لێژیی زەوی وەرگەڕان لە باشووری ئەسیوپیا لانیکەم 50 کەسی کوشت و 125 کەسی دیکە بێسەروشوێنن لەنێو بارانبارینی بەخوڕدا

ئەسیوپیا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

لێژیی زەوی وەرگەڕان لە باشووری ئەسیوپیا لانیکەم 50 کەسی کوشت و 125 کەسی دیکە بێسەروشوێنن لەنێو بارانبارینی بەخوڕدا

باشووری ئەسیوپیا بەهۆی کارەساتێکی سروشتی کارەساتبارەوە دەناڵێنێت، چونکە زنجیرەیەک لێژیی زەوی وەرگەڕانی بەهێز، کە بەهۆی زیاتر لە هەفتەیەک لە بارانبارینی بەخوڕی بەردەوامەوە دروستبوون، بوونەتە هۆی گیانلەدەستدانی لانیکەم 50 کەس و 125 کەسی دیکەش بێسەروشوێنن. ڕووداوە دڵتەزێنەکان لە سێ ناوچەدا ڕوویاندا، کۆمەڵگاکانیان کە لە بنەڕەتدا لاوازن، خستە ناو قەیرانێکی مرۆیی قووڵەوە و ئۆپەراسیۆنێکی گەڕان و ڕزگارکردنی بێئومێدانە و گەورەیان دەستپێکرد.

بەرپرسانی سەر زەوی دیمەنێکی تەواو وێرانکارییان وەسف کردووە، کە تێیدا هەموو ماڵەکان و ژێرخانی گرنگ بە لافاوی قوڕ و پاشماوەکان قوتدراون. بارانبارینی بەردەوام، کە زیاتر لە حەوت ڕۆژە ناوچەکەی گرتووەتەوە، خاکەکەی سەر گردە توندەکانی تێر کردووە، کە بووەتە هۆی داڕمانی زەوییەکان بە شێوەیەکی لەناکاو و وێرانکەر. ناوچە زیانلێکەوتووەکان، هەرچەندە لە ڕاپۆرتە سەرەتاییەکاندا بە ڕوونی ناویان نەهاتووە، بەڵام لە ڕووی جوگرافییەوە ناسراون بەوەی کە لاوازن بۆ ئەم جۆرە دیاردانە، ئەمەش کاریگەرییەکەی بە تایبەتی توند دەکات.

لە دوای کارەساتەکە، خزمەتگوزارییە فریاگوزارییە ناوخۆییەکان، بە پشتگیریی تیمەکانی کاردانەوەی کارەساتە نیشتمانییەکان، بەبێ ماندووبوون لەژێر بارودۆخی سەختدا کار دەکەن. گەیشتن بە هەندێک لە ناوچە هەرە زیانلێکەوتووەکان بەهۆی ڕێگا داخراوەکان و ناجێگیریی بەردەوامی زەوییەوە هێشتا قورسە، ئەمەش بە شێوەیەکی بەرچاو ڕێگری لە هەوڵەکانی ڕزگارکردن دەکات. لەپێشینە هێشتا دۆزینەوەی 125 کەسە بێسەروشوێنەکانە، ئەمەش ئەرکێکە کە بە تێپەڕبوونی کات و قەبارەی زۆری خاکەکە کە جووڵاوە، زیاتر سەخت دەبێت. خێزانەکان بە بێئومێدییەوە دەست بە ئومێدەوە گرتووە، هەرچەندە ئەگەری دۆزینەوەی ڕزگاربووان کاتژمێر بە کاتژمێر کەم دەبێتەوە.

ئەم کارەساتە لاوازیی گەشەسەندووی کۆمەڵگاکان لە ناوچەکانی وەک باشووری ئەسیوپیا بۆ کاریگەرییەکانی گۆڕانی کەشوهەوا و شێوازەکانی کەشوهەوای توند نیشان دەدات. هەرچەندە بارانبارینی بەخوڕ دیاردەیەکی وەرزییە، بەڵام چڕی و ماوەکەیان زیاد دەکات، ئەمەش دەبێتە هۆی کارەساتە سروشتییەکان کە زۆرتر و توندترن. شارەزایان پێشنیار دەکەن کە داربڕین و خراپیی پراکتیزەکانی بەڕێوەبردنی زەوی لە هەندێک ناوچەدا ڕەنگە مەترسیی لێژیی زەوی وەرگەڕان زیاد بکات، چونکە ڕووتانی ڕووەکی ڕۆڵێکی گرنگ لە جێگیرکردنی خاکدا دەگێڕێت.

حکومەتی ئەسیوپیا سەرچاوەکانی بۆ پشتگیریکردنی ناوچە زیانلێکەوتووەکان کۆکردووەتەوە، لەوانە ناردنی تیمەکانی پزیشکی، دابینکردنی پەناگەی کاتی و دابەشکردنی پێداویستییە سەرەکییەکان بۆ هەزاران ئاوارە. بەڵام، قەبارەی پێویستی زۆر گەورەیە، و چاوەڕوان دەکرێت ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی یارمەتی ڕۆڵێکی گرنگ لە هەوڵەکانی چاکبوونەوە و نۆژەنکردنەوەی درێژخایەندا بگێڕن. دانیشتوانی ئاوارە ڕووبەڕووی کێشە خێراکان دەبنەوە وەک دەستڕاگەیشتن بە ئاوی پاک، خۆراک و ئاوەڕۆ، ئەمەش نیگەرانییەکان سەبارەت بە بڵاوبوونەوەی نەخۆشییە گواستراوەکانی ئاو لە کەمپە کاتییە قەرەباڵغەکاندا زیاد دەکات.

جگە لە زیانی ڕاستەوخۆی مرۆیی، لێژیی زەوی وەرگەڕان زیانێکی بەرچاوی بە زەوییە کشتوکاڵییەکان گەیاندووە، کە سەرچاوەی سەرەکی بژێوی ژیانە بۆ زۆرێک لە دانیشتوانی باشووری ئەسیوپیا. ئەم وێرانکارییە هەڕەشەی زیادکردنی نائەمنی خۆراکی دەکات لە وڵاتێکدا کە پێشتر ڕووبەڕووی فشارە ئابووری و ژینگەیی جیاوازەکان بووەتەوە. دووبارە بنیاتنانەوەی ماڵەکان و ژێرخان کارێکی گەورە دەبێت، کە پێویستی بە وەبەرهێنانی بەرچاو و هەوڵەکانی هەماهەنگی لەلایەن قەوارە حکومی و ناحکومییەکانەوە دەبێت.

لەگەڵ بەردەوامبوونی گەڕان بەدوای بێسەروشوێنەکاندا، سەرنجیش دەگوازرێتەوە بۆ ڕێوشوێنەکانی خۆپارێزی. ئەمەش بریتییە لە سیستەمی ئاگادارکردنەوەی پێشوەختەی باشتر بۆ کەشوهەوای توند، پلاندانانی باشتر بۆ بەکارهێنانی زەوی، و پەروەردەی ئاستی کۆمەڵگا لەسەر ئامادەباشی کارەسات. ئەم کارەساتە وەک یادگارییەکی توند بۆ پێویستیی بەپەلە بۆ ژێرخانی خۆڕاگر و پراکتیزە ژینگەییەکانی بەردەوام لە ناوچەکانی بە تایبەتی لاوازن بۆ کاریگەرییە وێرانکەرەکانی ڕووداوەکانی پەیوەست بە کەشوهەوا. کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بە وردی چاودێری دەکات، ئامادەیە بۆ پێشکەشکردنی یارمەتی بە ئەسیوپیا لە کاتێکدا کە لەم قۆناغە سەختەی لەدەستدان و چاکبوونەوەدا تێدەپەڕێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری