ڕزگاربوویەکی داڕمانی کانگای کوژەک لە کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ چیرۆکی ڕزگاربوون و لەدەستدانەکە باس دەکات

کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ڕزگاربوویەکی داڕمانی کانگای کوژەک لە کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ چیرۆکی ڕزگاربوون و لەدەستدانەکە باس دەکات

لە گێڕانەوەیەکی کاریگەردا کە لەلایەن کەناڵی ئەلجزیرەوە بڵاوکراوەتەوە، کانگایەکی کۆنگۆیی وردەکاریی ساتەکانی ترسناکی باس کردووە کە لە کاتی داڕمانی کانگایەکی وێرانکەردا بەسەری هاتووە، و ئاشکرای کردووە کە هاوڕێکانی لە دەوری خۆی مردوون. ئەم ڕووداوە دڵتەزێنە جارێکی دیکە بارودۆخە مەترسیدار و نا-ئارامەکان دەخاتە ڕوو کە هەزاران کرێکار لە کەرتی کانگاکانی کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ (DRC) ڕووبەڕووی دەبنەوە، کە زۆربەی کانگاکان بە شێوەیەکی نافەرمی کاردەکەن و ستاندەردی سەلامەتی بنەڕەتیان نییە.

داڕمانەکە، کە لە ناوچەیەکی دەوڵەمەند بە کانگاکاندا ڕوویداوە، ژمارەیەکی نادیار لە کرێکارانی کانگای لە ژێر چەندین تەننا خۆڵ و قوڕدا گیروگرفت کردووە. سەرەڕای هەوڵەکانی ڕزگارکردن کە چەندین ڕۆژی خایاند، تیمەکانی گەڕان تەنها ژمارەیەکی سنووردار لە ڕزگاربووانیان دۆزیوەتەوە، لە کاتێکدا مردنی ئەوانی دیکەیان پشتڕاست کردووەتەوە. ڕزگاربووەکە، کە بە مەرجی نهێنی بۆ پاراستنی سەلامەتی خۆی لەگەڵ ئەلجزیرە قسەی کردووە، ساتەکانی یەکەمی ترسی باس کرد کاتێک کانگاکە دەستی کرد بە داڕمان. بە دەنگێکی پڕ لە خەمەوە وتی: "ئەوە بە پەلە بوو. هیچ کاتمان نەبوو بۆ هەڵاتن. دەنگی داڕمانی گەورەم بیست، پاشان هەموو شتێک تاریک بوو. خۆڵ هەواکەی پڕ کرد و بەردەکان کەوتنە خوارەوە. تاریکییەکی کوشندە بوو، و تەنها شتێک کە دەمتوانی بیبیستم هاواری هاوڕێکەکانم بوو."

وتیشی: "هەوڵماندا بەرەو دەرچوونەکە برۆین، بەڵام ڕێگاکە گیرابوو. هەوڵمدا بگەم بە هاوڕێکانم، بەڵام ئەستەم بوو. بینیم کە یەک بە یەک دەکەوتن. صحنەیەکی بێ وەسف بوو، بینینی مردن لەبەردەم چاوانمدا." ئەم گێڕانەوە زیندووانە ئەو تراژیدیای مرۆییە قوڵە دەردەخەن کە زۆرجار لەلایەن ژمارە فەرمییەکانی قوربانیانەوە شاراوەتەوە. هەموو ژمارەیەک نوێنەرایەتی چیرۆکی ژیانێک، خێزانێکی ماتەمەند، و خەونێکی لەناچوو دەکات.

کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ خاوەنی هەندێک لە دەوڵەمەندترین سەرچاوە کانزاییەکانی جیهانە، بە تایبەتی کۆبەڵت و مس. بە پێچەوانەوە، زۆرینەی دانیشتوانەکەی لە هەژارییەکی تونددا دەژین، و زۆریان پشت بە کانگاکردن دەبەستن بۆ بژێوی ژیانیان. ئەم چالاکیانە زۆرجار نایاسایی یان نیمە-فەرمین، کە لەلایەن کۆمپانیا بچووکەکان یان تاکەکانەوە بەڕێوەدەبرێن، کە ستاندەردەکانی سەلامەتی بوونیان نییە. کرێکارانی کانگا ڕووبەڕووی مەترسییە گەورەکان دەبنەوە، وەک داڕمانی زەوی، ژەهراوی بوون بە گازی ژەهراوی، و بەرکەوتن بە ماددە مەترسیدارەکان بێ پارێزگاری گونجاو. مووچە زۆرجار کەمە، و بارودۆخی کار سەخت و درێژخایەنە.

ڕووداوی لەم چەشنە پرسیارە گرنگەکان لەسەر بەرپرسیارێتی حکومەت و کۆمپانیا گەورەکان دروست دەکات کە پشت بە کانگاکانی ئەم ناوچانە دەبەستن. لە کاتێکدا کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکان سوود لەم سەرچاوانە وەردەگرن، بارودۆخە ناخۆشەکانی کە تێیدا کانگاکان دەردەهێنرێن زۆرجار پشتگوێ دەخرێن. چالاکوانانی مافەکانی مرۆڤ و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی ماوەیەکی زۆرە داوا دەکەن کە چاودێرییەکی توندتر بکرێت لەسەر کەرتی کانگاکان، و بارودۆخی کار باشتر بکرێت، و ستاندەردەکانی سەلامەتی جێبەجێ بکرێت، و پارێزگاری یاسایی بۆ کرێکاران دابین بکرێت. هەروەها داوای شەڕکردن دەکەن دژ بە گەندەڵی کە ڕێگە بەم پراکتیزە مەترسیدارانە دەدات بەردەوام بن.

لەدوای کارەساتەکە، بەرپرسانی ناوخۆ ڕایانگەیاندووە کە لێکۆڵینەوەیەک لە هۆکارەکانی داڕمانەکە دەستیپێکردووە و بەڵێنیان داوە کە ڕێکارەکان بۆ بەهێزکردنی سەلامەتی لە کانگاکانی دیکەدا بگرنەبەر. بەڵام، ڕزگاربووان و بنەماڵەی قوربانیان زۆرجار گومان لە ڕاستگۆیی ئەم بەڵێنانە دەکەن، چونکە ڕووداوی هاوشێوە دووبارە دەبنەوە بێ ئەوەی بارودۆخەکان بە شێوەیەکی بنەڕەتی بگۆڕدرێن. هیوایان بە فشارێکی بەردەوامی نێودەوڵەتی و کۆمەڵایەتی بەستووەتەوە بۆ دابینکردنی داهاتوویەکی ئارامتر بۆ کرێکارانی کانگای کۆنگۆ.

ڕزگاربووەکە، کە توانیویەتی دوای کاتژمێری دوورودرێژی ئازار لە ژێر داروپەردوو دەربازی ببێت، سوپاسگوزاری خۆی بۆ ژیان دەربڕی، بەڵام هەروەها دان بەوەدا دەنێت کە لەگەڵ بیرەوەرییە ئازاربەخشەکان و برینێکی دەروونی قوڵدا دەژی. وتی: "من ڕزگارم بوو، بەڵام بەشێک لە من لەوێ لەگەڵ هاوڕێکانم مرد. هەرگیز ڕوخساریانم بیر ناچێت. هیوادارم ئەم کابووسە کۆتایی بێت، و خەڵک بتوانن بە شکۆمەندی و سەلامەتی بژین." ئەم گێڕانەوەیە هاواری داوای یارمەتییە لە دڵی ئەفریقا، کە جیهان هاندەدات تا سەرنج بخاتە سەر بارودۆخە مرۆییە تراژیدییەکانی کرێکارانی کانگا، و کار بکات بۆ دۆزینەوەی چارەسەری بەردەوام کە ژیانێکی شایستە و ژینگەیەکی کاری سەلامەتیان بۆ دابین بکات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری