مێژووی کارکردنی ICE: گۆڕانکارییەکانی جێبەجێکردنی یاسای کۆچبەری لە ئەمریکا

ویلایەتە یەکگرتووەکان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

مێژووی کارکردنی ICE: گۆڕانکارییەکانی جێبەجێکردنی یاسای کۆچبەری لە ئەمریکا

لە بەشی مێژوویی ماڵپەڕی ئاژانسی جێبەجێکردنی کۆچبەری و گومرگی ئەمریکا (ICE)، ڕستەیەک هەیە کە زۆرجار وردبینی و مشتومڕی لێدەکەوێتەوە: "سەرەڕای تەمەنی لاوی ڕێژەیی ئاژانسی جێبەجێکردنی کۆچبەری و گومرگی ئەمریکا، مێژووی کارکردنی زیاتر لە 200 ساڵ پێش دامەزراندنی مۆدێرنی دەست پێدەکات." ئەم دەستەواژەیە "مێژووی کارکردن" بە تایبەتی سەرنجڕاکێشە. دەزانین کە ICE لە ساڵی 2003 دامەزراوە. ئەی ئەوان بە وردی مەبەستیان چییە؟ بۆ لێکدانەوەی ئەم بانگەشەیە و تێگەیشتن لە لێکەوتەکانی، پێویستە قووڵ بینەوە لە مێژووی فراوان و زۆرجار ئاڵۆزی جێبەجێکردنی یاسای کۆچبەری لەناو ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا.

ڕێڕەوی سیاسەتی کۆچبەری ئەمریکا لە بنەڕەتدا چیرۆکی گۆڕانکارییەکی وردە و قووڵە. بە تێپەڕبوونی کات، ڕۆڵی خزمەتگوزارییەکانی کۆچبەری فیدراڵی گۆڕانکارییەکی بەرچاوی بەسەردا هات، لە ئاژانسێکەوە کە سەرەتا ئەرکی بەڕێوەبردنی لێشاوی کار و سوودمەندییەکانی کۆچبەرانی لە ئەستۆ بوو، بۆ ئەوەی کە زیاتر خۆی وەک دەزگایەکی بەهێزی جێبەجێکردنی یاسا دەناسێنێت، بە تیشک خستنە سەر ئاسایشی نەتەوەیی. ئەم پەرەسەندنە گۆڕانکارییەکی لەناکاو نەبوو، بەڵکو ئەنجامێکی کۆکراوەی گۆڕانی واقیعە ئابوورییەکان، ڕووداوە جیۆپۆلیتیکییەکان و گۆڕانی تێڕوانینە کۆمەڵایەتییەکان بۆ کۆچبەری و ناسنامەی نەتەوەیی بوو.

هاوتەریب لەگەڵ ئەم گۆڕانکارییە چەمکییە، گەشەیەکی خێرای توانای کارکردن و کارمەندان ڕووی دا. یەکەم ئاژانسی کۆچبەری فیدراڵی لە ساڵی 1891 دامەزرا، و بە ژمارەیەکی کەمی کارمەند کە تەنها چوار کەس بوون، دەستی بە کارەکانی کرد. ئەرکی سەرەتاییەکەی بە شێوەیەکی گشتی کارگێڕی بوو، کە لەسەر پرۆسێسکردنی هاتوو و بەڕێوەبردنی وەرگرتنی ڕەگەزنامە چڕ بووبووەوە، بە کەمتر تیشک خستنە سەر لایەنی جێبەجێکردن. بە خێرایی بۆ ئەمڕۆ، لەگەڵ ICE لە پێشەنگدا، ئەو ژمارەیە بە شێوەیەکی دراماتیکی بۆ زیاتر لە 22,000 کارمەند زیادی کردووە. ئەم جیاوازییە توندە، فراوانبوونی گەورەی مەودا و چڕی ئۆپەراسیۆنەکانی جێبەجێکردنی یاسای کۆچبەری نیشان دەدات.

کەواتە، ڕێگرییەکانی کۆچبەری و میکانیزمەکانی جێبەجێکردنی یاسا بە وردی چۆن لە ماوەی فراوانی مێژووی ئەمریکادا پەرەیان سەند تاوەکو گەیشتنە دامەزراندنی ئاژانسێکی وەک ICE؟ بە وردبینییەوە لێکۆڵینەوە لە سەدان ساڵ لە یاسادانان، بڕیارەکانی دادگا و فشارە کۆمەڵایەتییەکان کە لە کۆتاییدا بوونە هۆی دامەزراندنی ICE، دەتوانین دەست بکەین بە تێگەیشتن لە چوارچێوەی ئاڵۆز کە ئەم ئاژانسە مۆدێرنەی پێکهێناوە. بەشداریکردنی سەرەتایی فیدراڵی لە کۆچبەریدا، پێش ئاژانسی ساڵی 1891، دەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ یاساکانی وەک یاسای دەرکردنی چینییەکان لە ساڵی 1882، کە گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە سنوورە کراوەکاندا نیشان دا و پێشینەکانی بۆ سنووردارکردنی بنەمای ڕەگەزی دامەزراند.

سەرەتای سەدەی بیستەم شایەتی توندترکردنی زیاتری کۆنترۆڵەکان بوو، بەتایبەتی دوای جەنگی جیهانی یەکەم و لە کاتی قەیرانی گەورەدا. نیگەرانییەکان لەبارەی سەقامگیریی ئابووری و ناسنامەی نەتەوەییەوە بوونە هۆی جێبەجێکردنی سیاسەتەکانی زیاتر سنووردارکەر، لەوانەش سیستەمی کۆتا کە بە شێوەیەکی جدی کۆچبەری لە ناوچە دیاریکراوەکانەوە سنووردار کرد. بەڵام تەنانەت ئەوکاتیش، کۆچبەری زۆرجار لە ڕوانگەیەکی ئابووری و کۆمەڵایەتییەوە سەیر دەکرا، نەک وەک پرسیارێکی سەرەکی ئاسایشی نەتەوەیی. نووسینگەی کۆچبەری، و دواتر خزمەتگوزاری کۆچبەری و ڕەگەزنامە (INS)، بە شێوەیەکی سەرەکی ئەرکە کارگێڕییەکانی لەگەڵ ئەرکەکانی جێبەجێکردندا بەڕێوە دەبرد.

ساتەوەختی گرنگ دوای هێرشە تیرۆریستییەکانی 11ی ئەیلوولی 2001 هات. ئەم ڕووداوانە بنەمای سیستەمی ئاسایشی فیدراڵیان بە شێوەیەکی بنەڕەتی گۆڕی، کە بووە هۆی دامەزراندنی وەزارەتی ئاسایشی نیشتمانی (DHS). INS، لەگەڵ دیکە لە ئەرکەکانی جێبەجێکردنی یاسا پەیوەندیدار بە کۆچبەری، خرایە ژێر ئەم وەزارەتە نوێیە. لە ساڵی 2003، ICE بە فەرمی لەژێر DHS دامەزرا، بە ئەرکێکی ڕوون بۆ پاراستنی نەتەوە لە تاوانەکانی سەروو سنوور و کۆچبەری نایاسایی کە هەڕەشە لە ئاسایشی نەتەوەیی دەکات، بە تیشک خستنە سەر جێبەجێکردنی یاسای کۆچبەری لەناو وڵاتدا.

ئەم گۆڕانکارییە — لە بەڕێوەبردنی سوودمەندییەکان و کارەوە بۆ جێبەجێکردنی یاسای توندوتیژ، و لە نووسینگەیەکی تازەپێگەیشتووی چوار کەسییەوە بۆ هێزێکی بەهێزی هەزاران کەس — ڕەنگدانەوەی گۆڕانکارییەکی بنەڕەتییە لە فەلسەفەی ویلایەتە یەکگرتووەکان سەبارەت بە کۆچبەری. چیتر تەنها نیگەرانییەکی کارگێڕی یان کۆمەڵایەتی نییە، بەڵکو ئێستا بە شێوەیەکی جیانەکراوەیی پەیوەستە بە ئاسایشی نەتەوەییەوە. تێگەیشتن لەم ڕێڕەوە مێژوویە ئاڵۆزە بۆ هەڵسەنگاندنی ڕۆڵی هاوچەرخی ICE، ستراتیژییە کارکردنییەکانی و کاریگەرییە فراوانەکەی لەسەر کۆمەڵگە کۆچبەرەکان لە سەرانسەری وڵاتدا، و هەروەها مشتومڕە گشتییە بەردەوامەکان سەبارەت بە ئەرک و شێوازەکانی، زۆر گرنگە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری