە بە گۆڕانکارییەک لە هێزی ئابووریدا دەدات، بەڵکو وەک ئاماژەیەکی بەهێزیش خزمەت دەکات بۆ کەمبوونەوەی کاریگەریی ئەمریکا لە گۆڕەپانی جیهانیدا، کە کاریگەری لەسەر هەموو شتێک دەبێت لە دینامیکیەتی بازرگانییەوە تاوەکو کاریگەریی جیۆپۆلیتیکی. ئەرکی هەر ئیدارەیەک ئەوەیە کە ئامانجە ئابوورییە ناوخۆییەکان لەگەڵ پێویستیی پاراستنی متمانەی جیهانی و یەکپارچەیی سیستمی دارایی نێودەوڵەتیدا هاوسەنگ بکات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری