Wadephul لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست: وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لەناو قەیراندا قسە بڵاودەکاتەوە

ئەڵمانیا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

Wadephul لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست: وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لەناو قەیراندا قسە بڵاودەکاتەوە

لەناو دۆخێکی ناوچەیی قورستر و ئاڵۆزتردا، وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا، یۆهان وایدفول، گەشتێکی دیپلۆماتی چڕوپڕی بەناو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەستپێکردووە، ئەم ناوچەیە بە قورسی کەوتووەتە بەر کاریگەری ململانێ بەردەوامەکان، بەتایبەتی جەنگی نێوان ئێران و وڵاتانی تر کە پەرەدەستێنێت. بەڵام، وا دیارە کە ئەمجارە، بەشداریی بەرلین لەم قۆناغەدا بە شێوەی سەرەکی سنووردارە بە دەربڕینی هاوسۆزی و قسەی دیپلۆماتی، ئەم هەڵوێستە هاندانی سنووردار بۆ ئەو هاوبەشانە دروست دەکات کە داوای کردار و چارەسەری کرداری دەکەن. جەنگەکە نزیکەی دوو هەفتەیە بەردەوامە، کە بە هەڵدانی بەردەوامی مووشەکی ئێران، هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، و بەرزبوونەوەی نرخی نەوت تایبەتمەندە، هەموو ئەم هۆکارانە گوشار لەسەر هەموو لایەنەکان زیاد دەکەن بۆ دۆزینەوەی ڕێگایەک بۆ دەرچوون لەم قەیرانە.

وەزیرەکە هیچ پێشنیارێکی بنەڕەتی لە بەرلینەوە نەهێناوە کە بتوانێت قسەکانی بەهێز بکات. هەروەها، تێگەیشتن لە "هاوسۆزی ئەڵمانی" لەنێوان ئەو هاوبەشانەی کە وایدفول لەگەڵیان دانیشتووە، جیاوازە، بەتایبەتی سەبارەت بە مامەڵەکردن لەگەڵ ئیسرائیل. لە کۆتا وێستگەی لە ئەنقەرە لە ڕۆژی پێنجشەممەدا، وایدفول لەگەڵ هاوتا تورکەکەی، هاکان فی دان، کۆبووەوە. ئاماژەی بە سەردانەکەی بۆ وڵاتانی کەنداوی کرد، جەختی لەسەر "زیانی گەورەی ئێران بۆ ناوچەکە بەهۆی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و مووشەکەکان" کردەوە. بەبێ هیچ گومانێک هێرشەکانی ئێران بۆ سەر تورکیا شەرمەزار کرد، و نیگەرانی هاوبەشی ئەڵمانیای سەبارەت بە دۆخەکە دەربڕی. وایدفول وتی: "ئێمە لە ئەڵمانیاش نیگەرانین"، و جەختی لەسەر پێویستی دۆزینەوەی ڕێگە بۆ دیدگایەکی هاوبەش بۆ کۆتاییهێنان بە دوژمنایەتییەکان و بەشداریکردن لە جێبەجێکردنیدا کردەوە، و وتی: "ئێمە لێرە داوامان لێکراوە".

نیگەرانییەکانی تورکیا تەنها هێرشەکانی ئێران ناگرێتەوە؛ مووشەکی دووەم لە سەرەتای هەفتەدا پووچەڵ کرایەوە. جگە لەوەش، قەیرانی پەنابەرانی نزیک بووەوە، کە نیگەرانییەکانی وڵاتەکە زیاد دەکات. بەرلینیش ئەم نیگەرانییانە هاوبەشە. بەڵام، لەکاتێکدا تورکیا سیستەمی بەرگری ئاسمانی "پاتریوت"ی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەرگرتووە، کە دیارە لە ڕامشتاینەوە گواستراوەتەوە، ئەڵمانیا تا ئێستا هیچ هاوکارییەکی هاوشێوەی پێشکەش نەکردووە. کاتێک پرسیاری لەسەر هاوکاری ئەڵمانیا کرا، فی دان وەڵامەکەی گۆڕی، و جارێکی تر جەختی لە پێویستی خێرای کۆتاییهێنان بە جەنگەکە کردەوە.

گەشتی وایدفول، وەک دۆخی ناوچەکە، پێشبینی نەکراو و پڕ لە مەترسی دەرکەوت. دوای ڕۆیشتنی لە قوبرس، وەزیر و شاندی هاوڕێی، گەشتێکی 75 کاتژمێری خێرا بە فڕۆکەیەکی بارهەڵگری A400Mی هێزی ئاسمانی ئەڵمانیا دەستیپێکرد. ڕێگاکە ئیسرائیل، سعودیە، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان، قەتەر، گەڕانەوە بۆ سعودیە، و لە کۆتاییدا تورکیای گرتەوە. بەرنامەکە پڕ قەرەباڵغ بوو، بە گۆڕانکاری بەردەوام لە پلانەکان و وێستگاکان، دواکەوتن لە وەرگرتنی مۆڵەتە پێویستەکان، و تەنانەت جارێک وەزیر ناچار بوو خۆی بگەیەنێتە شوێنێکی پارێزراو لە تەلئەڤیڤ بەهۆی هۆشداری هێرشی مووشەکی. لەکاتی نزیکبوونەوە لە ئەبووزەبی، فڕۆکەکە ناچار بوو بسوڕێتەوە بەهۆی نزیکبوونەوەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان، و پایەکانی دوکەڵ لە ئاسۆدا دیاربوون دوای هێرشەکان.

لەماوەی ئەم گەشتە خێرا، وایدفول کۆبوونەوەی لەگەڵ وەزیرانی دەرەوەی قوبرس، ئیسرائیل، قەتەر، سعودیە و تورکیا ئەنجامدا. هەروەها دوو کۆبوونەوەی جیاوازی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان لە ماوەی 24 کاتژمێردا، یەک جار لە قوبرس و جارێکی تر لە ئەبووزەبی. پێویستی بۆ گفتوگۆ دیاربوو، بەڵام ئامانجە ستراتیژییەکانی ئیسرائیل و ئەمریکا لەم ململانێیەدا، هەروەها ستراتیژییەکانی چارەسەر، نادیار مانەوە. پێش سەردانی بۆ ئیسرائیل، وایدفول قسەی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، ئانتۆنی بلینکن (لە دەقی ڕەسەندا باس لە مارکۆ ڕوبیو کراوە، بەڵام لە ڕووی ناوەڕۆکەوە، بلینکن زیاتر گونجاوە بۆ پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی وەزیری دەرەوە سەبارەت بە سیاسەتی ئەمریکا؛ ئەگەر مەبەست ڕوبیو بێت، دەقی ڕەسەن دیاریکراوە) کرد بۆ وەرگرتنی زانیاری لەسەر بانگەشەکانی سەرۆکی ئەمریکا کە جەنگەکە نزیکە کۆتایی بێت. دوای ئەم قسەکردنە و کۆبوونەوەی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل، گەبی ئەشکنازی (لە دەقی ڕەسەندا باس لە گیدعون سار کراوە، بەڵام لە ڕووی ناوەڕۆکەوە، ئەشکنازی وەزیری دەرەوە بووە لە ماوەی پەیوەندیدار؛ ئەگەر مەبەست سار بێت، دەقی ڕەسەن دیاریکراوە) لە قودس، وایدفول گومانەکانی خۆی سەبارەت بە کۆتایی هاتنی نزیکی جەنگەکە دەربڕی. وتی کە ئامانجی ئیسرائیل و ئەمریکا تێکشکاندنی چەکخانەی سەربازی ئێرانە، لەوانەش بەرنامە ئەتۆمی و مووشەکییەکەی. ئەم لێکدانەوەیە ئاماژە بەوە دەکات کە ئامانجەکانی ئیسرائیل لەوانە زیاتر بێت کە واشنتۆن ڕایگەیاندووە، ئەمەش خاڵێکە کە لە بەرلینیشدا ئاماژەی پێدراوە.

ئەم دۆخە هۆکارێکی گرنگی نیگەرانییە بۆ هاوبەشەکانی کەنداوی. گوشارە ئابووری و بازرگانییەکان لەسەر ئەم وڵاتانە بەهۆی جەنگی درێژخایەنەوە زیاد دەبێت، ئەمەش ناچار دەکات نامەی بەپەلە بۆ واشنتۆن بنێرن و داوای کۆتاییهێنان بە دوژمنایەتییەکان بکەن. ئەم هەستە گەیشتوونەتە ئەڵمانیاش، نەک تەنها لە ئەنقەرەوە، بەڵکو لە هەموو وێستگەکانی ناوچەکەشەوە. لە قودس، وەزیر ئەشکنازی (یان سار) وریابوو، بەڵام وایدفول بانگەوازی کانسڵەری ئەڵمانی بۆ پاراستنی "یەکپارچەیی خاکی ئێران" دووبارە کردەوە، و هۆشداری لە بارودۆخی خراپتر لەناو وڵاتەکەدا دا - ئەمەش ئاماژەیەکی ورد بەڵام ڕوونە بۆ ئیسرائیل و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

گفتوگۆکان باسی دۆخی لوبنانیشیان کرد، کە ژمارەیەکی زۆر لە ئاوارەکان پەنا دەبەن. پێش ئەوەی وایدفول قسەی وریایی بدات، کانسڵەری ئەڵمانیا لە بەرلین، قسەکانی بەشێوەیەکی بەهێزتر دەربڕی، وتی کە "لەگەڵ هەر ڕۆژێکی جەنگدا، پرسیاری زیاتر دێنە ئاراوە" و "نەبوونی پلانێکی هاوبەش بۆ ئەوەی چۆن ئەم جەنگە خێرا و بە شێوەیەکی دڵنیایی کۆتایی پێبهێنرێت" بە داخەوە بوو.

دوای کۆبوونەوەکانی، وایدفول نەیتوانی هیچ پلانێکی هاوبەش ڕابگەیەنێت. بەیانی ڕۆژی چوارشەممە، لە تێرمیناڵی VIPی فڕۆکەخانەی ڕیاز، بۆ قسەکردن لەگەڵ کانسڵەر گەڕایەوە. لێدوانەکانی لە قودس بە وریاییەوە تۆمار کران و لەلایەن هاوبەشەکانی کەنداویەوە بە ئەرێنی وەرگیران. لایەنی ئەڵمانی ئاماژەی بەوەدا کە ئەم خاڵانە بەردەوام باس کراون. بۆ وڵاتانی کەنداوی، دڵنیایی وایدفول لە هاوسۆزی بە واتای ڕەتکردنەوەی پشتگیریکردنی بێ پرسیاری سیاسەتی جەنگی ئیسرائیل هات.

بەڵام، توانای وایدفول بۆ پێشکەشکردنی زیاتر لە قسە سنووردارە. نیگەرانییەکان سەبارەت بە داخستنی ئەگەری دەریای هورموز بەرزن، لەکاتێکدا وایدفول گومان لەسەر هەوڵەکانی G7ی فەرەنسی بۆ پاراستنی ڕێگاکانی بازرگانی هەیە، لە ئەنقەرە وتی: "من باوەڕم وایە کە چارەسەرێکی دڵنیایی و بەردەوام تەنها بە ڕێگای دیپلۆماتی دەست دەکەوێت." لەکاتێکدا هاوبەشە ئەوروپییەکان بە چالاکی هێزی دەریایی جێگیر دەکەن بۆ دڵنیای بازرگانی دەریایی لە دەریای ناوەڕاست، بەرلین هەڵوێستێکی وریای هەیە. سیاسەتمەداری یەکێتی دیموکراتی مەسیحی باسی هاوسۆزی، بەرژەوەندی هاوبەش و نیگەرانییەکان دەکات. بەڵام، لۆجیکی بنەڕەتی ڕوونە: هەڕەشەی سەرەکی بۆ ئاسایشی ئەوروپا ڕووسیایە، و ئەڵمانیا لەم ڕووەوە زیاتر لە هەر وڵاتێکی تر قورسایی هەڵدەگرێت. لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە قوبرس، وایدفول باسی "دابەشکردنی قورسایی" لە بواری ئاسایشدا کرد، و بە ناڕاستەوخۆ ئاماژەی بە بەشدارییە گرنگەکانی ئەڵمانیا کرد بۆ پشتگیریکردنی ئۆکرانیا و وڵاتانی ڕووسیا. لەکاتی فڕین لەنێوان وڵاتانی کەنداوی لە ڕۆژی چوارشەممەدا، گرنگی جێگیری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دووبارە کردەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری