پۆڵەندا: سەرۆکی وڵات ڤیتۆ لە ملیارەکانی یەکێتی ئەوروپا بۆ چەک دەگرێت، بودجەیەکی گرنگ وەستێنرا

پۆڵەندا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

پۆڵەندا: سەرۆکی وڵات ڤیتۆ لە ملیارەکانی یەکێتی ئەوروپا بۆ چەک دەگرێت، بودجەیەکی گرنگ وەستێنرا

ململانێیەکی سیاسی بەرچاو لە پۆڵەندا سەریهەڵداوە دوای ئەوەی سەرۆک ڤیتۆی لەسەر پڕۆژە یاسایەک گرت کە ڕێگەی بە وڵاتەکە دەدا بە شێوەیەکی بەرفراوان سوود لە پڕۆگرامی بەرگری 'سەلامەت'ی یەکێتی ئەوروپا وەربگرێت. ئەم دەستپێشخەرییەی یەکێتی ئەوروپا، کە بۆ بەهێزکردنی تواناکانی بەرگری وڵاتانی ئەندام داڕێژراوە، 150 ملیار یۆرۆ قەرزی گونجاو پێشکەش دەکات. پۆڵەندا وەک سوودمەندی سەرەکی دیاریکرابوو، و بڕیار بوو نزیکەی 44 ملیار یۆرۆ بۆ نوێکردنەوەی ژێرخانی سەربازی و کڕینەکانی وەرگرێت. ئەم ڤیتۆیە نەک تەنها بودجەیەکی گرنگ ڕادەگرێت، بەڵکو جیاوازییە سیاسییە قووڵەکانیش دەردەخات کە بڕیاردان لە وارشۆ پەک دەخەن.

پەرلەمانی پۆڵەندا، بە سەرۆکایەتی هاوپەیمانی چەپ-ناوەندی سەرۆک وەزیران دۆناڵد توسک، لە کۆتایی مانگی شوباتدا یاسای جێبەجێکردنی پڕۆگرامی یەکێتی ئەوروپای پەسەند کردبوو. لەو کاتەدا، توسک جەختی لەسەر سوودە قووڵە ئابووری و ستراتیژییەکان کردەوە و ڕایگەیاند کە زیاتر لە 80%ی ئەو بودجەیە دەخرێتە سەر گرێبەستەکانی کۆمپانیاکانی بەرگری پۆڵەندا، کە نزیکەی 12,000 کۆمپانیای ناوخۆیی سوودی لێوەردەگرن. ئەم وەبەرهێنانە وەک هەنگاوێکی گرنگ بۆ بەهێزکردنی ئاسایشی نیشتمانی و هاندانی پیشەسازی بەرگری ناوخۆیی سەیر دەکرا، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی دۆخی جیۆپۆلەتیکی ناسەقامگیر لە ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا و هەڵوێستی توندوتیژی ڕووسیا.

بەڵام، سەرۆک، کە بە هەڵوێستی گومانلێکراوی بەرامبەر بە یەکێتی ئەوروپا و پشتیوانی بەهێزی لە پارتی ئۆپۆزسیۆنی ڕاستڕەوی PiS (یاسا و دادپەروەری) ناسراوە، لە سەرەتاوە گومانی لە پڕۆگرامەکە هەبوو. بڕیارەکەی بۆ ڤیتۆکردنی پڕۆژە یاساکە وارشۆی خستە ناو قەیرانێکی سیاسی نوێوە. سەرۆک وەزیران توسک بە توندی کاردانەوەی بەرامبەر بە ڤیتۆکە نیشاندا و لە X (پێشتر تویتەر) نووسی: 'سەرۆک دەرفەتێکی لەدەستدا بۆ ئەوەی وەک نیشتمانپەروەرێک ڕەفتار بکات.' توسک دەستبەجێ کۆبوونەوەیەکی نائاسایی حکومەتی بۆ بەیانی هەینی بانگهێشت کرد، کە نیشانەی جددیەتی کارگێڕییەکەیەتی بەرامبەر بە کردەوەکەی سەرۆک.

ئەم ناکۆکییە نوێیە نیشانەی ئەو ناکۆکییە سیاسییە قووڵەیە کە لە کاتی هەڵبژاردنی سەرۆک لە ساڵی 2025ەوە وارشۆی گرتووەتەوە. لەو کاتەوە، پۆڵەندا، کە ئەندامێکی گرنگی یەکێتی ئەوروپا و ناتۆیە، لە پرسی ستراتیژییەکاندا ناتوانێت بە یەک دەنگ قسە بکات. سەرۆک، کە لەلایەن PiSەوە پشتیوانی دەکرێت، و سەرۆک وەزیران توسک لە دوو بەرەی سیاسی دژبەیەکەوە هاتوون، ئەمەش دەبێتە هۆی بنبەستێکی بەردەوامی یاسادانان و شێوازێکی پارچەپارچە بۆ سیاسەتی نیشتمانی، بەتایبەتی لەسەر ئەو پرسانەی کە کاریگەری گەورەی ئەوروپییان هەیە.

بۆ زیاتر ئاڵۆزکردنی دۆخەکە، سەرۆکی کاریگەری PiS، یارۆسلاڤ کاچینسکی، بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک بە چالاکی دژی پڕۆگرامی SAFE کەمپەینی کردووە و گێڕانەوەیەکی دژە ئەڵمانی بڵاوکردووەتەوە. کاچینسکی بانگەشەی ئەوەی کردووە کە دەستپێشخەری بەرگری یەکێتی ئەوروپا بەشێکە لە پلانێکی فراوانتر بۆ زیاتر یەکخستنی یەکێتی ئەوروپا لە ژێر دەسەڵاتی ئەڵمانیادا، و سوودمەندە سەرەکییەکان بە پلەی یەکەم کۆنتراکتۆرەکانی بەرگری ئەڵمانیا دەبن. ئەو بە شێوەیەکی مشتومڕاوی ڕایگەیاند: 'ئەوان پۆڵەندایەکمان پێشکەش دەکەن لە ژێر پێڵاوی ئەڵمانیادا، و ئێمە ئەم پێڵاوە ئەڵمانییە ڕەتدەکەینەوە'، بەمەش هەستیارییە مێژوویی و نەتەوەییەکانی وروژاند.

بۆ ئەوەی لە قەرزەکانی یەکێتی ئەوروپا خۆی بدزێتەوە لە کاتێکدا هێشتا وەبەرهێنان لە چەکدارکردنەوەی پۆڵەندا دەکات، سەرۆک، بە هاوکاری لەگەڵ سەرۆکی بانکی نیشتمانی ئادەم گلاپینسکی، بەم دواییانە پلانێکی جێگرەوەی بە ناوی 'سەلامەت 0 لەسەد' ئاشکرا کرد. ئەم پێشنیازە ئاماژە بەوە دەکات کە پڕۆگرامێکی بەرگری بە قەبارەیەکی نزیکەی هاوشێوە بە بێ سوود لە ڕێگەی یەدەگی دراوی بیانی و زێڕی بانکی نیشتمانییەوە دارایی بکرێت. بەڵام، وردەکارییە کۆنکرێتییەکان هێشتا ناڕوونن، و شارەزایانی دارایی نیگەرانییان دەربارەی مەترسییە ئەگەرییەکانی ئەم مۆدێلی داراییە دەربڕیوە، لەوانەش کاریگەرییەکەی لەسەر سیاسەتی دراو و یەدەگی نیشتمانی.

سەرۆک لە وتارێکدا پلانی جێگرەوەکەی خۆی بەرز نرخاند و جەختی کردەوە: 'ئەم پڕۆژەیە واتای سوپایەکی بەهێزە بەبێ قەرز بۆ نەوەکان.' داوای لە هەموو هێزە سیاسییەکان کرد کە پشتگیری لە دەستپێشخەرییەکەی بکەن. سەرەڕای ئەوەش، جێبەجێکردنی پلانەکە پشت بە پەسەندکردنی حکومەتی توسک دەبەستێت، کە پێشتر بە ڕوونی ڕایگەیاندووە کە ڕەزامەندی نادات. ئەم بنبەستە هەوڵەکانی پۆڵەندا بۆ نوێکردنەوەی بەرگری لە دۆخێکی ناسەقامگیردا جێدەهێڵێت، و لێکەوتەی گرنگی بۆ ئاسایشی وڵاتەکە و ڕۆڵی لەناو یەکێتی ئەوروپا و ناتۆدا دەبێت.

پڕۆگرامی قەرزی SAFEی ساڵی 2025 بۆ دابینکردنی سەرچاوەی دارایی زیاتر بۆ وڵاتانی ئەندامی یەکێتی ئەوروپا بۆ کڕینی چەک لە وەڵامی ڕووسیایەکی زیاتر توندوتیژدا داڕێژراوە. وەزارەتی بەرگری پۆڵەندا پلانی دانابوو ئەم بودجانە بۆ کڕینی سیستەمی بەرگری دژە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و مووشەک، هێلیکۆپتەر و بەلەم بەکاربهێنێت. شایانی باسە، ئەڵمانیا، وەک ئەندامێکی دیکەی سەرەکی یەکێتی ئەوروپا، ئەم قەرزانەی یەکێتی ئەوروپا بەکارناهێنێت، بەڵکو پشت بە سەرچاوە نیشتمانییەکانی خۆی دەبەستێت بۆ خەرجکردنی بەرگری، ئەمەش جیاوازییەکانی شێوازەکانی ئاسایشی بەکۆمەڵ لەناو بلۆکەکەدا دەردەخات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری