ڕیمۆند چاندلەر و کێشەی ئینفینیتیڤی دابەشکراو: ناکۆکییەکی زمانەوانی

ویلایەتە یەکگرتووەکان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ڕیمۆند چاندلەر و کێشەی ئینفینیتیڤی دابەشکراو: ناکۆکییەکی زمانەوانی

لە مێژووی ئەدەبدا، ناکۆکییەکان زۆرجار لە داستان و کەسایەتییەکان تێپەڕدەبن بۆ قوڵبوونەوە لە ناوەڕاستی زمان و جێبەجێکردنی هونەرییەکەی. لە ساڵی 1948، نووسەری ناوداری ڕۆمانە پۆلیسییەکان و سیناریۆنووس ڕیمۆند چاندلەر، لە شەڕێکی چاوەڕوانەکراودا خۆی بینییەوە، نەک لەگەڵ پیلانگێڕییەکانی چینی باڵای هۆلیوود، بەڵکوو لەگەڵ دەستکارکارێکی وردبین لە گۆڤاری 'The Atlantic'. خاڵی سەرەکی ئەم شەڕە زمانەوانییە چی بوو؟ "ئینفینیتیڤی دابەشکراو" (split infinitive)، کە پێکهاتەیەکی ڕێزمانییە و زۆرجار باس لەسەری دەکرێت، بووەتە خاڵی سەرنجی جیاوازی قوڵتر لە فیکرەکانی سەبارەت بە زمان، بەهرە و ڕۆڵی چاودێریی دەستکاریکردن.

چاندلەر، کە ئامادەکاری دەکرد بۆ ناردنی وتارێکی ڕەخنەگرانە سەبارەت بە "بێمانایی و ناوەندیکردنی" هۆلیوود بۆ 'The Atlantic'، بە ناونیشانی "Juju Worship in Hollywood" (لەگەڵ پێشنیارەکانی دیکە وەک "Bank Night in Hollywood"), زمانی بەشداریکردنی بە ڕەنگدانەوەیەکی deliberateی دەنگی تایبەتی خۆی دەبینی. ئەو شێوازی نووسینی خۆی وەک "جۆرێک زمانی شکاو، تا ڕادەیەک وەک قسەکردنی خزمەتکارێکی سویسری" وەسف دەکرد. کاتێک دەستکارکارێکی 'The Atlantic'، مارگاریت ماچ، بوێری "چاککردنەوەی" ئینفینیتیڤێکی دابەشکراوی کرد لە دەستنووسەکەیدا، چاندلەر هەستی بە برینداربوونی قووڵ کرد. ئەو ناڕەزایییەکەی گەیاندە ئێدوارد ویکسی، دەستکارکاری 'The Atlantic'، و ڕێنمایی کرد کە "پاکیژەییەکەی کە pareteکانی تۆ دەخوێنێتەوە" ئاگادار بکاتەوە کە هەڵبژاردەکانی ڕێزمانیی مەبەستدار بوون. چاندلەر دەیگوت: "کاتێک من ئینفینیتیڤێک دابەش دەکەم، خوای گەورە، من دابەشی دەکەم بۆ ئەوەی دابەش بێت." ئەو بانگەشەی دەکرد کە ئەم پچڕانانە لە "لووتبوونی" ڕستەکانی، زۆرجار لەگەڵ "قسەی بار"، بڕیاری هونەریی زانابووانە بوون کە بە "چاوانی کراوە و مێشکی ئارام بەڵام هۆشیار" گیراون.

مارگاریت ماچ، دەستکارکاری ناو براو، پسپۆڕێکی ئەزمووندار بوو کە کاری بریتی بوو لە دڵنیابوون لە وردی ڕێزمان و ڕوونی شێواز پێش بڵاوبوونەوە. بەڵام، چاندلەر ڕۆڵی وەک "شەڕانگێزی قوتابخانەیی" دەبینی کە نیازی هەیە یاسای توند جێبەجێ بکات. وەڵامەکەی بریتی بوو لە شیعرێکی گاڵتەجاڕی کە بۆ ویکسی ناردەوە، بە ناونیشانی "هێڵ بۆ خاتوونێک لەگەڵ ئینفینیتیڤی دابەشنەکراو" (Lines to a Lady With an Unsplit Infinitive). لەم پارچەیەدا، چاندلەر پارێزگاری لە زیندوویی زمان دەکرد، بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە لەسەر یاسای شکاو و دەربڕینی ناوچەیی – "ماددەی بێڕێز ژیان" – گەشە دەکات. ئەو ماچی وەک بێباک، تەنانەت وەک مەترسیدار وەسف دەکرد، بە شێوەیەکی گاڵتەجاڕانە "یەکێک لە چاوەکانی چاندلەر دەردەهێنا" و بە "سەهۆڵبەندان" گیانی دەکوژاند. شیعرەکە بە ناونیشانی گۆڕی تاریک و گاڵتەجاڕانە کۆتایی دێت: "لێرە هەڵەیەکی چاپ هەیە".

هۆکاری تایبەتی تووڕەیی چاندلەر تا ڕادەیەک نادیار ماوە. وەشانی کۆتایی بڵاوکراوەی وتارەکەی، "Oscar Night in Hollywood"، بە وردی یەک ئینفینیتیڤی دابەشکراوی تێدا بوو: "ئەمە تەنها هونەرێکە... کە ئێمە لەم نەوەیەدا هەلێکی گەورەمان هەیە بۆ سەرکەوتن." لەکاتێکدا کە هەندێک لە پاکیزەخوازەکانی ڕێزمان لەوانەیە دژایەتی "بە شێوەیەکی گەورە" بکەن کە "to" و "excel" لەیەکتر جیا دەکاتەوە، بەڵگەکە ئەم دەربڕینە تایبەتە بە شێوازی شیعرینەی چاندلەرەوە بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە نابەستێتەوە. جگە لەوە، تەنانەت H. W. فاولەر، نووسەری کاریگەر لە "فەرهەنگی بەکارھێنانی زمانی ئینگلیزیی نوێ"، لە ساڵی 1927دا دانی نا بەوەدا کە ئینفینیتیڤی دابەشکراو لەوانەیە لە ڕووی پەیوەندییەوە قبوڵکراو، تەنانەت پێویستیش بێت، و داواکارییە تایبەتییەکانی هەر بارێکی زمانەوانی بناسێتەوە.

ماچ، بەپێی گوتەی هەندێک لە ژیاننامەنووسان، وەک کەسێکی نادیار ماوەتەوە. جگە لە پسپۆڕیی پیشەییەکەی، زانیارییەکی کەم هەیە: پەروەردەیەکی کاسۆلیکی لە دەرەوەی بۆستن، دەرچووی Phi Beta Kappa لە Radcliffe لە ساڵی 1920، و کارنامەیەک کە ناوی گرتووە لە بڵاوکەرە دیارەکان وەک D. C. Heath، Little, Brown، و The Atlantic. ڕۆڵی ئەو، وەک زۆرێک لە ژنان لەو پیشەسازیدا لەو کاتەدا، زۆرجار لە بواری پشتگیریکردنی دەستکاریکردن و وردبینییدا سنووردار بوو. چاندلەر، لە کاتێکدا پارێزگاری لە "کەسایەتییە بچووکەکانی" پیشەی سینەمایی دەکرد – تەکنیککار و نووسەرە بێ نازەکان – هێچ سۆزێکی ئەوتۆی بۆ "کەسایەتییە بچووکەکانی" بوڵاوکردنەوە نەبوو، ماچی وەک ڕێگرێک بینی، نەک هاوکارێک.

چاندلەر ناڕەزایییەکانی وەک ناڕەزاییی هونەرمەندێکی دوورکەوتووە وەسف دەکرد کە لەگەڵ سنوورە تاکە کەسییەکاندا شەڕ دەکات. ڕەخنەکانی لەسەر کەمبوونەوەی هۆلیوود بەرەو ناوەندیکردن، کە لەلایەن کۆدی بەرھەمھێنان و فشاری داھاتی بۆکس ئۆفیسەوە پاڵنەر بوو، ھاوشێوەی ڕق لێبوونی بوو لەوەی کە وەک یاسای خنکێنەری ڕێزمان دەیبینی. ئەو بانگەشەی دەکرد کە بەرھەمی هۆلیوود، زۆرجار بە "سۆزداری" و "شارەزایی" تایبەتمەند بوو کە لە مرۆڤایەتی یان شێوازی ڕاستەقینەدا کورت بوو، بۆ جەماوەرێکی "مێشکی پوختە" ئامانج بوو. خۆشی، وەک ئەوەی ئاماژەی پێ کردبوو، خاوەنی تایبەتمەندییەکی "پیاوانە و ڕاشکاوانە" بوو کە بۆ ئەو جۆرە تامەزرۆییانە زۆر سەخت بوو.

سەرنجڕاکێش ئەوەیە کە ڕەخنەی چاندلەر لە سیستەمی خەڵاتکردنی هۆلیوود، کە پێی وابوو زۆرجار ناوەندیکردن سوودمەند دەکرد، لە ساڵی 1948دا ئەنجامێکی جیاوازی بەخۆیەوە بینی. لە کاتێکدا فیلمەکانی وەک "Miracle on 34th Street" لەوانەیە نوێنەرایەتی جۆری بەرھەمی هۆلیوودی بکەن کە ئەو ڕقی لێی بوو، خەڵاتی باشترین فیلم درا بە "Gentleman's Agreement"، لێکۆڵینەوەیەکی جیددیی ئیلیا کازان لە دژە-جولەکەبوونی ئەمریکای دوای جەنگ، کە لەسەر ڕۆمانەکەی لورا ز. هۆبسن بوو. ئەمەش ئاماژە بەوە دەکات کە، جاروبار، هەمان سیستەم کە چاندلەر ڕقی لێی بوو، ئەنجامی هونەری گرنگی دەستدەکەوت.

لە کۆتاییدا، چیرۆکی مارگاریت ماچ، دەستکارکارێک کە ژیانی بە وردکردنەوەی وشەی دیکە بەسەربرد، ناتەواو دەمێنێتەوە. جگە لە ڕۆڵی کورتە لە مێژووی 'The Atlantic' و ڕۆڵی دوای مردنی لە شیعرەکەی چاندلەر، بۆچوونی ئەو تا ڕادەیەکی زۆر نەوتراوە. لە ساڵی 1997دا لە تەمەنی 99 ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، تەنها تێبینییەکانی لەسەر لێوارەکانی لاپەڕەکان وەک شایەتییەک بۆ کارە وردبینانەکەی جێهێشت. لەمەشدا، چیرۆکی ناکۆکی چاندلەر لەسەر ئینفینیتیڤی دابەشکراو وەک پاشکۆیەکی سەرنجڕاکێش دەمێنێتەوە، کە دیالۆگی بەردەوامی نێوان پێکهاتە توندەکانی زمان و ڕۆحی بێ سنووری دەربڕینی هونەری نیشان دەدات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری