راز باستان: کشف تدفین‌های 6500 ساله جنین در ایران، آیین‌های پیچیده پیشاتاریخی را آشکار می‌کند

ایران - خبرگزاری اخباری

راز باستان: کشف تدفین‌های 6500 ساله جنین در ایران، آیین‌های پیچیده پیشاتاریخی را آشکار می‌کند

یک کشف باستان‌شناسی قابل توجه در چپرآباد، ایران، دو تدفین جنین را که به‌طور استثنایی حفظ شده‌اند و قدمت آنها به حدود 6500 سال پیش بازمی‌گردد، آشکار ساخته است. این کشف، بینش بی‌سابقه‌ای را در مورد شیوه‌های تدفین جوامع باستانی ارائه می‌دهد. این گورهای پیشاتاریخی نوزادان، که تنها چند متر از یکدیگر فاصله داشتند، به دلیل ماهیت شکننده بقایای جنین، در باستان‌شناسی یافته‌های نادری محسوب می‌شوند و وضعیت حفظ آنها برای درک پیچیدگی‌های فرهنگی اواسط هزاره پنجم پیش از میلاد، اهمیت ویژه‌ای دارد.

این کشف در یک "فضای معماری" قابل توجه به مساحت 310 متر مربع صورت گرفت که نشان‌دهنده یک محیط سکونتی سازمان‌یافته است. یکی از جنین‌ها، که با نام نمونه L522.1 شناخته می‌شود، در منطقه‌ای کشف شد که گمان می‌رود آشپزخانه بوده است. جالب توجه است که این نوزاد درون یک دیگ سفالی پخت‌وپز دفن شده بود، یک ظرف از نوع "قرمز لعاب‌دار" (Red Slip Ware) که مشخصه سنت فرهنگی دالما است و لکه‌های دوده آشکاری بر سطح بیرونی خود داشت – شاهدی بر استفاده قبلی آن در کارهای خانگی. جنین دوم، نمونه L815.1، در منطقه‌ای مجاور یافت شد که به عنوان فضای ذخیره‌سازی تفسیر شده است، و آن نیز درون یک ظرف سفالی متعلق به همان فرهنگ دالما دفن شده بود.

دکتر مهدی علیرضازاده، محقق برجسته از دانشگاه تربیت مدرس که این یافته‌ها را در مجله "پژوهش‌های باستان‌شناسی در آسیا" (Archaeological Research in Asia) متعلق به الزویر منتشر کرده است، بر اهمیت این ظروف تأکید کرد. دکتر علیرضازاده اظهار داشت: "به نظر می‌رسد ظروف تدفین قبلاً برای فعالیت‌های روزمره خانگی استفاده می‌شدند،" و بر دلایل نمادین یا عملی احتمالی برای استفاده مجدد از وسایل خانگی برای آیین‌های تدفین تأکید کرد. وجود سفال‌های دیگر از هر دو فرهنگ دالما و پیزدلی در این مکان نشان می‌دهد که این تدفین‌ها احتمالاً در دوره‌ای رخ داده‌اند که هر دو گروه فرهنگی حدود 6500 سال پیش در منطقه فعال بودند.

حفظ استثنایی نمونه L522.1، با تخمین 90 درصد از استخوان‌های باقیمانده، به دانشمندان اجازه داد تا تحلیل‌های دقیقی از جوش‌خوردگی و طول استخوان‌های جنین‌ها انجام دهند. این بررسی پزشکی قانونی نشان داد که جنین‌ها احتمالاً در زمان مرگ بین 36 تا 38 هفته سن بارداری داشتند. قابل ذکر است که، به جز یک شکستگی جمجمه در L522.1، که کارشناسان معتقدند به دلیل نزدیکی آن به لبه کوزه در حین یا پس از تدفین رخ داده است، هیچ نشانه دیگری از تروما وجود نداشت، که این امر به دلایل طبیعی یا شرایط غیرخشونت‌آمیز پیرامون مرگ آنها اشاره دارد.

یکی از قانع‌کننده‌ترین جنبه‌های این کشف، تفاوت آشکار در روش‌های تدفین است که برای دو نوزاد در نظر گرفته شده بود، علیرغم نزدیکی مکانی و زمانی آنها. نمونه L522.1، جنینی که در دیگ پخت‌وپز یافت شد، با اشیاء تدفینی همراه بود، از جمله بقایای یک گوسفند یا بز، که به‌طور استراتژیک هم درون ظرف نزدیک لبه آن و هم در زیر آن قرار داده شده بودند. در مقابل، نمونه L815.1، که در منطقه ذخیره‌سازی فرضی یافت شد، بدون هیچ‌گونه شیء تدفینی دفن شده بود.

این تنوع در شیوه‌های تدفین نوزادان پدیده‌ای است که در دوره‌های کالکولیتیک فرهنگ‌های دالما و پیزدلی به خوبی مستند شده است. دکتر علیرضازاده توضیح داد: "برخی نوزادان با اشیاء تدفینی دفن می‌شدند، در حالی که برخی دیگر نه." وی همچنین بر فرصت منحصر به فردی که این دو تدفین ارائه می‌دهند تأکید کرد: "در مورد این دو تدفین، آنها در نزدیکی بسیار نزدیک به یکدیگر (کمتر از سه متر فاصله) کشف شدند و هر دو به یک زمینه زمانی تعلق دارند. این نزدیکی فضایی و زمانی به ما امکان می‌دهد تا توضیحات مبتنی بر تفاوت‌های فرهنگی گسترده‌تر یا تفاوت‌ها در رتبه خانوادگی را رد کنیم."

در حالی که نزدیکی مکانی برخی از توضیحات در سطح کلان را منتفی می‌کند، دلایل دقیق پشت چنین آیین‌های تدفین متفاوت برای نوزادانی با وضعیت و زمان ظاهراً مشابه، همچنان موضوع تحقیقات باستان‌شناسی مداوم است. محققان محدودیت‌های تفسیر رفتار انسان باستان را بدون مشاهده مستقیم می‌پذیرند. دکتر علیرضازاده هشدار داد: "با این حال، باید تأکید کنیم که ما در این جوامع زندگی نکرده‌ایم، و بنابراین، نمی‌توانیم با اطمینان بگوییم که چرا یک نوزاد با اشیاء تدفینی همراه بود در حالی که دیگری نبود." وی افزود: "تفسیرهای ما فقط تا جایی پیش می‌رود که داده‌های موجود اجازه می‌دهند، و تحقیقات بیشتر و کاوش‌های دقیق‌تر برای بررسی کامل‌تر این موضوع لازم خواهد بود."

این یافته‌ها نه تنها درک ما را از آداب تدفین پیشاتاریخی عمیق‌تر می‌کنند، بلکه پرسش‌های بیشتری را درباره باورهای اجتماعی، واکنش‌های عاطفی به مرگ و میر نوزادان، و اهمیت نمادین اشیاء و مکان‌ها در فرهنگ‌های باستانی ایران مطرح می‌سازند. کشف چپرآباد یادآوری تکان‌دهنده‌ای از انسانیت پیچیده‌ای است که هزاران سال پیش شکوفا شد و پژواک زندگی‌ها و از دست دادن‌های خود را برای رمزگشایی توسط باستان‌شناسان مدرن به جا گذاشت.

بیشتر بخوانید از خبرگزاری اخباری