دبیرکل سازمان ملل متحد از آمریکا و روسیه می‌خواهد توافق هسته‌ای را در 'لحظه‌ای خطیر' برای صلح جهانی از سر بگیرند

سازمان ملل متحد - خبرگزاری اخباری

دبیرکل سازمان ملل متحد از آمریکا و روسیه می‌خواهد توافق هسته‌ای را در 'لحظه‌ای خطیر' برای صلح جهانی از سر بگیرند

در هشداری صریح که نگرانی فزاینده‌ای را در مورد امنیت جهانی منعکس می‌کند، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، فوراً از ایالات متحده و روسیه خواست تا به میز مذاکره بازگردند و اجرای پیمان جدید کاهش تسلیحات استراتژیک (استارت نو) را از سر بگیرند. این درخواست در بحبوحه تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و فرسایش مداوم ساختار کنترل تسلیحات هسته‌ای مطرح می‌شود و به گفته گوترش، جهان را در 'لحظه‌ای خطیر' قرار می‌دهد که نیازمند اقدام فوری و قاطع از سوی دو قدرت هسته‌ای پیشرو است.

پیمان استارت نو، که در سال ۲۰۱۱ به اجرا درآمد و در سال ۲۰۲۱ تمدید شد، آخرین توافق دوجانبه الزام‌آور قانونی است که زرادخانه‌های هسته‌ای استراتژیک ایالات متحده و روسیه را محدود می‌کند. این پیمان سقف‌هایی را برای تعداد کلاهک‌های هسته‌ای مستقر، بمب‌افکن‌ها و موشک‌ها تعیین می‌کند و مهم‌تر از همه، مکانیسم‌های حیاتی راستی‌آزمایی، از جمله بازرسی‌های در محل، را برای تضمین شفافیت و ایجاد اعتماد فراهم می‌کند. این مکانیسم‌ها نقش محوری در کاهش خطرات سوءمحاسبه و فراهم آوردن کانالی حیاتی برای ارتباط بین رقبای سابق جنگ سرد ایفا کرده‌اند.

تعلیق مشارکت روسیه در این پیمان در فوریه ۲۰۲۳، در پاسخ به آنچه که آن را حمایت غرب از اوکراین توصیف کرد، نگرانی گسترده بین‌المللی را برانگیخت. این تصمیم تمام بازرسی‌ها و تبادلات داده را متوقف کرد و عملاً دید متقابل به زرادخانه‌های هسته‌ای هر دو طرف را مبهم ساخت. واشنگتن هشدار داده است که این تعلیق ثبات استراتژیک را تضعیف می‌کند و خطرات رویارویی را افزایش می‌دهد. در غیاب این توافق، کارشناسان نگرانند که این دو قدرت ممکن است به سمت یک مسابقه تسلیحاتی جدید حرکت کنند، که چشم‌انداز امنیت جهانی را بیشتر پیچیده کرده و سیاره را به مکانی خطرناک‌تر تبدیل می‌کند.

گوترش مدت‌هاست که مدافع سرسخت خلع سلاح هسته‌ای بوده و بارها در مورد خطرات ذاتی خود سلاح‌های هسته‌ای هشدار داده است. آخرین درخواست او بخشی از مجموعه‌ای از درخواست‌ها از کشورهای عضو برای تقویت تعهدشان به عدم اشاعه و کنترل تسلیحات است. دبیرکل تأکید می‌کند که مسئولیت بر عهده ایالات متحده و روسیه است که رهبری نشان دهند و به پایبندی کامل به این پیمان بازگردند، نه تنها برای منافع خود، بلکه برای خیر بشریت.

اهمیت پیمان استارت نو فراتر از مرزهای ایالات متحده و روسیه است. این پیمان به عنوان سنگ بنای رژیم عدم اشاعه جهانی عمل می‌کند و پیامی قوی به سایر کشورها درباره تعهد به محدود کردن تسلیحات هسته‌ای می‌فرستد. فروپاشی این پیمان می‌تواند یک اثر دومینویی را آغاز کند و سایر کشورها را به توسعه یا گسترش زرادخانه‌های هسته‌ای خود تشویق کند، که بدین ترتیب خطرات اشاعه گسترده‌تر هسته‌ای را افزایش می‌دهد. از سرگیری گفتگو و راستی‌آزمایی گامی حیاتی در جهت بازسازی اعتماد و کاهش تنش‌ها در یک مقطع حساس است.

بافت ژئوپلیتیکی کنونی، که با درگیری در اوکراین و رقابت فزاینده بین قدرت‌های بزرگ مشخص می‌شود، تلاش‌های کنترل تسلیحات را حیاتی‌تر از همیشه می‌سازد. در غیاب کانال‌های ارتباطی روشن و قابل اعتماد در مورد مسائل هسته‌ای، پتانسیل سوءتفاهم یا سوءمحاسبات، که می‌تواند پیامدهای فاجعه‌بار داشته باشد، به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. درخواست گوترش صرفاً یک درخواست دیپلماتیک نیست، بلکه یک هشدار شدید در مورد پیامدهای فاجعه‌بار بالقوه عدم رسیدگی به این مسئله فوری است.

در پایان، درخواست آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، از ایالات متحده و روسیه برای از سرگیری پیمان استارت نو، یادآوری قدرتمندی از نیاز مبرم به ثبات جهانی است. تصمیم به تعلیق مشارکت در این توافق حیاتی، تهدید می‌کند که دهه‌ها تلاش برای مهار تسلیحات هسته‌ای را تضعیف کند. هر دو کشور باید امنیت جهانی را بر اختلافات سیاسی اولویت دهند و به میز مذاکره بازگردند، زیرا آینده امنیت بین‌المللی به توانایی آن‌ها در مدیریت زرادخانه‌های هسته‌ای خود با شفافیت و مسئولیت‌پذیری بستگی دارد.

خبرگزاری اخباری