نەتەنیاهو ڕایگەیاند: هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران ئامانجی گۆڕینی ڕژێمە

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

نەتەنیاهو ڕایگەیاند: هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران ئامانجی گۆڕینی ڕژێمە

لە ڕاگەیاندنێکی گرنگ و پۆتەنسیەلی گۆڕینی یارییەکەدا، بنیامین نەتەنیاهو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، ڕایگەیاندووە کە هێرشەکانی وڵاتەکەی بۆ سەر ئێران تەنها بۆ ڕێگریکردن یان بەرگری نییە، بەڵکو بۆ ئەوەیە بە شێوەیەکی چالاکانە یارمەتی گۆڕینی ڕژێم لە تاران بدات. ئەم دەربڕینە ڕوونەی ئامانجێکی ستراتیژی نوێنەرایەتی بەرزبوونەوەیەکی دراماتیکی دەکات لە وتاری فەرمی ئیسرائیلدا و ئارەزوویەکی ستراتیژی قووڵ ئاشکرا دەکات کە دەتوانێت لێکەوتەی توندوتیژی بۆ سەقامگیری ناوچەکە هەبێت.

بۆ دەیان ساڵە، ئیسرائیل بە بەردەوامی ئێران وەک هەڕەشەیەکی بوونگەرایی سەیر کردووە، ئاماژەی بە پرۆگرامی ناوکی نهێنی، تۆڕی فراوانی بریکارە چەکدارەکانی لە سەرانسەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، و وتاری دوژمنکارانەی دژە ئیسرائیلیی سەرکردایەتییەکەی کردووە. بەڵام، ئاماژەدان بە 'گۆڕینی ڕژێم' وەک ئامانجێکی ڕاستەوخۆی کردەوە سەربازییەکان، ئاماژەیە بۆ گۆڕانکارییەکی پۆتەنسیەلی ستراتیژییەت، لە ستراتیژیەتی ڕێگریکردن و بەرگرییەوە بۆ هەوڵێکی چالاکانە بۆ ناسەقامگیرکردن و لە کۆتاییدا ڕووخاندنی سەرکردایەتی ئێران. شیکاروانان پێشنیار دەکەن کە ئەم لێدوانە دەتوانێت هەوڵێک بێت بۆ زیادکردنی بەرچاوی فشار لەسەر تاران، هەم لەناوخۆ و هەم لە دەرەوە، و ڕەنگە نائومێدی ئیسرائیل لە کارایی ستراتیژییەکانی پێشوو ڕەنگ بداتەوە.

لە ڕووی مێژووییەوە، ئیسرائیل لە لێدوانە گشتییەکانیدا هەڵوێستێکی وریاتری گرتووەتەبەر، سەرنجی لەسەر ئامانجگرتنی تواناکانی سەربازی دیاریکراوی ئێران یان بریکارەکانی بووە، نەک خودی ڕژێمەکە. بەڵام ڕاگەیاندنە تازەکەی نەتەنیاهو ئەم نەریتە دەشکێنێت، و ئیسرائیل دەخاتە دۆخێکی کراوەتر و توندوتیژتر. ئەمە دەکرێت وەکو هەوڵێک لێکبدرێتەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، بەتایبەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بۆ هەڵسەنگاندنەوەی سیاسەتی بەرامبەر ئێران، یان ڕەنگە وەکو ئاماژەیەک بێت بۆ بزووتنەوەکانی ئۆپۆزسیۆنی ناوخۆی ئێران کە ئیسرائیل پشتگیری هەوڵەکانی لابردنی حکومەتی ئێستا دەکات.

لێکەوتەکانی ئامانجێکی ستراتیژی لەم جۆرە فراوانن. چالاکانە بەدواداچوونی گۆڕینی ڕژێم لە وڵاتێکی خاوەن سەروەریدا، بەتایبەتی هێزێکی ناوچەیی وەک ئێران، دەتوانێت بە ئاسانی ببێتە هۆی ململانێیەکی فراوانتر کە ئەنجامەکانی پێشبینینەکراو بن. ئێران دەکرێت تووشی کاردانەوەیەکی توندوتیژتر بکرێت، نەک تەنها دژی ئیسرائیل بەڵکو دژی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و ڕۆژئاوا لە ناوچەکەدا. جگە لەوەش، سیاسەتێکی لەم جۆرە پرسیارە گرنگەکان سەبارەت بە یاسای نێودەوڵەتی و ڕەوشتی دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆی وڵاتانی تردا دەوروژێنێت.

لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا، لێدوانەکەی نەتەنیاهو ئەگەری هەیە کاردانەوەی جیاواز بەدوای خۆیدا بهێنێت. لە کاتێکدا هەندێک لە هاوپەیمانەکانی ئیسرائیل لە ڕۆژئاوا ڕەنگە پێویستیی ڕووبەڕووبوونەوەی هەڕەشەی ئێران قبوڵ بکەن، بەڵام ڕەنگە دوودڵ بن لە پشتگیریکردنی سیاسەتێکی گۆڕینی ڕژێم کە دەتوانێت ناوچەیەکی ناسەقامگیرتر زیاتر ناسەقامگیر بکات. ڕوسیا و چین، کە هەردووکیان هاوپەیمانی ئێرانن، بە ئەگەری زۆرەوە بە توندی دژی ئەم جۆرە جوڵانە دەوەستنەوە. لەناوچەکەدا، هەندێک لە دراوسێکانی ئێران ڕەنگە ئەم گۆڕانکارییە بە نیگەرانییەوە سەیر بکەن، لە ترسی ئەوەی کە دەکرێت ببێتە هۆی شەڕێکی فراوانی ناوچەیی.

هەروەها زۆر گرنگە کە بارودۆخی ناوخۆی ئیسرائیل لەبەرچاو بگیرێت. نەتەنیاهو زۆرجار هەڵوێستی توندی خۆی بەرامبەر بە ئێران بەکارهێناوە بۆ بەهێزکردنی بنکەی سیاسی خۆی و کۆکردنەوەی پشتیوانی گشتی. ئەم لێدوانانە ڕەنگە بەشێکی ئاراستەی جەماوەری ناوخۆیی کرابێت، بۆ پیشاندانی بڕیاری حکومەتەکەی بۆ پاراستنی ئاسایشی ئیسرائیل لە بەرامبەر هەڕەشە پێشبینیکراوەکان. بەڵام، مەترسییەکانی پەیوەست بە بەدواداچوونی ئامانجی گۆڕینی ڕژێم ڕاستەقینە و بەرچاون، و لەوانەیە لە هەر دەستکەوتێکی سیاسی کورتخایەن زیاتر بێت.

لە کۆتاییدا، ڕاگەیاندنی بنیامین نەتەنیاهو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، کە هێرشەکانی وڵاتەکەی بۆ سەر ئێران ئامانجی گۆڕینی ڕژێمە، خاڵێکی وەرچەرخانی مەترسیدارە لە پەیوەندییەکانی ئیسرائیل و ئێراندا. بە شێوەیەکی بەرچاو مەترسییەکان زیاد دەکات، ناوچەکە دەخاتە سەر لێواری زیادبوونێکی پۆتەنسیەلی بەرفراوان، و پێویستی بە لێکۆڵینەوەیەکی نێودەوڵەتی خێرا هەیە سەبارەت بە لێکەوتەکانی ستراتیژییەتێکی ئاوها بوێر. دەبێت چاوەڕێ بکەین بزانین ئایا ئەم لێدوانانە دەگۆڕدرێن بۆ سیاسەتێکی چالاک و دواجار کاریگەرییەکانی چی دەبێت بۆ ناوچەیەکی پێشتر ناسەقامگیر.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری