ڤلۆدیمیر زێلێنسکی لە کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن داوای بەرگری ئاسمانی بەپەلە دەکات: "ژمارەکان لە جیاتی سەرزەنشت"

ئەوروپا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ڤلۆدیمیر زێلێنسکی لە کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن داوای بەرگری ئاسمانی بەپەلە دەکات: "ژمارەکان لە جیاتی سەرزەنشت"

میونشن – لە وتارێکی پڕ لە سۆز و لە هەمان کاتدا ئاگادارکەرەوەدا لە کۆنفرانسی ئاسایشی میونشنی بەناوبانگدا، سەرۆکی ئۆکرانیا ڤلۆدیمیر زێلێنسکی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە پەیامێکی بێ ئەملا و ئەولا ڕووبەڕوو کردەوە: "یەکە بەگرنگەکانی بەرگری ئاسمانی بەتاڵن." ئەم لێدوانە توندە، کە لە چوارچێوەی درێژەی هێرشی ڕووسیادایە، داوایەکی ڕاستەوخۆ بوو لە هاوپەیمانانی ڕۆژئاوا بۆ ئەوەی پشتیوانییەکانیان بۆ ئۆکرانیا نەک تەنها بە قسە، بەڵکو بە پلەی یەکەم بە ماددە زیاد بکەن. داواکارییەکەی زێلێنسکی بۆ "ژمارەکان لە جیاتی سەرزەنشت" جەخت لەسەر دۆخی مەترسیدار لە بەرەکانی جەنگ و پێویستیی بەپەلەی پێداویستییە سەربازییە بەرچاوەکان دەکاتەوە، بەتایبەتی لە بواری بەرگری ئاسمانی.

کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن، کە ساڵانە بۆ سیاسەتی ئاسایشی جیهانی بەڕێوەدەچێت، قۆناغێکی نایابی بۆ زێلێنسکی دابین کرد بۆ ئەوەی گرنگیی دۆخەکە بخاتەڕوو. قسەکانی لە هۆڵەکانی کۆنفرانسەکەدا دەنگدانەوەی هەبوو، کە تێیدا سەرۆکی وڵاتان و حکومەتەکان، نوێنەرانی سەربازی و شارەزایانی ئاسایش لە سەرانسەری جیهان کۆببوونەوە. داواکاری بۆ زیاتر لە سیستمی بەرگری ئاسمانی وەک پاتریۆت، IRIS-T یان NASAMS شتێکی نوێ نییە، بەڵام ئەو توندییەی کە زێلێنسکی بەهۆیەوە جەختی لەسەر "بەتاڵبوونی" یەکە بەگرنگەکانی کردەوە، خاڵێکی نوێی لە بانگەوازەکانی دایە. بە لەبەرچاوگرتنی پەرەسەندنی ئەم دواییەی هێرشەکانی درۆن و مووشەکی ڕووسیا بۆ سەر شار و ژێرخانەکانی ئۆکرانیا، پاراستنی کاریگەریی ئاسمانی بۆ ئۆکرانیا گرنگییەکی بوونگەریی هەیە. ئەم هێرشانە ئامانجیان بێهیواکردنی دانیشتووانی ئۆکرانیا و لاوازکردنی توانای وڵاتەکە بۆ بەڕێوەبردنی جەنگە.

شارەزایان ئاماژە بەوە دەکەن کە بەردەستبوونی تەقەمەنی و پارچەی یەدەگ بۆ ئەو سیستمە گەیەندراوانەی پێشتر، بە هەمان شێوەی گەیاندنی یەکە بەگرنگەکانی نوێ، مەترسیدارە. لۆجستیک و چاککردنەوەی ئەم سیستمە چەکپۆشە ئاڵۆزانە ئاستەنگێکی گەورە دروست دەکات کە بەبێ پشتیوانی بەردەوامی وڵاتانی هاوبەش، بە زەحمەت دەتوانرێت بەسەریدا زاڵبێت. هاوپەیمانانی ڕۆژئاوا ڕووبەڕووی ئەرکێکی سەخت دەبنەوە بۆ پێداچوونەوە بە کۆگاکانی خۆیان و لە هەمان کاتدا زیادکردنی توانای بەرهەمهێنانی پیشەسازی چەک بۆ دڵنیابوون لە دابینکردنی پێداویستییەکانی ئۆکرانیا و تواناکانی بەرگری خۆیان. ململانێی ئۆکرانیا لاوازییەکانی ستراتیژییەتەکانی بەرگریی زۆرێک لە وڵاتانی ئەوروپای ئاشکرا کردووە و مشتومڕێکی لەبارەی پێویستیی ستوونێکی بەهێزتری ئەوروپی لەناو ناتۆدا وروژاندووە.

پەیامەکەی زێلێنسکی "ژمارەکان لە جیاتی سەرزەنشت" دەتوانرێت وەک ڕەخنەیەکی ورد لەوانە تێبگەیەنرێت کە هێرشی ڕووسیا ئیدانە دەکەن بەڵام لە دابینکردنی پێداویستییەکان دوودڵن. ئەمە بانگەوازێکە بۆ گۆڕینی گفتوگۆ سیاسییەکان و ئیدانەکردنە ئەخلاقییەکان بۆ گەیاندنی کۆنکرێتی چەک، تەقەمەنی و پشتیوانی دارایی. ئۆکرانیا تەنها بۆ سەروەریی خۆی ناڕوات، بەڵکو پرەنسیپەکانی یاسای نێودەوڵەتی و ئاسایشی ئەوروپاش دەپارێزێت. شکستی بەرگریی ئۆکرانیا لێکەوتەی جیۆپۆلیتیکیی بەرفراوانی دەبێت کە زۆر لە سنوورەکانی ئۆکرانیا تێدەپەڕێنێت.

کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، بەتایبەتی وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا و ئەمریکا، ئاگاداری جددیەتی دۆخەکەن. بەڵام کێشە سیاسییە ناوخۆییەکان، وەک مشتومڕەکان لەبارەی پاکێجەکانی یارمەتی زیاتر لە کۆنگرێسی ئەمریکا یان خێراییە جیاوازەکان لە پشتیوانی سەربازیدا لە ئەوروپا، گەیاندنی پێداویستییە بەپەلەکان خاو دەکەنەوە. زێلێنسکی قۆناغەکەی میونشنی بەکارهێنا بۆ چارەسەرکردنی ئەم بەربەستانە و یادخستنەوەی سەرکردەکانی جیهان بە بەرپرسیارێتییەکانیان. جەختی لەوە کردەوە کە کات کەمە و هەر دواکەوتنێک ژیانی مرۆڤ دەبات و توانای ئۆکرانیا بۆ بەرگریکردن لە خۆی لە بەرامبەر دوژمنێکی زۆر بەهێز لاواز دەکات. بڕیاری هێزە چەکدارەکانی ئۆکرانیا نەشکاوە، بەڵام بەبێ ئامێری پێویست، تەنانەت ئازاترین سەربازەکانیش ناتوانن بۆ هەمیشە پێشڕەویی هێزەکانی ڕووسیا بوەستێنن.

لەبەر ئەوە، بانگەوازەکەی زێلێنسکی زیاترە لە داوایەک بۆ یارمەتی؛ یادخستنەوەیەکە بۆ ئاسایشی گشتی و تاقیکردنەوەیەکە بۆ بڕیاری ڕۆژئاوا. جیهان چاوەڕێی وەڵامەکان دەکات کە بەدوای داواکارییە بەپەلەکەی ئەودا دێن. هەفتەکانی داهاتوو نیشان دەدەن ئایا قسەکانی هاوپشتی لە میونشن دەگۆڕێن بۆ "ژمارە"ی ڕاستەقینە – لە شێوەی سیستمەکانی بەرگری ئاسمانی و تەقەمەنی – کە دەتوانێت یارمەتی ئۆکرانیا بدات بەرگرییە ئاسمانییەکانی بەهێز بکات و بەسەر جەنگەکەدا زاڵبێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری