شازادە ویلیام سەردانی سعودیە دەکات بۆ دیپلۆماسییەکی هەستیار

عەرەبستانی سعودی - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

شازادە ویلیام سەردانی سعودیە دەکات بۆ دیپلۆماسییەکی هەستیار

شازادە ویلیام، میراتگری تەختی بەریتانی، ڕۆژی دووشەممە گەشتێکی دیپلۆماسی گرنگی بۆ عەرەبستانی سعودی دەستپێکرد، کە یەکەم سەردانی فەرمیەتی بۆ ئەم وڵاتە. ئەم ئەرکە گرنگە، کە بە داوای حکومەتی بەریتانیا ڕێک خراوە، گرنگی ستراتیژی نیشان دەدات کە هەردوو نەتەوە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندی دوولایەنەی خۆیان دادەنێن. ئەم سەردانە هەوڵە هاوبەشەکانی بەریتانیا بۆ پەیوەندی لەگەڵ عەرەبستانی سعودی، کە یاریزانێکی سەرەکییە لەسەر ئاستی ناوچەیی و جیهانی، نیشان دەدات، تەنانەت لە کاتێکدا کە شانشینییەکە لەناو دۆخێکی نێودەوڵەتی ئاڵۆزدا دەڕوات.

لە ماوەی سەردانەکەیدا، شازادە ویلیام کۆبوونەوەی لەگەڵ شازادە محەمەد بن سەلمان، حاکمی واقیعی عەرەبستانی سعودی، ئەنجامدا. شازادەی جێنشین ڕۆڵێکی سەرەکی هەبووە لە بەڕێوەبردنی چاکسازییە گەورەکانی ناو شانشینییەکە و بە چڕی کاری کردووە بۆ پەیوەندی هاوبەشی نێودەوڵەتی، بە ئامانجی نوێکردنەوەی وێنەی سعودیە لەسەر ئاستی جیهان. ئەم هەوڵانە دوای ئەو ماوەیەیە کە بەهۆی تیرۆرکردنی ڕۆژنامەنووس جەمال خاشقچی لە ساڵی ٢٠١٨دا، کەسایەتییەکی نێودەوڵەتی بوو، ئەم ڕووداوە کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر پێگەی سعودیە لەسەر شانۆی جیهانی هەبوو. هەوڵە دیپلۆماسییەکانی دواتر ئامانجی چاککردنەوەی وێنەی بوو و جەختکردنەوە لەسەر کاریگەری سعودیە.

ئامادەبوونی شازادە ویلیام لە عەرەبستانی سعودی، وڵاتێک کە لەلایەن پاشایەتییەکی دیکتاتۆرییەوە بەڕێوەدەبرێت و مێژوویەکی تۆمارکراوی هەیە لە بارەی مافەکانی مرۆڤ، تاقیکردنەوەیەکی گرنگە بۆ لێهاتوویی دیپلۆماسییەکەی. ئەم سەردانە ڕۆڵی گشتی زیاتربووی کە چاوەڕوان دەکرێت وەک ئەندامێکی باڵای بنەماڵەی شاهانەیی، کە پۆستەکەی دوای مردنی شاژن ئیلیزابێتی دووەم لە ساڵی ٢٠٢٢ و هاتنە سەر تەختی باوکی، شا چارڵزی سێیەم، زیاتر گرنگ بووە. مێژووناسی شاهانەی ئێد ئۆوینز ئاماژە بەوە دەکات کە شازادە ویلیام لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی ناسراوە، لە بەریتانیا پشتگیرییەکی گشتی بەرچاوی هەیە و بە وردی وێنەی دەوڵەتمەندێکی جیهانی پەرەپێداوە. ئۆوینز پێشنیار دەکات کە بەکارهێنانی ویلیام بۆ ئەم ئەرکانە دیپلۆماسییە هەنگاوێکی ستراتیژییە لەلایەن حکومەتی بەریتانیاوە، کە سوود لە پێگەی تایبەتی بنەماڵەی شاهانەیی بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان وەردەگرێت.

بەپێی وتەی ئۆوینز، سەرکەوتنی ئەم پەیوەندییە دیپلۆماسییە بە پەیوەندییەکەوە بەستراوەتەوە کە لە نێوان ئەو دوو ڕێبەرەدا دامەزراوە. "هەستێک هەیە کە ئەگەر ئەو دوو کەسە بتوانن پەیوەندییەکی دیپلۆماسی ئەرێنی دامەزرێنن، ئەوا ئەمە دەتوانێت ببێتە هۆی پەیوەندییەکی داهاتووی گرنگ لە نێوان وڵاتاندا،" ئەو وتی. هەروەها، ئەو سوودی دیاری بنەماڵەی شاهانەیی لە دیپلۆماسی نێودەوڵەتیدا ڕوونکردەوە: توانای ئەوان بۆ دروستکردنی پەیوەندییە بەردەوامەکان کە لە سروشتی کورتخایەنی بازنەکانی سیاسەت تێپەڕ دەکەن. "ئەندامانی بنەماڵەی شاهانەیی هەمیشە دەتوانن بە ئاسانیتر مامەڵە لەگەڵ بابەتە هەستیارەکان یان پەیوەندییە گرژەکان بکەن چونکە ئەوان ڕووبەڕووی هەمان چاوەڕوانی و پابەندیناکەنەوە کە سەرکردە هەڵبژێردراوەکان ڕووبەڕوویان دەبنەوە،" ئۆوینز ڕوونکردەوە. ئەمەش ڕێگە دەدات کە ئەوان "بە وریاییەوە لە دەوری" بابەتە ناکۆکەکان کار بکەن، نەک بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لە بواری سیاسیدا مامەڵەیان لەگەڵ بکەن.

کات و دەرفەتی سەردانەکەی شازادە ویلیام زۆر جێی سەرنجە، چونکە بنەماڵەی شاهانەی بەریتانیا خۆی ڕووبەڕووی وردبینی نوێ بووەتەوە. زانیارییەکانی دوایی کە پەیوەندی بە جێفری ئەپستاین، تاوانباری سێکسی زیندانیکراو، هەیە، سێبەری خستووەتەسەر هەندێک لە ئەندامان. بەڵگەنامەکانی کە لەلایەن وەزارەتی دادگای ئەمریکاوە ئاشکرا کراون، پەیوەندییەکانی نێوان شازادە ئەندرێ، دوکی یۆرک، و هاوسەری پێشووی، سارا فێرگوسۆن، لەگەڵ ئەپستاین، تەنانەت دوای سزادانی لە ساڵی ٢٠٠٨، بە وردی باس دەکەن. بە قورسترکردنی دۆخەکە، پۆلیسی تێمزی ڤالی پشتڕاستی کردەوە کە لێکۆڵینەوە لە ڕاپۆرتێک دەکەن کە دەڵێت شازادە ئەندرێ لە ماوەی کارکردنیدا وەک نێردەی بازرگانی، ڕەنگە زانیاری نهێنی لەگەڵ ئەپستایندا بەش کردبێت. کۆشکی باکینگهام، کە نوێنەرایەتی شا چارڵزی سێیەم دەکات، بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە کە جیددییەتی تۆمەتەکان دەستنیشان دەکات و ئامادەیی خۆی بۆ هاوکاری لەگەڵ دەزگاکانی جێبەجێکردنی یاسا دەربڕی، لە کاتێکدا کۆمێنتەکانی تایبەت ڕادەستی شازادە ئەندرێ دەکات.

بۆ وەڵامدانەوەی نیگەرانییە گەورەکان، شازادە ویلیام و هاوسەرەکەی، کاترین، شازادەی وێڵز، یەکەم لێدوانی گشتییان سەبارەت بە زانیارییەکانی ئەپستاین بڵاوکردەوە. وتەبێژێکی کۆشکی کێنسینگتۆن "نیگەرانی قووڵی" خۆی لەسەر ئاشکراکردنە بەردەوامەکان دەربڕی و پشتڕاستی کردەوە کە "بیرەکانیان لەسەر قوربانیان چڕکردووەتەوە". ئەم لێدوانە تیشک دەخاتە سەر وریایی بنەماڵەی شاهانەیی لە بارەی زیانی ناوبانگ کە ئەم جۆرە پەیوەندییانە دەتوانن دروستی بکەن و پابەندبوونی ئەوان بۆ وەڵامدانەوەی نیگەرانییە گشتییەکان.

ئەم سەردانەی ئێستا یەکەم پەیوەندی نیوان ئەندامانی بنەماڵەی شاهانەی بەریتانیا و شازادەی جێنشینی سعودیە نییە؛ شازادە ویلیام و باوکی، شا چارڵزی سێیەم، پێش تیرۆرکردنی خاشقچی لە ساڵی ٢٠١٨ لە لەندەن لەگەڵ شازادە محەمەد بن سەلمان کۆبوونەوە. کۆشکی کێنسینگتۆن وردەکاریی ئامانجەکانی گەشتی ئێستای ڕوونکردەوە، وتی کە ئامانجەکەی "جەژن گرتنە بۆ گەشەی بازرگانی، وزە و پەیوەندی وەبەرهێنان، لە کاتێکدا هەردوو نەتەوە نزیک دەبنەوە لە سەدەی یەکەمی پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانیان".

وەک بەشێک لە بەرنامەی گەشتەکە، شازادە ویلیام بڕیارە سەردانی شوێنی میراتی جیهانیی یوونێسکۆ، عەت-توڕەیف لە دەرعییە، کە بارەگای مێژوویی بنەماڵەی شاهانەی سعودیە، بکات. چاوەڕوان دەکرێت شازادەی جێنشین محەمەد بن سەلمان، گەشتێکی تایبەتی بۆ شازادەی وێڵز لەم شوێنەدا پێشکەش بکات. ئەم شوێنە ناوەندی پڕۆژەیەکی گەورەیە بە بڕی ٦٣ ملیار دۆلار کە بۆ گۆڕینی دەرعییە بۆ ناوچەیەکی گەشتیاری و کولتووری جیهانی دیزاین کراوە، کە ئەمەش هەوڵەکانی سعودیە بۆ فرەجۆری ئابووری و پاراستنی کولتووری ڕەنگ دەداتەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری