قەیرانی قووڵبووەوەی کوبا: سزاکان زیانێکی زۆر دەگەیەنن و ترامپ ئاماژە بە نزیکبوونەوەیەکی ئەگەری دەکات

هاڤانا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

قەیرانی قووڵبووەوەی کوبا: سزاکان زیانێکی زۆر دەگەیەنن و ترامپ ئاماژە بە نزیکبوونەوەیەکی ئەگەری دەکات

هاڤانا لە ئێستادا بە یەکێک لە سەختترین قۆناغەکانی خۆیدا تێدەپەڕێت لە دوای "قۆناغی تایبەت"ی نەوەدەکانەوە، کە دانیشتوانەکەی بەرگەی سەختییەکانی ڕۆژانەیان گرتووە. نەتەوەی دوورگەییەکە ڕووبەڕووی کۆبوونەوەیەکی توندی بڕانەوەی کارەبا، کەمیی درێژخایەنی سووتەمەنی، و کەمیی توندی دەرمانە سەرەکییەکان دەبێتەوە، کە هەموویان ڕاستەوخۆ لە توندبوونەوەی سزاکانی ئەمریکا و کەمبوونەوەی دراماتیکی نەوتی پاڵپشتیکراو لە هاوپەیمانە دێرینەکەی، ڤەنزوێلاوە سەرچاوە دەگرن. ئەم فشارە ئابوورییە نەک هەر ژیانی ڕۆژانەی پەکخستووە، بەڵکو چەقبەستووییەکی سیاسی درێژخایەنی نێوان واشنتۆن و هاڤانای توندتر کردووەتەوە، هەرچەندە دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا، بە شێوەیەکی تا ڕادەیەک سەرسوڕهێنەر، باوەڕی خۆی دەربڕی کە کوبا ئێستا "ئامادەیە بۆ ڕێککەوتنێک".

شەقامەکانی هاڤانا و شارەکانی تری کوبا شایەتی کاریگەریی قووڵی ئەم فشارە ئابوورییانەن. ڕیزبەندییە درێژەکان بۆ پێداویستییە سەرەکییەکان، کە زۆرجار چەندین بلۆک درێژ دەبنەوە، بوونەتە دیمەنێکی باو. بڕانەوەی کارەبا، کە پێشتر پچڕپچڕ بوو، ئێستا زۆرجار و درێژخایەنن، و هەموو شتێک لە کارەکانی ماڵەوە تا خزمەتگوزارییە گرنگەکان تێکدەدەن. کەمیی سووتەمەنی ڕێگرە لە گواستنەوەی گشتی، بەرهەمهێنانی کشتوکاڵی، و دابەشکردنی کاڵا، کە کاریگەرییەکی زنجیرەیی لەسەر ئابووری دروست دەکات. ڕەنگە گرنگتر لە هەموویان، کەمیی دەرمانەکان، لە دەرمانە ژیانبەخشەکانەوە تا دژەزیندەیی سەرەکی، هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر تەندروستی گشتی، کە خێزانە بێئومێشەکان ناچار دەکات بەدوای بەدیلدا بگەڕێن یان بێ دەرمان بمێننەوە.

لە ناوەڕاستی دۆخی ئێستای کوبا، گەمارۆی ئابووری بەردەوامی ئەمریکا هەیە، کە سیاسەتێکە بۆ ماوەی زیاتر لە شەش دەیە کاری پێکراوە. لە کاتێکدا گەمارۆکە قۆناغەکانی کەمێک خاوبوونەوەی بەخۆوە بینیوە، بە تایبەت لە سەردەمی ئیدارەی ئۆبامادا، ئیدارەی ترامپ ستراتیژییەکی "زۆرترین فشار"ی پەیڕەو کرد. ئەمەش بریتی بوو لە هەڵوەشاندنەوەی زۆرێک لە دەستپێشخەرییەکانی ئۆباما، دووبارە سەپاندنەوەی سنووردارکردنی گەشت، سنووردارکردنی گواستنەوەی پارە، و چالاککردنی بەشی سێیەمی یاسای هێڵمز-بێرتۆن، کە ڕێگە بە هاوڵاتیانی ئەمریکی دەدات سکاڵا لەسەر کۆمپانیا بیانییەکان تۆمار بکەن کە قازانج لەو موڵکانە دەکەن کە لە دوای شۆڕشی 1959ەوە دەستیان بەسەردا گیراوە. ئەم ڕێوشوێنانە بە شێوەیەکی ڕوون بۆ خنکاندنی ئابووری کوبا داڕێژراون، واشنتۆنیش ڕایدەگەیەنێت کە ئامانجیان فشارخستنە سەر حکومەتی کوبا بۆ چاکسازی دیموکراسی و باشترکردنی مافەکانی مرۆڤە.

زیادکردنی چینێکی گرنگی تر بۆ کێشە ئابوورییەکانی کوبا، قەیرانی توندی ڤەنزوێلایە. بۆ چەندین ساڵ، ڤەنزوێلای سۆسیالیست بڕێکی بەرچاو نەوتی بە نرخی هەرزان بە کوبا دەفرۆشت، کە شادەماری ژیانێک بوو بۆ پاراستنی دوورگەکە لە کاریگەریی تەواوی سزاکانی ئەمریکا. لە بەرامبەردا، کوبا هەزاران پزیشک، مامۆستا، و ڕاوێژکاری ئەمنی ناردە ڤەنزوێلا. بەڵام، داڕمانی ئابووری ڤەنزوێلا، کە بەهۆی سزاکانی ئەمریکاوە بۆ سەر پیشەسازی نەوتییەکەی خراپتر بوو، بە شێوەیەکی دراماتیکی توانای دابینکردنی نەوتی بۆ کوبا کەمکردەوە. ئەم کەمبوونەوەی هاوردەی وزەی گرنگە کوبای ناچار کردووە بەدوای سەرچاوەی تردا بگەڕێت، زۆرجار بە نرخی بازاڕ کە ناتوانێت دابینی بکات، ئەمەش زیاتر قەیرانەکانی سووتەمەنی و وزەی توندتر کردووەتەوە.

لە دیدی هاڤاناوە، ئەم سەختییانە ئەنجامی ڕاستەوخۆی گەمارۆیەکی نادادپەروەرانە و نایاسایین کە بۆ ناسەقامگیرکردنی وڵات و سەپاندنی گۆڕانکاری لە سیستەمی سیاسییدا داڕێژراوە. حکومەتی کوبا، بە سەرۆکایەتی سەرۆک میگێل دیاز-کانێل، بەردەوام ئەوەی کە ناوی دەنێت "ئولتیماگۆمی بیانی" ڕەتدەکاتەوە، بە پتەوی جەخت دەکاتەوە کە هەر ڕێککەوتنێک یان پەیوەندییەکی دیپلۆماسی دەبێت بە شێوەیەکی بێگومان ڕێز لە سەروەری کوبا و مافی چارەنووسی خۆی بگرێت. ئەم هەڵوێستە بنەماییە، کە بە قووڵی لە مێژووی شۆڕشگێڕی نەتەوەکەدا ڕەگی داکوتاوە، هەر جۆرە ملکەچبوونێک لەسەر پرسە سیاسییە سەرەکییەکان زۆر ناڕوون دەکات، تەنانەت لە بەرامبەر سەختیی ئابووری توندیشدا. هاڤانا پێداگری دەکات کە مۆدێلی سۆسیالیستییەکەی، سەرەڕای ئاستەنگەکانی، تاکە ڕێگایە بۆ پێشەوەی نەتەوەکە.

لێدوانەکانی دوایی سەرۆک ترامپ، کە ئاماژە بەوە دەکەن کوبا "ئامادەیە بۆ ڕێککەوتنێک"، ڕەهەندێکی نوێ، هەرچەندە ناڕوون، بەم چەقبەستووییە درێژخایەنە دەبەخشن. لە کاتێکدا وردەکارییەکانی ئەوەی کە چنین "ڕێککەوتنێک" لەوانەیە لەخۆ بگرێت بە تەواوی گومانلێکراو دەمێننەوە، داواکارییەکانی پێشووی ئەمریکا بە شێوەیەکی گشتی لەسەر ئازادکردنی سیاسی، هەڵبژاردنی ئازاد، و باشترکردنی بەرچاو لە مافەکانی مرۆڤدا چڕبووەتەوە. بۆ کوبا، "ڕێککەوتنێک" لەوانەیە هەڵگرتن یان کەمکردنەوەیەکی بەرچاو بێت لە سزاکان، بە تایبەت ئەوانەی کاریگەرییان لەسەر بازرگانی، دارایی، و دەستڕاگەیشتن بە بازاڕە نێودەوڵەتییەکان هەیە. کەلێنی نێوان ئەم هەڵوێستانە زۆر فراوانە، کە نزیکبوونەوەیەکی ڕاستەقینە دەکاتە ئاستەنگێکی گەورە. شیکاروانان پێشنیار دەکەن کە لێدوانەکانی ترامپ لەوانەیە جووڵەیەکی تاکتیکی بێت، ڕەنگە ئامانجی دەنگدەرانی کوبایی-ئەمریکی بێت، یان نیشانەیەکی ڕاستەقینە، هەرچەندە ناتەواو، بۆ گۆڕانکارییەکی ئەگەری لە سیاسەتدا، هەرچەندە هیچ هەنگاوێکی کۆنکرێتی دوای ئەوە نەهاتووە.

داهاتووی نزیکی کوبا هێشتا پڕە لە نادڵنیایی. لە کاتێکدا حکومەتی کوبا بەردەوامە لە جێبەجێکردنی ڕێوشوێنەکانی چاکسازی و بانگەواز بۆ زیادکردنی بەرهەمهێنان و کارایی ناوخۆیی دەکات، فشارە دەرەکییەکان کەمترین نیشانەی کەمبوونەوەیان تێدا بەدی ناکرێت. هاوسەنگیی ناسک لە نێوان پاراستنی سەروەری نیشتمانی و کەمکردنەوەی ئازارەکانی هاوڵاتیانی، ئاستەنگێکی بەردەوامە بۆ هاڤانا. هەر ڕێگایەک بەرەو چارەسەر پێویستی بە سازشێکی بەرچاو لە هەردوو لایەنەوە دەبێت، سیناریۆیەک کە دوور دیارە بەهۆی هەڵوێستە چەق بەستووەکان و جیاوازییە ئایدیۆلۆژییە قووڵەکان کە پەیوەندییەکانی ئەمریکا-کوبایان بۆ چەندین نەوە پێناسە کردووە. بەڵام، بۆ هاوڵاتی ئاسایی کوبا، خەباتی ڕۆژانە بۆ مانەوە بەردەوامە، کە پێویستی بەپەلەی پێشکەوتنێکی دیپلۆماسی دووپات دەکاتەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری