ئێران گوایە ڕووبەڕووی «زۆرترین قەبارەی هێرشەکان» بووەتەوە لەنێو بانگەشەکانی برینداربوونی کوڕی ڕێبەری باڵا

واشنتۆن دی سی - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ئێران گوایە ڕووبەڕووی «زۆرترین قەبارەی هێرشەکان» بووەتەوە لەنێو بانگەشەکانی برینداربوونی کوڕی ڕێبەری باڵا

لە گەشەسەندنێکدا کە بووەتە هۆی گومان و نیگەرانییەکی زۆر لە بازنەکانی جیۆپۆلیتیکدا، پێشکەشکاری دیاری تەلەفزیۆنی و شرۆڤەکاری سیاسی ئەمریکی، پێتی هیگسیث، بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئێران لە ئێستادا ڕووبەڕووی «زۆرترین قەبارەی هێرشەکان» بووەتەوە. لە بەرنامەیەکی ئەم دواییەدا، هیگسیث ئاماژەی بە زیادبوونێکی بەرچاو لە فشارە دەرەکییەکان یان ئۆپەراسیۆنە نهێنییەکان کرد کە کۆماری ئیسلامی دەکەنە ئامانج. هەرچەندە وردەکاری تایبەت سەبارەت بە سروشتی ئەم هێرشە گومانلێکراوانە – چ سەربازی بن یان سایبەری یان ئابووری – نەخراونەتەڕوو، بەڵام ئەم بانگەشەیە ئاماژەیە بۆ هەڵمەتێکی ئەگەری چڕتر دژی تاران.

هێشتا سەرنجڕاکێشتر ئیدیعای پشتڕاستنەکراوی هیگسیث بوو کە ئایەتوڵڵا موجتەبا خامنەیی، کوڕی ڕێبەری باڵای ئێستای ئێران ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، «بریندار بووە و پێدەچێت شێواو بێت». موجتەبا خامنەیی بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک کەسایەتییەکی کاریگەر لەناو دامەزراوەی ئایینی و سیاسی ئێراندا سەیر دەکرێت، زۆرجار وەک جێگرەوەیەکی ئەگەری باوکی نەخۆشی دادەنرێت. ئەگەر ئەم ئیدیعایە پشتڕاست بکرێتەوە، ئەوا لێکەوتەی قووڵی بۆ سەرکردایەتی داهاتووی ئێران و سەقامگیری ناوخۆیی دەبێت، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی ڕاپۆرتە بەردەوامەکان سەبارەت بە تەندروستی ڕێبەری باڵای ئێستا.

لێکەوتەکانی بانگەشەکان لەسەر دیمەنی ئێران

بانگەشەی ئەوەی کە ئێران ڕووبەڕووی «زۆرترین قەبارەی هێرشەکان» بووەتەوە، تەنانەت ئەگەر لە وردەکارییەکانیدا ناڕوونیش بێت، لەگەڵ گێڕانەوەیەکی فراوانتر لە گرژییە ناوچەییە بەردەوامەکاندا دەگونجێت. ئێران لە مێژە ناوەندی چەندین ململانێی ناوچەیی و نێودەوڵەتی بووە، لە بەرنامە ئەتۆمییە مشتومڕاویەکەی و پەرەپێدانی موشەکی بالیستییەوە تا پشتیوانییەکانی بۆ گرووپە جۆراوجۆرەکانی بریکار لە سەرانسەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، و پەیوەندییە گرژەکانی لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل. زاراوەی «هێرشەکان» دەتوانێت کۆمەڵێک چالاکیی فراوان بگرێتەوە، لەوانە هێرشی سایبەری ئامانجدار بۆ سەر ژێرخانی ئابووری، یان ئۆپەراسیۆنە نهێنییەکان، یان تەنانەت زیادبوونی فشاری ئابووری لە ڕێگەی سزاکانەوە. بەڵام، نەبوونی بەڵگەی ململانێ یان پشتڕاستکردنەوە لە سەرچاوە فەرمییەکانی ئێران یان دەزگا هەواڵگرییە سەربەخۆکان پێویستی بە وریایی هەیە لە هەڵسەنگاندنی ئەم بانگەشانەدا.

بانگەشەی برینداربوونی موجتەبا خامنەیی بە تایبەتی هەستیارە. موجتەبا وەک کەسایەتییەکی بەهێز لەناو نووسینگەی باوکیدا ناسراوە، و کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی و دەزگا ئەمنییەکانی تر هەیە. هەر برینێکی سەخت بۆ ئەو دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو ڕێڕەوی جێگرەوەی ئەگەری ڕێبەری باڵا تێکبدات، کە ئەگەری هەیە ببێتە هۆی ململانێی ناوخۆیی دەسەڵات و ناسەقامگیری لە بەرزترین پلەکانی سیاسەتی ئێراندا. نەبوونی هیچ پشتڕاستکردنەوەیەکی فەرمی لە تارانەوە سەبارەت بە تەندروستی موجتەبا خامنەیی تەنها گومانەکان زیاتر دەکات و گرنگی وردبینی لە زانیارییەکان سەبارەت بە کەسایەتییەکی لەم جۆرەدا دەردەخات.

چوارچێوەی فراوانتری جیۆپۆلیتیک

ئەم بانگەشانە لە کاتێکدا دێن کە ناجێگیری ناوچەیی زیاد بووە. بۆ ماوەی چەند مانگێکە، گرژییەکانی نێوان ئێران و وڵاتانی ڕۆژئاوا، هەروەها لەگەڵ ئیسرائیل، بە تایبەتی لە دوای ئاڵوگۆڕی کاردانەوەی تۆڵەسەندنەوەی ئەم دواییە، بە تایبەتی توند بوونەتەوە. هەر ئاماژەیەک بە لاوازی ناوخۆیی لە ئێران یان ئامانجگرتنی ڕاستەوخۆی سەرکردە سەرەکییەکان دەتوانرێت وەک هەوڵێک بۆ زیاتر فشار خستنە سەر ڕژێم یان قۆستنەوەی لاوازییە ئەگەرییەکان سەیر بکرێت. بەڵام، ئەم جۆرە تۆمەتانە، مەگەر بە بەڵگەی بەهێز پشتڕاست بکرێنەوە، دەتوانن بەشێک بن لە هەڵمەتێکی شەڕی زانیاری یان هەوڵەکانی پڕوپاگەندە بە ئامانجی شێوەدان بە ڕای گشتی.

گرنگە کە میدیاکان و خەڵک بە چاوێکی ڕەخنەگرانە مامەڵە لەگەڵ ئەو زانیارییانەدا بکەن کە لەلایەن شرۆڤەکاران یان کەسایەتییەکانی میدیاوە بەبێ پشتیوانی فەرمی پێشکەش دەکرێن. لە ژینگەیەکی جیۆپۆلیتیکی ئاڵۆزدا، دەنگۆکان و ڕاپۆرتە پشتڕاستنەکراوەکان دەتوانن ئامرازێکی بەهێز بن بۆ کاریگەری خستنە سەر تێڕوانینەکان و بە ئەگەری زۆرەوە ئاراستەکردنی ڕووداوەکان. تاران بە فەرمی لەبارەی ئەم بانگەشانەوە بێدەنگ ماوەتەوە، ئەمەش سەخت دەکات کە ڕاستییەکانیان بزانرێت. جیهان بێ گومان بە وریاییەوە چاودێری هەر گەشەسەندنێکی داهاتوو دەکات کە ڕەنگە ئەم بانگەشانە پشتڕاست بکاتەوە یان ڕەت بکاتەوە، کە دەتوانێت لێکەوتەی دوورمەودای بۆ داهاتووی ئێران و سەقامگیری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەبێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری