Yılanların 'Açlık Hormonu' Ghrelin'den Yoksun Olmasının Gizemi Çözülüyor

Küresel - Ekhbary Haber Ajansı

Yılanların 'Açlık Hormonu' Ghrelin'den Yoksun Olmasının Gizemi Çözülüyor

Hayvan fizyolojisi anlayışımızda büyüleyici bir dönüşle, 1 Şubat 2026 tarihli *Open Biology* dergisinde yayınlanan yeni bir araştırma, bazı yılan türlerinin halk arasında 'açlık hormonu' olarak bilinen ghrelini kodlayan genin yanı sıra, onun aktivasyonu için gerekli olan enzime de sahip olmadığını ortaya koydu. Bu çarpıcı keşif, özellikle yılanların haftalarca, hatta aylarca yiyeceksiz kalabilme konusundaki olağanüstü yeteneği göz önüne alındığında, dünya genelindeki bilim insanlarını hayvanlar alemindeki iştah, metabolizma ve hayatta kalmayı yöneten karmaşık mekanizmaları yeniden incelemeye sevk ediyor.

Ghrelin, memelilerde açlığı uyarıcı rolüyle uzun zamandır tanınmaktadır; seviyeleri genellikle yemeklerden önce yükselerek vücudun besine ihtiyacı olduğunu işaret eder. Açlığa dayanma yetenekleriyle ünlü bir hayvan grubunda ghrelin'in tamamen yokluğu, büyüleyici bir paradoks sunmaktadır. Bu genetik anomali, bu yılanlarda enerji dengesinin düzenlenmesinin, diğer omurgalıların çoğunda gözlemlenenlerden tamamen farklı yollarla işleyebileceğini düşündürerek, geleneksel fizyolojik paradigmaları sorgulatıyor.

Keşif, Portekiz'in Porto kentindeki Disiplinlerarası Deniz ve Çevre Araştırmaları Merkezi'nden evrimsel genetikçi Rui Pinto ve meslektaşları tarafından yürütülen karşılaştırmalı bir genomik çalışma sırasında tesadüfen ortaya çıktı. Kamu veri tabanından elde edilen çeşitli yılanlar, timsahlar ve bukalemunlar da dahil olmak üzere 112 sürüngen türünün genomlarını analiz ederken, Pinto'nun ekibi tutarlı bir paterne rastladı: ghrelin geni ve onu aktive eden enzim, 32 yılan türünde belirgin bir şekilde yoktu. İlginç bir şekilde, bu patern bazı bukalemun türlerinde ve yılanların aksine oldukça düzenli beslenen kurbağa başlı agamalarda da gözlemlendi. Tersine, bir yıldan fazla yiyeceksiz kalabilen ve hatta yılanları açlık dayanıklılığında geride bırakan timsahlar, ghrelin ile ilişkili her iki geni de korumaktadır.

Pinto, yılanlarda ghrelin eksikliğinin, iştah kontrolleriyle daha az, benzersiz metabolik adaptasyonlarıyla daha çok ilgili olabileceğini öne sürüyor. Bu hipotez, ghrelin'in genetik olarak silinmesinin gıda alımını veya vücut ağırlığını önemli ölçüde değiştirmediği fareler üzerinde yapılan önceki araştırmalarla uyumludur. Ayrıca, hem farelerde hem de insanlarda, aktif ghrelin seviyeleri ve onu aktive eden enzimin seviyeleri, bir yemekten sonra *yükselmektedir*, bu da birincil işlevi yalnızca açlığı uyarmaksa sezgilere aykırı görünmektedir. Bu durum, ghrelin'in rollerinin sadece iştahın ötesine geçtiğini, muhtemelen yağ depolama düzenlemesini ve insülin tepkisini etkilediğini düşündürmektedir.

Çalışmaya dahil olmayan Texas Üniversitesi Arlington'dan evrimsel genetikçi Todd Castoe, bulguları "çarpıcı" olarak nitelendirdi ve kendisi de dahil olmak üzere birçok bilim insanının bu "gerçekten harika paterni" gözden kaçırdığını kabul etti. Yılanların genetik yapısı, özellikle metabolik yolları, memelilerinkinden derinlemesine farklı görünmekte ve bu da ghrelin'i onların özel fizyolojik ihtiyaçları için gereksiz hale getirebilmektedir.

Ancak, diğer uzmanlar ghrelin'in metabolik öneminin aşırı vurgulanmasına karşı temkinli bir yorum çağrısında bulunuyor. Danimarka'daki Aarhus Üniversitesi'nden zoofizyolog Tobias Wang, iştah ve toklukta rol oynayan diğer hormonlar gibi ghrelin'in de metabolik etkileri olsa da, bu etkilerin derin olduğuna dair şu anda güçlü bir kanıt bulunmadığını belirtiyor. Kopenhag Üniversitesi'nden evrimsel genetikçi ve çalışmanın ortak yazarı Rute Fonseca da, mevcut analizlerinin ghrelin'in sayısız işlevini tam olarak aydınlatmak için kapsamlı olmadığını kabul ediyor.

Ghrelin'in karmaşık rollerini ve farklı hayvan türlerinde yokluğunun kesin sonuçlarını tam olarak anlamak için şüphesiz daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Örneğin Wang, timsahlarda ghrelin genini silmek veya yılanlara hormonu uygulamak gibi deneysel manipülasyonların fizyolojik sonuçlarını gözlemlemeye büyük ilgi duyduğunu ifade ediyor. Castoe, bu tür karşılaştırmalı çalışmaların, diyabet ve obezite gibi insan metabolik bozuklukları hakkında paha biçilmez içgörüler sağlayabileceğini ve tıbbi araştırmalar için yeni yollar açabileceğini öne sürüyor. Bu keşif, biyolojik sistemlerin derin çeşitliliğini ve yaşamın sayısız koşul altında gelişmesini sağlayan evrimsel adaptasyonları çözme konusundaki sürekli arayışı vurgulamaktadır.

Ekhbary Haber Ajansı