نۆخۆشخانەکانی کارۆلینای باشوور ناچار نین دەربارەی وەرگرتنی نەخۆشانی کۆکە ڕاپۆرت بدەن، پزیشکان لە نائاگا جێدەهێڵێت

ویلایەتە یەکگرتووەکان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

نۆخۆشخانەکانی کارۆلینای باشوور ناچار نین دەربارەی وەرگرتنی نەخۆشانی کۆکە ڕاپۆرت بدەن، پزیشکان لە نائاگا جێدەهێڵێت

لە کاتێکدا کارۆلینای باشوور ڕووبەڕووی بڵاوبوونەوەیەکی مێژوویی کۆکە بووەتەوە، یەکێک لە گەورەترین بڵاوبوونەوەکان لە ماوەی دەیان ساڵدا لە وڵاتەکەدا، کەلێنێکی گرنگ لە ڕاپۆرتکردنی تەندروستی گشتیدا، پسپۆڕانی تەندروستی و خەڵکی لە بارەی ئاستی ڕاستەقینەی قەیرانەکە بێ ئاگا کردووەتەوە. نەخۆشخانەکانی ویلایەتەکە ناچار نین ڕاپۆرت لەسەر مانەوەی نەخۆشییە پەیوەست بە کۆکە بدەن، بارودۆخێک کە بە وتەی شارەزایان، مەترسی نەخۆشییەکە دادەپۆشێت و ڕێگە لە وەڵامی کاریگەر دەگرێت.

کێشەکە لە ڕێگەی گێڕانەوەی کەسیی تیمی سمیس، دانیشتووی ناوچەی سپارتنبێرگ، کە ناوەندی بڵاوبوونەوەکەیە، بە ڕوونی دەرکەوت. سمیس لە کۆبوونەوەیەکی ئەنجومەنی قوتابخانەدا باسی لەوە کرد کە چۆن هاوسەرەکەی، کە مامۆستای یاریدەدەرە، سەرەڕای ئەوەی ڤاکسینی وەرگرتووە، تووشی کۆکە بووە. نەخۆشییەکەی بە خێرایی پێشکەوتووە، کە بووەتە هۆی مانەوەی لە نەخۆشخانە بە نیشانە توندەکانەوە، لەوانەش ڕشانەوە، سکچوون، و ناڕەحەتی لە هەناسەدان. سمیس بێ باوەڕی و بێزاری خۆی دەربڕی و ناوی ئەم دۆخەی ناوە "دروستە".

دکتۆر لی براگ، پزیشکی منداڵان لە ناوچەیەکی دراوسێ، زانیاری لەسەر مانەوەی نەخۆشەکان لە کەناڵە فەرمییەکانەوە وەرنەگرت، بەڵکو لە پۆستێکی سۆشیال میدیادا کە ئەزموونی ناخۆشی سمیسی وردەکاری کردبوو، زانی. ئەم نەبوونی زانیارییە کێشەیەکی سیستمیی نیشان دەدات: کارۆلینای باشوور داوا لە نەخۆشخانەکان ناکات کە مانەوەی نەخۆشی کۆکە ڕاپۆرت بکەن. لە نەبوونی ئەم داواکارییانەدا، پزیشکان وەک دکتۆر براگ زۆرجار ناچارن پشت بەستوو بن بە تۆڕە نافەرمییەکان، قسەی هاوکاران، و زانیارییە پەرشوبڵاوەکان کە لەلایەن دەزگای تەندروستی گشتی ویلایەتەکەوە هاوبەش دەکرێن.

ویلایەتەکە زیاتر لە 973 حاڵەتی کۆکەی ڕاپۆرت کردووە، کە یادخەرەوەیەکی توندە بۆ گەڕانەوەی ڤایرۆسەکە دوای ئەوەی 25 ساڵ لەمەوبەر لە ئەمریکا وەک ڤایرۆسێکی نەماو ڕاگەیەندرا. بەڵام، لە دوای پشتڕاستکردنەوەی بڵاوبوونەوەکە لە 2ی مانگی ئۆکتۆبەر، نەخۆشخانەکانی ویلایەتەکە تەنها 20 مانەوەی پەیوەست بە کۆکەیان ڕاپۆرت کردووە. ئەمەش دەگاتە ڕێژەی نزیکەی 2% لە مانەوەی نەخۆشخانە، کە شارەزایانی نەخۆشییە گواستراوەکان بە شێوەیەکی جێگەی سەرسوڕمان کەم دەزانن. ناوەندەکانی کۆنترۆڵ و بەرگریکردن لە نەخۆشییەکان (CDC) پێشبینی دەکەن کە نزیکەی 20%ی حاڵەتەکانی کۆکە بە شێوەیەکی ئاسایی پێویستی بە مانەوەی نەخۆشخانە بێت. دکتۆر پاوڵ ئۆفیت، پزیشکی دیاری نەخۆشییە گواستراوەکان و شارەزای ڤاکسین، ڕێژەی 2%ی بە "سەیر" وەسف کرد، و جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە کۆکە نەخۆشییەکی توندە کە دەکرێت ببێتە هۆی لێکەوتەی توند.

دکتۆر ئۆفیت وتی: "ئەمە کەم ڕاپۆرتکردنێکی زۆرە. کۆکە مرۆڤ تووشی نەخۆشییەکی توند دەکات." نەبوونی زانیارییە فراوانەکان تەنها بارگرانی سەر سیستەمی تەندروستی کەم ناکاتەوە، بەڵکو ڕێگریش دەکات لە تێگەیشتنی ڕوونی ئەوەی کە بڵاوبوونەوەکە چۆن کاریگەری لەسەر کۆمەڵگاکان هەیە. لە کاتێکدا کۆکە زۆر گواستراوەیە، داواکارییەکان بۆ ڕاپۆرتکردنی نەخۆشییە گواستراوەکان لە ویلایەتێکەوە بۆ ویلایەتێکی تر بە شێوەیەکی بەرچاو جیاوازن، کە زۆربەی چاودێرییەکە بە دەستی کەسەکانەوە جێدەهێڵێت.

لێندا بێڵ، ئەپییدیمیۆلۆجیست لە ویلایەتی کارۆلینای باشوور، کێشەکەی قبوڵ کرد و لە کۆبوونەوەیەکی دواییدا وتی: "ئێمە پێمان وانییە کە وێنەیەکی ورد لەسەر ئەوە وەردەگرین کە ئەم نەخۆشییانە چۆن کاریگەری لەسەر کۆمەڵگاکەمان هەیە." ئەو پشتڕاستی کردەوە کە بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی گشتی ویلایەتەکە نەخۆشخانەکان هاندەدات کە مانەوە ڕاپۆرت بکەن، و حەوت نەخۆشخانە تا ئێستا پابەند بوون. بەڵام، ویلایەتەکە هیچ دەسەڵاتێکی نییە بۆ ناچارکردنی ڕاپۆرتکردن. بێڵ هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە ئامانجی دەزگاکە لە دانانی داواکارییەکان بۆ ڕاپۆرتکردن، بە شێوەیەکی مێژوویی، لەسەر گواستنەوە، دووبارەبوونەوە، و بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە بووە، نەک چاودێریکردنی لێکەوتەکان.

ئەم کەموکووڕییە پزیشکان وەک دکتۆر براگ لە بارودۆخێکی سەختدا دادەنێت. کاتێک ڕاوێژ بە نەخۆشەکان و دایک و باوکان دەدات، کە هەندێکیان لە وەرگرتنی ڤاکسین دوودڵن، ئەو هیچ زانیارییەکی ڕاستەقینە و لە کاتی خۆیدا لەسەر توندی نەخۆشییەکەی هاوڵاتیانی کارۆلینای باشوور نییە. لێکەوتە توندەکانی کۆکە دەکرێت لەخۆبگرێت، سیل، وشکبوون، و هەوکردنی مێشک کە ژیانی مەترسیدارە. دکتۆر براگ وتی: "ئەمە خزمەتگوزارییەکی زۆر خراپە بۆ خەڵک کە لێکەوتەکان ڕاپۆرت نەکەن کە لە نەخۆشخانەکان یان تەنانەت لە فریاکەوتنیشدا دەیبینین." "کۆکە تەنها سەرما نییە."

لێکۆڵینەوەیەکی ProPublica لە دەزگاکانی تەندروستی ویلایەتەکانی باشوور ئاشکرای کرد کە زۆربەیان داوا لە نەخۆشخانەکان ناکەن کە مانەوەی نەخۆشی کۆکە ڕاپۆرت بکەن. ئەلاباما و ڤیرجینیا نموونەی جیاوازن، سەرەڕای ئەوەی ڤیرجینیا زانیارییەکانی بە ئاشکرا بڵاو ناکاتەوە. کارۆلینای باکوور و تێکساس، وەک کارۆلینای باشوور، ڕاپۆرتکردنی مانەوەی نەخۆشخانە ناچار ناکەن، بەڵام ئەپییدیمیۆلۆژەکانیان دەتوانن لە کاتی لێکۆڵینەوەی حاڵەتەکاندا ئەم حاڵەتانە دیاری بکەن. بۆ بەراوردکردن، لە کاتی بڵاوبوونەوەی کۆکە لە تێکساس ساڵی پار، 99 لە 762 حاڵەت بووە هۆی مانەوەی نەخۆشخانە، کە ڕێژەی نزیکەی 13% ە - بە شێوەیەکی بەرچاو زیاترە لە 2% ی ڕاپۆرتکراوی کارۆلینای باشوور.

دەستگەیشتن بە زانیارییەکانی مانەوەی نەخۆشخانە لە کاتی ڕاستەقینەدا بۆ دابەشکردنی سەرچاوەکان بە شێوەیەکی کاریگەر، ئامادەکردنی نەخۆشخانەکان بۆ هاتنی نەخۆش، و تێگەیشتن لە ئەپییدیمیۆلۆژی گەشەسەندوو، بە تایبەتی کە ڕێژەکانی ڤاکسین گۆڕانکاری بەسەردا دێت، گرنگە. گابرییل بێناڤیدێز، پرۆفیسۆری ئەپییدیمیۆلۆجی لە زانکۆی بەیلوور، وتی: "هەرچەندە ڕێژەکانی ڤاکسین کەم دەبێتەوە، ئەوا دەکرێت یارمەتی ئێمە بدات بۆ تێگەیشتن لە ئەپییدیمیۆلۆژی گۆڕاوی کۆکە لەم بارودۆخەدا." کاتێک ProPublica پەیوەندی بە نەخۆشخانەکانی ناوچەی ئاپستیت لە کارۆلینای باشوور، کە بڵاوبوونەوەکە تێیدا چڕبووەتەوە، کرد، وەڵامەکان سنووردار بوون. سیستەمی تەندروستی ناوچەی سپارتنبێرگ ڕایگەیاند کە تا ناوەڕاستی مانگی شوبات چوار نەخۆشی کۆکەی چارەسەر کردووە. پرایما هێڵث، دابینکەرێکی سەرەکی لە ناوچەکە، وتی کە ئەوان "هەموو شتێک کە پێویستە ڕاپۆرتی لێبکەین" ڕاپۆرت دەکەن، بەڵام ئامادە نەبوون ژمارەی نەخۆشەکان یان حاڵەتە ڕاپۆرتکراوەکان ئاشکرا بکەن.

دکتۆر براگ، کە پسپۆڕی نەخۆشییە گواستراوەکانی منداڵانە، لە ناوچەیەکدا کاردەکات کە ڕێژەی ڤاکسینەکەی کەمترینە لە ویلایەتەکە. ئەو ماوەی دوایی لەگەڵ دایک و باوکێکدا کۆبووەوە کە پرسیاری لەسەر ڤاکسینی کۆکە بۆ منداڵەکەیان دەکرد. لە کاتێکدا کە دکتۆر براگ بە وردی باس لە سەلامەتی و کاریگەری ڤاکسینەکە، هەروەها ڕێژەی بەرزیشی ئەو کەسانەی کە ڤاکسینیان وەرنەگرتووە و تووشی کۆکە دەبن لە ویلایەتەکە، کرد، نەیتوانی زانیاری وردی ناوچەیی لەسەر توندی نەخۆشییەکە، وەک ژمارەی مانەوەی نەخۆشخانە یان ڕوودانی لێکەوتە توندەکان وەک هەوکردنی مێشک، دابین بکات. سەرەڕای ئەوەی دەزگای تەندروستی ویلایەتەکە دواتر ڕایگەیاند کە زانیاری لەسەر حاڵەتەکانی هەوکردنی مێشکی منداڵان هەیە، وردەکارییەکان لەسەر ژمارەی نەخۆشەکان و ئەنجامەکانیان هێشتا بڵاونەکراوەتەوە. دکتۆر مارتا ئێدواردز، سەرۆکی لقی کارۆلینای باشووری ئەکادیمیای پزیشکی منداڵانی ئەمریکا، هەمان هەستی دووپات کردەوە، وتی کە پزیشکان بە شێوەیەکی سەرەکی گوێبیستی "لێکەوتەکانی کۆکە" دەبن، کە وشەیەکی گشتییە و کاریگەرییە دیاریکراوەکان دادەپۆشێت. نەبوونی ڕاپۆرتکردنی ناچار، خاڵێکی کوێری گرنگ دروست دەکات، کە تەنها کاریگەری لەسەر چاودێری نەخۆشەکان نییە، بەڵکو کاریگەری لەسەر توانای ژێرخانی تەندروستی گشتی بۆ وەڵامدانەوە و کەمکردنەوەی مەترسییە نەخۆشییە گواستراوەکان هەیە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری