ماکرۆن هۆشداری دەداتە ڕووسیا: ململانێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هیچ هەناسەیەکی ئۆکراینای پێنابەخشێت، داوای توندکردنەوەی سزاکان دەکات

فەڕەنسا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ماکرۆن هۆشداری دەداتە ڕووسیا: ململانێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هیچ هەناسەیەکی ئۆکراینای پێنابەخشێت، داوای توندکردنەوەی سزاکان دەکات

لە ڕاگەیاندنێکی قورسەوە لە پاریس، سەرۆکی فەرەنسا ئیمانوێل ماکرۆن ڕۆژی هەینی جەختی لەوە کردەوە کە ڕووسیا تێگەیشتنێکی هەڵەی هەیە ئەگەر پێی وابێت ململانێی بەرفراوانبووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هیچ ئاسوودەییەکی ستراتیژی پێدەبەخشێت یان فشاری نێودەوڵەتی لەسەر جەنگەکەی لە ئۆکراینا کەم دەکاتەوە. ماکرۆن لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی هاوبەشدا لەگەڵ هاوتا ئۆکراینییەکەی، ڤۆلۆدیمیر زێلێنسکی، جەختی لە پابەندبوونی نەگۆڕی زلهێزە جیهانییەکان کردەوە بۆ زیاترکردنی ڕێوشوێنە سزاییەکان دژی مۆسکۆ، بەتایبەتی بە تیشک خستنە سەر هەڵوەشاندنەوەی "کەشتیگەلی سێبەر"ی نهێنی لە کەشتییە نەوتهەڵگرەکان. ئەم کۆبوونەوە گرنگە لە پایتەختی فەرەنسا بە پلەی یەکەم بۆ داڕشتنی ستراتیژی ڕێگای نوێ بۆ زیاترکردنی فشار لەسەر ڕووسیا، لەوانەش جێبەجێکردنی سزاکانی توندتر.

گفتوگۆکانی سەرۆکەکان لەناو دیمەنێکی ئاڵۆزی جیۆپۆلەتیکی جیهانیدا هات، کە تێیدا ململانێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دینامیکی نوێی خستووەتە بازاڕەکانی وزەی نێودەوڵەتی و هاوپەیمانێتییە دیپلۆماسییەکان. ماکرۆن بە ڕوونی ڕایگەیاند کە هەڵاوسانەکانی ئەم دواییەی نرخی نەوتی جیهانی یان لێخۆشبوونە سنووردار و کاتییەکانی واشنتۆن لەسەر هەندێک بەرهەمی نەوتی ڕووسیا نابێت بە هیچ شێوەیەک ببێتە هۆی پێداچوونەوە بە ڕژێمی سزاکانی ئێستا دژی ڕووسیا. ماکرۆن بە توندی ڕایگەیاند: "ئەمڕۆ ڕووسیا لەوانەیە پێی وابێت کە جەنگی ئێران پشوویەکەی پێدەبەخشێت. هەڵەیە،" وەک هەڵوێستێکی دووبارە کردەوە کە تازە لەلایەن وڵاتانی گرووپی حەوت (G7) پشتڕاست کراوەتەوە. "ئێمە دووپاتمان کردەوە کە بەرزبوونەوەی نرخی نەوت نابێت لە هیچ بارودۆخێکدا وادەمان لێبکات کە پێداچوونەوە بە سیاسەتی سزاکانمان بەرامبەر بە ڕووسیا بکەین."

ستوونی سەرەکی گفتوگۆکانی پاریس لە دەوری هەوڵێکی هاوبەش بوو بۆ ئامانجگرتنی "کەشتیگەلی سێبەر"ی ڕووسیا. ئەم تۆڕە نهێنییە لە کەشتییە نەوتهەڵگرەکان ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە دزەپێکردن بە سزاکانی نێودەوڵەتی کە دوای داگیرکردنی فراوانی ئۆکراینا لەلایەن ڕووسیاوە لە ساڵی 2022 سەپێنران، ئەمەش مۆسکۆی توانیوە بەردەوام بێت لە هەناردەکردنی نەوت و دابینکردنی بودجەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی. سەرۆکایەتی فەرەنسا جەختی لەوە کردەوە کە تێکدانی ئەم ئۆپەراسیۆنە نایاساییەی گواستنەوەی دەریایی ئامانجێکی سەرەکییە لە زیادکردنی فشاری ئابووری لەسەر کرملین، بە ئامانجی خنکاندنی سەرچاوەیەکی داهاتی گرنگ کە پشتگیری لە دەستدرێژییەکانی لە ئۆکراینا دەکات. ئەم دەستپێشخەرییە ئیرادەیەکی فراوانتری نێودەوڵەتی نیشان دەدات بۆ داخستنی کەلێنەکان لە چوارچێوەی سزاکاندا و دڵنیابوون لە کاریگەرییەکی زۆریان.

لێخۆشبوونەکانی ئەمریکا لەسەر نەوتی ڕووسیا، کە سەرۆک دۆناڵد ترەمپ پشتڕاستی کردەوە کە دوای پەیوەندییەک لەگەڵ سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمیر پوتین بۆ "هەندێک سزای پەیوەندیدار بە نەوت" جێبەجێ دەکرێن، چینێکی ئاڵۆزی بە گفتوگۆکان بەخشی. لەکاتێکدا ماکرۆن دانی بەوەدا نا کە ئەمریکا "لێخۆشبوونی سنوورداری" بۆ وڵاتان داوە بۆ کڕینی بەرهەمە نەوتییەکانی ڕووسیا کە سزایان لەسەرە و لە دەریادا ماونەتەوە، بەڵام ماکرۆن بە خێرایی هەڵوێستی یەکگرتووی G7 ڕوون کردەوە. جەختی لەوە کردەوە کە ئەم لێخۆشبوونانە، کە وەک کاتی و سنووردار وەسف کراون، ئاماژە بە گۆڕانکارییەک لە بڕیاری هاوبەشی G7 بۆ پاراستنی سزاکانی بەهێز نادەن. "سەبارەت بە G7، هەڵوێستی هاوبەش بەڕاستی پاراستنی سزاکان بووە دژی ڕووسیا، و بۆ ئەوروپییەکان و فەرەنسا، هەروەها پاراستنیانە. دۆخی ئێستا بە هیچ شێوەیەک پاساو بۆ هەڵگرتنی ئەم سزایانە ناهێنێتەوە،" ئەو پشتڕاستی کردەوە، کە جیاوازییەکی لە تاکتیکە خێراکاندا نیشان دەدات بەڵام ئامانجێکی ستراتیژی هاوبەش. هەنگاوەکەی ئەمریکا، لێخۆشبوونێکی 30 ڕۆژە، بەپێی ڕاپۆرتەکان ڕەخنەی ئەڵمانیا و هاوپەیمانە ئەوروپییەکانی دیکەی لێکەوتەوە، سەرەڕای پەسەندکردنی لەلایەن مۆسکۆوە.

جگە لە ڕێوشوێنە ئابوورییەکان، لوتکەی پاریس هەوڵە دیپلۆماسییەکانیشی بۆ کەمکردنەوە و لە کۆتاییدا ڕاگرتنی ململانێی ئۆکراینا تاوتوێ کرد. هەرچەندە وردەکارییەکانی ئەم گفتوگۆیانە بە تەواوی ئاشکرا نەکران، بەڵام نووسینگەی ماکرۆن پشتڕاستی کردەوە کە ڕێگا دیپلۆماسییەکان لەسەر مێزی گفتوگۆ بوون. لە بەرامبەردا، کرملین، لە ڕێگەی وتەبێژەکانییەوە، کۆبوونەوەی پلان بۆ داڕێژراوی وەک ڕێگرێک لە بەردەم پرۆسەی ئاشتی ڕەتکردەوە، و خودی بیرۆکەی فشارخستنە سەر ڕووسیای وەک "بێمانا" وەسف کرد. ئەم جیاوازییە توندە لە ڕوانگەکاندا، کەلێنی قووڵ لە ڕێبازەکانی چارەسەرکردنی ململانێی نزیکەی دوو ساڵەی جەنگەکەدا نیشان دەدات.

خشتەی کاری سەرۆکی ئۆکراینا ڤۆلۆدیمیر زێلێنسکی وێستگەیەکی لە ڕۆمانیا پێش گەیشتنی بە پاریس لەخۆگرتبوو، و سەردانەکانی دیکەش بۆ ئیسپانیا وەک بەشێک لە گەشتە فراوانەکەی بۆ ئەوروپا پلانی بۆ دانرابوو. ئەم هێرشە دیپلۆماسییە هەوڵەکانی بەردەوامی ئۆکراینا بۆ کۆکردنەوەی پشتیوانی نێودەوڵەتی، دابینکردنی هاوکاری زیاتر، و پاراستنی سەرنجی جیهانی لەسەر سەروەری و یەکپارچەیی خاکەکەی دەخاتە ڕوو. ئەگەری گفتوگۆی ئاشتی سێقۆڵی نوێ کە ڕووسیا و ئۆکراینا لەخۆبگرێت، و بە ئەگەری زۆرەوە لە سویسرا یان تورکیا میوانداری بکرێت وەک زێلێنسکی پێشنیاری کرد، لەناو دوژمنکارییە بەردەوامەکان و مانۆڕە دیپلۆماسییەکاندا، پەرەسەندنێکی دوور بەڵام هیوادارە. پابەندبوونی فەرەنسا و G7 بۆ بەردەوامیدان و چڕکردنەوەی فشار لەسەر ڕووسیا لە ڕێگەی سزاکانەوە، بەتایبەتی بە ئامانجگرتنی ڕێگا سەرەکییەکانی ئابووری وەک کەشتیگەلی سێبەر، پەیامێکی ڕوون دەنێرێت کە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ڕێگە نادات قەیرانە جیهانییەکانی دیکە سەر پێویستی دادپەروەری و ئاشتی لە ئۆکراینا بگرێتەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری