فاینانشال تایمز تۆڕێکی فراوانی کۆمپانیا ساختەکانی ئاشکرا کرد کە 90 ملیار دۆلار نەوتی ڕووسیی سزاکراو هەناردە دەکەن

جیهانی - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

فاینانشال تایمز تۆڕێکی فراوانی کۆمپانیا ساختەکانی ئاشکرا کرد کە 90 ملیار دۆلار نەوتی ڕووسیی سزاکراو هەناردە دەکەن

لێکۆڵینەوەیەکی وردی فاینانشال تایمز تۆڕێکی فراوانی نزیکەی 50 کۆمپانیای ساختەی ئاشکرا کردووە کە بە هاوبەشی کاردەکەن بۆ هەناردەکردنی نەوتی ڕووسیی سزاکراو، بە ووردی سەرچاوەکانی دەشارنەوە و سنووردارکردنە نێودەوڵەتییەکان تێدەپەڕێنن. ئەم بازرگانییە نایاساییە، کە بە زیاتر لە 90 ملیار دۆلار مەزەندە دەکرێت، بەپێی ڕاپۆرتەکان بازرگانانی سەرەکی تێدایە کە پەیوەندی بەهێزیان لەگەڵ ئازەربایجان هەیە و ئاستەنگێکی گەورە بۆ کاریگەریی سزاکانی ڕۆژئاوا دروست دەکات کە دوای داگیرکاریی تەواوی ئۆکرانیا لەلایەن مۆسکۆوە سەپێندران.

دۆزینەوەکانی ڕۆژنامەکە وێنەیەکی وردی سیستەمێکی ئاڵۆز، بەڵام بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لاواز، نیشان دەدات. لە کاتێکدا بە شێوەیەکی دەرەکی وەک 48 قەوارەی سەربەخۆ کە لە ناونیشانی فیزیکی جیاوازەوە کاردەکەن دەردەکەون، ئەم کۆمپانیایانە لە ڕێگەی یەک هێڵی هاوبەشەوە بەیەکەوە بەستراونەتەوە: خزمەتگوزارییەکی ئیمەیڵی تایبەت. ئەم شوێنەوارە دیجیتاڵییە گرنگە، "mx.phoenixtrading.ltd"، بووەتە خاڵی سەرەکی دۆزینەوەی FT، کە 442 دۆمەینی وێبی بەیەکەوە بەستووەتەوە. بە بەراوردکردنی ئەم دۆمەینانە لەگەڵ ناوی کۆمپانیاکان کە لە بەڵگەنامەکانی گومرگی ڕووسیا و هیندستاندا وەک گواستنەوەی نەوتی خاوی ڕووسی ناویان هاتووە، لێکۆڵینەوەکە بە ووردی تۆڕی ئاڵۆزی گواستنەوەکارانی بەشداربوو لە بازرگانیی نەوتی خاوی ڕووسیدا کۆکردەوە.

قەبارەی ئەم ئۆپەراسیۆنە هەوڵە سوورەکانی ڕووسیا بۆ پاراستنی داهاتە نەوتییە گرنگەکانی لەناو گوشارە توندی نێودەوڵەتییەکاندا نیشان دەدات. ئەم تۆڕە، کە بەشێک لە "کەشتیگەلی سێبەر"ی ڕووسیا ناودەبرێت، کاریگەریی هەبووە لەوەی مۆسکۆ بەردەوام بێت لە دابینکردنی بودجەی ئامێری جەنگەکەی. یەکێک لە نموونە دیارەکان کە ئاماژەی پێکراوە، کۆمپانیای فۆکستن فزکۆ (Foxton FZCO)ـی بنکەدێی دوبەیە کە دۆمەینەکەی خزمەتگوزارییە هاوبەشەکەی بەکارهێناوە و بەرپرسیار بووە لە هەناردەکردنی نەوتی ڕووسی بە بڕی 5.6 ملیار دۆلاری سەرسوڕهێنەر. ئەم حاڵەتە تاکەکەسییە قەبارەی زۆری لێشاوی دارایی نیشان دەدات کە لە ڕێگەی ئەم کەناڵە ناڕوونانەوە دەگوازرێتەوە.

بە گشتی، کۆمپانیاکانی ناو ئەم تۆڕە ئاشکراکراوە زیاتر لە 90 ملیار دۆلار نەوتی خاوی ڕووسییان گواستووەتەوە. بەڵام فاینانشال تایمز ئاگادار دەکاتەوە کە ئەم ژمارەیە پێدەچێت خەمڵاندنێکی پارێزگارانە بێت، ئاماژە بەوە دەکات کە بەهای ڕاستەقینەی هەناردەی نایاسایی دەتوانێت زۆر زیاتر بێت. پشت بەستن بە کەشتیگەلێکی سێبەر لەم شێوەیە - کە تۆڕێکی ئاڵۆز لە تانکەرەکان، ناوەندگیرەکان، و پێکهاتە کۆمپانیا ناڕوونەکان لەخۆدەگرێت - بووەتە بەردی بناغەی ستراتیژیی ڕووسیا بۆ تێپەڕاندنی سیستەمی سزاکانی ڕۆژئاوا کە بە مەبەستی پەکخستنی سێکتەری وزەی ئەو وڵاتە داڕێژراوە.

لێکۆڵینەوەی زیاتری داتاکانی گومرگی ڕووسیا، کە تا مانگی تشرینی دووەمی 2024 بەردەست بووە بۆ فاینانشال تایمز، گرنگیی قووڵی ئەم تۆڕە بۆ زلهێزەکانی وزەی ڕووسیا کە لەلایەن دەوڵەتەوە کۆنترۆڵ دەکرێن، ئاشکرا دەکات. بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر، زیاتر لە 80%ی هەناردەی دەریایی ڕۆسنەفت بەپێی ڕاپۆرتەکان لە ڕێگەی ئەم تۆڕەوە بەڕێوەبراوە، کە ئاماژە بە ڕۆڵی ناوەندیی دەدات لە پاراستنی یەکێک لە گەورەترین بەرهەمهێنەرانی نەوت لە ڕووسیادا. ئەم ئاستەی پشت بەستن بە تۆڕێکی نهێنی پرسیاری جدی لەبارەی کاریگەریی میکانیزمەکانی جێبەجێکردنی ئێستا و ئاستەنگەکانی بەردەم دەزگا نێودەوڵەتییەکان لە بەدواداچوونی سوودمەندانی کۆتایی ئەم مامەڵانەدا دروست دەکات.

سێرگی ڤاکولێنکۆ، هاوڕێی دیاری سەنتەری کارنێگی ڕووسیا ئەوراسیا لە بەرلین، دیدگایەکی مێژوویی لەسەر ئەم دۆزینەوانە پێشکەش کرد. ئاماژەی بەوەدا کە بەکارهێنانی دەیان کۆمپانیای ساختە بۆ شاردنەوەی مامەڵە داراییەکان و دۆزینەوەی ڕێگەی دەربازبوون لە ڕێساکان، بە شێوەیەکی سەیر هاوشێوەی ئەو پەرەپێدانانەیە کە لە ڕووسیا لە ساڵانی نەوەدەکاندا باو بوون. ڤاکولێنکۆ وتی: "ئەوە شێوازێک بوو کە لە ڕێگەیەوە سامان دروست دەکرا و باجەکان دەدزران لەلایەن ئەوانەی کە زۆری پێ نەچوو دەبوونە ئۆلیگارشی." وێڕای ئەوەش، سەرسوڕمانی خۆی دەربڕی لە قەبارە و سروشتی یەکگرتووی ئەم تۆڕە تایبەتە، وتی: "بەڵام زۆر سەیرە کە یەک تۆڕ ئەوەندە گەورە و گرنگ بووە بۆ ڕۆسنەفت. من چاوەڕێی بووکەڵەی زیاترم دەکرد." لێدوانەکانی ئەوە نیشان دەدات کە لە کاتێکدا تاکتیکەکانی دەربازبوون نوێ نین، سروشتی ناوەندی و فراوانی ئەم ئۆپەراسیۆنە تایبەتە بە شێوەیەکی تایبەت سەرنجڕاکێشە.

لێکەوتەکانی ئەم ئاشکراکردنە فراوانن. نەک تەنها زیرەکی و بەردەوامیی ئۆپەراسیۆنەکانی شکاندنی سزاکان دەردەخات، بەڵکو پێویستیی بەپەلە بۆ هاوکاریی نێودەوڵەتیی بەهێزتر لە چاودێریکردن و جێبەجێکردنی سنووردارکردنە بازرگانییەکاندا دەخاتەڕوو. ئەم ئاشکراکردنە سیاسەتوانان ناچار دەکات ستراتیژییەکانی سزاکانیان باشتر بکەن، بە تیشک خستنە سەر ناسینەوە و تێکدانی ژێرخانی بنەڕەتی کە ئەم جۆرە تێپەڕاندنە گەورەیە دەستەبەر دەکات. سەرەڕای ئەوەش، ڕۆڵی دادگا ناوەندگیرەکان و بەرپرسیارێتییان لە ڕێگریکردن لەوەی خاکەکانیان بۆ چالاکییە داراییە نایاساییەکان بەکاربهێنرێن، بە شێوەیەکی توند دەخاتە سەر تیشک. خەباتی بەردەوام بۆ کۆنترۆڵکردنی ئابووریی جەنگی ڕووسیا پێویستی بە گونجاندنی بەردەوامی ڕێوشوێنەکانی بەرگریکردن هەیە، کە لە ئامانجە نەریتییەکانی سزاکان تێدەپەڕێت بۆ تۆڕە ئاڵۆزەکان کە ئاسانکاری بۆ دەربازبوون لەوان دەکەن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری