ترامپ د 34 تۆمەتی تاوانباری ڕەتکردەوە لە دادگاییکردنێکی مێژوودا

ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ترامپ د 34 تۆمەتی تاوانباری ڕەتکردەوە لە دادگاییکردنێکی مێژوودا

لە گەشەسەندێکی یاسایی بێوێنەدا، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا دۆناڵد ترامپ لە دادگاییکردنێکی مێژووییدا لە دادگایەکی مانهاڵتەن، دانیشتنی بە تاوانباربوونی خۆی لە 34 تۆمەتی تاوانباریدا ڕەتکردەوە. ئەم ڕووداوە نیشانەی قۆناغێکی گرنگە، چونکە یەکەم جارە سەرۆکێکی پێشووی ئەمریکا ڕووبەڕووی تۆمەتی تاوان بێتەوە. ئەم پرۆسەیە لەژێر چاودێری توندی میدیاکان و بایەخپێدانی گەورەی گشتی ڕوویدا، کە دادگا هەستا بە هەوڵدان بۆ دروستکردنی هاوسەنگییەکی ورد لە نێوان شەفافیەت و پێویستیی بەڕێوەبردنی بەرژەوەندییە ناکۆکەکاندا.

خوانی مێرچان، دادوەر لە دادگای باڵای نیویۆرک، لە فەرمانی شەوی دووشەممەدا، دان بە ویستی لێبڕاوانەی میدیاکان بۆ پەخشکردنی دادگاییکردنی ترامپیدا نا. بەڵام، جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە بەرژەوەندیی دامەزراوە هەواڵییەکان بۆ دابینکردنی فراوانترین ڕێگەپێدان بۆ پرۆسەکە، دەبێت لەگەڵ "بەرژەوەندییە ناکۆکەکان"دا بەراورد بکرێت. لە ڕەتکردنەوەی داواکاری پەخشی ڕاستەوخۆی تەلەفزیۆنیدا، مێرچان گرنگییەکی مێژوویی قووڵی ئەم کەیسەی باس کرد. ئەو گوتی: "ناکرێت نکۆڵی لە گرنگییەکی زۆر گەورەی ئەم تۆمەتە بکرێت. لە مێژووی ئەمریکادا، هیچ کات سەرۆکێکی ئێستا یان پێشوو تاوانبار نەکراوە. دادگاییکردنی بەڕێز ترامپ، بایەخێکی گشتی و میدیایی بێوێنەی دروست کردووە." هەروەها گوتی: "خەڵک بە مافی خۆی دەخوازێت وردترین و نوێترین زانیاری بەردەست بێت. ئەگەر شتێکی تر بڵێین، ئەوا ناڕاستگۆییە."

لە ئەنجامدا، ڕێگە بە دامەزراوە هەواڵییەکان نەدرا کە دادگاییکردنی سەرۆکی پێشوو دۆناڵد ترامپ، کە بڕیار بوو ڕۆژی سێشەممە لە دادگای ویلایەتی نیویۆرک بێت، بە ڕاستەوخۆیی پەخش بکەن. بەڵام، دادوەر مێرچان ڕێگەی بە گرووپێکی دیاریکراو لە وێنەگران دا کە وێنەی سابت بکەن لەناو هۆڵی دادگا پێش دەستپێکی فەرمی پرۆسەکە، کە ئەمەش هەنگاوێک بوو بۆ دابینکردنی بەشێک لە بەڵگەنامە بینراوەکانی ئەم ڕووداوە مێژووییە.

بڕیاری دادوەر بە فەرمی داواکارییەکانی زۆرێک لە دامەزراوە میدیاییەکان، لەوانە CNN، بۆ وەرگرتنی مۆڵەتی پەخشکردنی ڕاستەوخۆی ئەم پرۆسە مێژووییانە، ڕەتکردەوە. لە کاتێکدا کە دادگاییکردنی ترامپ، وەک زۆربەی دادگاکانی مانهاڵتەن، پرۆسەیەکی گشتییە، بەڵام یاسای گشتی ڕێگە نادات کامێراکانی میدیا لەناو هۆڵی دادگا پەخش بکەن. ڕێگەدان بە پێنج وێنەگری دیاریکراو بۆ گرتنی وێنەی سابت لە سەرەتای دادگاکەدا، لەگەڵ ڕێنمایی بۆ جێهێشتنی کورسیی دادوەران کاتێک فەرمانیان پێ دەدرێت، وەک ئیستیسنایەکی سنووردار بوو.

لە سەرەتای ڕۆژی دووشەممەدا، تیمی یاسایی ترامپ بە فەرمی داوای لە دادوەر کرد کە داواکاری میدیاکان بۆ کامێرای ڕاستەوخۆ ڕەت بکاتەوە. نووسینگەی داواکاری گشتی مانهاڵتەن، کە بەرپرسیارە لە داواکارییەکان، بە دادگای ڕاگەیاند کە هیچ پۆستێکی فەرمییان لەم بارەیەوە نییە. دامەزراوە میدیاییەکان کە داوای مافی گەیشتنی کامێراکانیان دەکرد، بە توندی جەختیان لەسەر ئەوە دەکردەوە کە "گرنگی ئەم پرۆسەیە... و، لە ئەنجامدا، پێویستی بۆ فراوانترین دەستگەیشتنی گشتی، ناتوانرێت کەم بخرێتە".

ترامپ پێش دادگاییکردنی دیاریکراو گەیشتە مانهاڵتەن. خۆی تۆمەتەکە لەلایەن لیژنەیەکی گشتییەوە لە هەفتەی پێشوو دەرکرا. چاوەڕوان دەکرێت دادگاییکردنەکە ببێتە هۆی ئاشکراکردنی وردەکاریی تۆمەتە تاوانبارییە دیاریکراوەکان دژ بە ترامپ، کە تا ئێستا نە لەلایەن تیمی یاساییەکەی و نە لەلایەن خەڵکەوە سەیریان نەکراوە. گوایە تۆمەتەکە لە لێکۆڵینەوەی داواکاری گشتی مانهاڵتەن، ئەلوین براگ، سەبارەت بە پارەی "بێدەنگکردن" (hush-money) کە گوایە لە کاتی بانگەشەی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی 2016دا دراوە بە ژنانێک کە بانگەشەی پەیوەندی دەرەکییان لەگەڵ ترامپدا کردووە، سەرچاوەی گرتووە، کە ترامپ بە توندی نکۆڵی لێ دەکات. ترامپ بانگەشەی بێتاوانی خۆی لە هەموو تۆمەتەکاندا دەکات، و پارێزەرەکانیان ڕایانگەیاندووە کە نیازیان هەیە بە توندی دژایەتی تۆمەتەکان بکەن و داوای لابردنیان بکەن.

بەپێی وتەی یاریدەدەرەکانی، دۆناڵد ترامپ پلانی نییە لە نیویۆرک لە ڕۆژی سێشەممەدا هیچ لێدوانێکی گشتی بدات، بە گوێرەی ڕاوێژەکانی تیمی یاساییەکەی کە داوایان لێ کردبوو خۆی بگرێت لە ڕەخنە گشتییەکانی کە پێشتر ئاڕاستەی داواکاری گشتی و دادوەری دادگاکەی کردبوو. بەڵام، ئەم سنووردارکردنە چاوەڕوان ناکرێت بگاتە فلۆریدا. یاریدەدەرەکان ئاماژەیان بەوە دا کە ترامپ پلانی هەیە بەرگرییەکی بەهێز لە کەیسەکەی نیویۆرک، هەروەها لێکۆڵینەوەکانی دیکە کە ڕووبەڕووی دەبێتەوە، پێشکەش بکات لە ماوەی وتارێکی کاتژمێری یەکەمدا لە شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی لە مار-ئە-لاگۆ لە ڕۆژی سێشەممەدا. ئەم ڕێگەیەکی دووانە، یەکەم تاقیکردنەوەی گرنگی توانای ترامپە بۆ بەڕێوەبردنی شەڕە یاساییەکانی و بانگەشەی سیاسییەکەی، کە ئێستا بە شێوەیەکی نەگۆڕ بەیەکترەوە بەستراونەتەوە.

یەکێک لە ڕاوێژکارانی ترامپ شەوی دووشەممە گوتی: "ئەو بە جددی ئەم بابەتە وەردەگرێت و ڕاوێژە یاساییەکان جێبەجێ دەکات. ئەو پۆستەکەی خۆی لە ڕۆژی سێشەممەدا لە مار-ئە-لاگۆ بۆ خەڵکی ئەمریکا ڕوون دەکاتەوە." ئالینا حەبا، کە نوێنەرایەتی ترامپ دەکات لە چەند کەیسێکی شارستانییدا، ڕۆژی دووشەممە لە نیویۆرک چاوی بە سەرۆکی پێشوودا کەوت و گوتی: "ئەو لە حاڵێکی باشیدایە. بە ڕاستی، ئەو وەک هەمیشەیی خۆیەتی. ئەو ئامادەیە بچێتە ژوورەوە و ئەوە بکات کە پێویستە بیکات سبەینێ." حەبا، کە لە بەرنامەی "جێسی واتەرز"ی فووکس نیوزدا دەرکەوت، پرسیاری لێکرا سەبارەت بە "پلانی یاری" بۆ دادگاییکردنی ترامپ، کە ئاماژەیە بۆ ئامادەکاری بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییە یاساییەکان.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری