“بێزار بووین”: ھەندێک لە کۆمارییەکان بە نھێنی پێشوازی لە سزا دانەکانی دادگای باڵا دەکەن دژی ترەمپ

ئەمەریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

“بێزار بووین”: ھەندێک لە کۆمارییەکان بە نھێنی پێشوازی لە سزا دانەکانی دادگای باڵا دەکەن دژی ترەمپ

ئەو کۆمارییە بچووک و دەنگدەرانەی کە بە ئاشکرا لەگەڵ سەرۆک ترەمپ لەسەر سیاسەتی بازرگانی جیاوازن، تەنیا ئەوان نین کە دوای بڕیاری دادگای باڵا بۆ ھەڵوەشاندنەوەی گومرگە فراوانەکانی ترەمپ، ئارامییەکی شاراوە وەردەگرن، وەک ئاکسیۆس زانیویەتی. ئەم دەستوەردانە دادوەرییە، وەک دەردەکەوێت، بۆ یاسادانەرانی ناو پارتی کە لەگەڵ قەیرانە ئابوورییەکان و ناکۆکییە ناوخۆییەکانی پارتی سەبارەت بە بەرنامەی پارێزگاری سەرۆکدا دەجەنگن، ھێڵێکی ڕزگارکەری سیاسی پێویستیان بۆ دابین کردووە.

بۆچی گرنگە: درزەکان لە پاڵپشتی کۆمارییەکان گەورەتر دەبن

بڕیارەکە لە کاتێکی هەستیاردابوو، چونکە درزەکان لە پاڵپشتی کۆمارییەکان بۆ بازرگانییەکانی ترەمپ زیاتر و زیاتر ڕوون بوونەتەوە. سەرچاوە ناوخۆییەکانی پارتی ئاماژە بەوە دەکەن کە شۆڕشێکی "ناڕەھا" بە شێوەیەکی فراوان دژ بە سیاسەتە بازرگانییەکانی سەرۆک دروست دەبوو و لەوانەیە لە نزیکترین کاتدا ڕووبدات. زۆرێک لە کۆمارییەکان لە ئەنجامە ئابوورییەکانی ناکۆکییە بازرگانییە درێژخایەنەکان ماندوو ببوون، و سوودە بەرچاوەکانیان کەم بوون.

یەکێک لە بەرپرسانی باڵای کۆماری لە پەرلەمانی ئەمریکا بە ئاکسیۆسی وت: "کۆمارییەکان تا نزیکایەتی ئەم دواییە سەبر و ئارامیان لەگەڵ گومرگە سەرۆکەکە هەبوو، بەڵام لە ڕێگەی جەنگی بازرگانییەوە کەم سوودی بەرچاویان بەدەست هاتووە." ئەم بۆچوونە جەخت لەسەر بێزارییەکی زیاتر دەکاتەوە کە تاکتیکە بازرگانییە توندڕەوەکان ئەنجامە ئابوورییە پێویستەکانیان بەدەست نەهێناوە، لە هەمان کاتدا کێشەی سیاسی دروست دەکات.

هەمان بەرپرسی کۆماری زیاتر لەسەر کات و کاریگەری بڕیارەکەی دادگا ڕوونکردەوە: "سەبر و ئارامی لە کۆتاییدا بوو، و لە هەندێک ڕووداودا، بڕیارەکەی دادگای باڵا، وا دەکات کە جیابوونەوەیەکی ناڕەھا پێویست نەبێت." ئەمە ئاماژە بەوە دەکات کە بڕیارەکە ڕێگەی بە یاسادانەران داوە خۆیان لە گومرگە جنجاڵییەکان دوور بخەنەوە، بەبێ ئەنجامە سیاسییەکانی یاخیبوونی ڕاستەوخۆ دژی سەرۆک، کە ئەم هەنگاوە دەیتوانی سیاسی بێت، بە تایبەتی لەگەڵ نزیکبوونەوەی هەڵبژاردنی ناوەندی.

هەواڵە سەرەکییەکان: بڕیاری دادگای باڵا

لە بڕیارێکی یەکلاکەرەوەدا بە زۆرینەی 6-3 کە ڕۆژی هەینی دەرکرا، دادگای باڵا بڕیاریدا کە سەرۆک ترەمپ لە سنووری دەسەڵاتی جێبەجێکاری خۆی تێپەڕیوە بە دانانی گومرگی تاکلایەنە لەژێر یاسای دەسەڵاتە ئابوورییە نێودەوڵەتییەکان (IEEPA). ئەم بڕیارە مێژووییە بە شێوەیەکی کاریگەر چەندین کرداری گرنگی گومرگی کە لەلایەن ئیدارەکەوە ئەنجامدراون، پووچەڵ دەکاتەوە:

• گومرگی بنەڕەتی جیھانیی 10% کە پێی دەوترێت "ڕۆژی ئازادی".
• گومرگە دوولایەنەی زیادە کە بەسەر کاڵاکانی دەیان وڵاتدا سەپێنراون.
• گومرگەکان کە بە تایبەتی بازرگانی پەیوەست بە مادە هۆشبەرەکان لەگەڵ کەنەدا، مەکسیک و چین دەکەنە ئامانج.

بەپێی ڕاپۆرتی "چامبەر ئۆف پرۆگرس"، ئەم ڕێکارانە پووچەڵ کراونەتەوە. بەڵام، گرنگە ئاماژە بەوە بکرێت کە بڕیارەکە هەموو گومرگەکانی نەگرتەوە. چەند گومرگێکی تر، لەوانەش ئەوانەی لەسەر ئەلەمنیۆم و پۆڵا کە لەژێر دەسەڵاتە بازرگانییەکانی تردا سەپێنراون، هێشتا جێبەجێ دەکرێن.

وەڵامدانەوەی ترەمپ و ستراتیژییەکانی داهاتوو

سەرۆک ترەمپ، بێ گومان، بەم دواییە ئاماژەی بە نیازی خۆی داوە بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕێگاکانی دیکەی سەپاندنی گومرگ. ماوەیەکی کەم دوای بڕیارەکە، حکومەتەکەی ڕایگەیاند کە گومرگێکی جیھانیی نوێ و کاتی بە ڕێژەی 10% دادەنێت، بە بەکارھێنانی دەسەڵاتە سنووردارەکانی لەژێر مادەی 122ی یاسای بازرگانی ساڵی 1974. ئەم ھەنگاوە پابەندبوونی بەردەوامی حکومەتەکە بۆ بەکارھێنانی گومرگ وەک ئامرازێکی سیاسەتی ئابووری، تەنانەت لەبەردەم شکستی دادوەریدا، دووپات دەکاتەوە.

ئەوەی دەیبیستین: ھەژمارە سیاسییەکان

بڕیارەکەی دادگای باڵا لەلایەن هەندێک لە کۆمارییەکانەوە پێشوازی لێکراوە، بەو هۆکارەی کە پارێزگاریان لێ دەکات لە لێدانە سیاسییەکان. بە هەڵوەشاندنەوەی گومرگەکان لەلایەن دادگاوە، یاسادانەران دەتوانن لەو بارودۆخە سەختە خۆ بپارێزن کە ڕووبەڕووی سەرۆک دەبنەوە، ئەم هەنگاوە دەیتوانی بنکەی سەرۆک دوور بخاتەوە و ئەگەری هەڵبژاردنیان بخاتە مەترسییەوە. بڕیارەکە دەرفەتێکی گونجاو دەدات، و ڕێگەیان پێدەدات لە ململانێیەکی گشتی کە زیانبەخش بێت، دوور بکەونەوە.

یەکێک لە بەرپرسانی باڵای کۆماری ئەنجومەنەکە وتی: "ناکۆکییەکی گشتی ناڕەھا لەسەر گومرگ لە نێوان کۆنگرێس و سەرۆکدا، بێگومان کێشەی سیاسی بۆ هەڵبژاردنەکانی ناوەندی دروست دەکرد." ئەم هەستە، نیگەرانییەکی فراوانتر لەناو پارتییەکەدا ڕەنگ دەداتەوە سەبارەت بە پاراستنی یەکڕیزی و دوورکەوتنەوە لە ناکۆکییە ناوخۆییەکان کە دەتوانن سەرنج لەسەر ئامانجە هەڵبژاردنەکان لابدەن.

بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش، تەنانەت هەندێک لە لایەنگرە توندڕەوەکانی ترەمپ سوودمەند بوون لە بڕیارەکەی دادگا. کۆمارییەکی دیکەی ئەنجومەنەکە، کە وەک "کۆمارییەکی توندڕەو و دڵسۆزی ترەمپ" وەسف کراوە، بە ئاکسیۆسی وت کە دادگا "بڕیاری دروستی داوە". ئەم دیدگایە بابەتەکە وەک پرسێکی پرەنسیپی دەستووریی دادەنێت، کە جەخت لەسەر گرنگی پاراستنی دەسەڵاتی دەستووری کۆنگرێس لەسەر سیاسەتی باج دەکاتەوە، کە ئەمەش بنەمایەکی سەرەکی دەسەڵاتی دامەزراوەی یاسادانانە.

ڕێگای پێشەوە: کاردانەوەی کۆنگرێس و قۆناغی سیاسی

لەگەڵ ئەوەشدا، بڕیاری دادگای باڵا، بواری یاسادانان ئاڵۆز دەمێنێتەوە. لە مانگەکانی داهاتوودا، کۆنگرێس لەوانەیە پێویست بکات دەنگ بدات سەبارەت بەوەی کە ئایا گومرگەکان کە لەژێر مادەی 122دا سەپێنراون، دووبارە جێبەجێ بکرێن یان نا. لەگەڵ ئەوەشدا، هەندێک لە گروپەکانی ناو پارتی کۆماری داوای ڕێکاری یاسادانانی پێشگیرانە دەکەن بۆ جێگیرکردنی ئەو گومرگانەی کە تازە لەلایەن دادگاوە پووچەڵ کراونەتەوە.

پەرلەمانتار ڕایلی مۆر (کۆماری-ڤی.ڤی.) لێدوانێکی بڵاوکردەوە و داوای کرد: "کۆنگرێس دەبێت... هەنگاو بنێت بۆ ئەوەی ئامرازی زیاتر بدات بە سەرۆک ترەمپ بۆ بەرگریکردن لە نیشتمانەکەمان دژی پراکتیزە بازرگانییە ناجەنجانەکانی مێژوویی." ئەم بانگەوازە بۆ بەهێزکردنی یاسادانان، گفتوگۆی بەردەوام لەسەر هاوسەنگی گونجاوی دەسەڵاتەکان لە سیاسەتی بازرگانیدا و ئارەزووی هەندێک بۆ چەکدارکردنی سەرۆک بە ئامرازی زیاتر بۆ بەدواداچوونی بەرنامەی بازرگانییەکەی، دووپات دەکاتەوە.

ئەم دۆخە ئاڵۆزە، سەرکردایەتی کۆمارییەکان لە بارودۆخێکی ناجێگیردا دادەنێت. ئەوان دەبێت بازنەی هەستیار بکەن لە نێوان یەکخستنی ئامانجە سیاسییەکانی سەرۆک ترەمپ و پاراستنی ئەندامانی ئێستای لاوازی خۆیان، بە تایبەتی لە کاتی نزیکبوونەوەی هەڵبژاردنە چارەنووسسازەکان. بڕیارەکە، لە کاتێکدا هەندێک ئاسانکاری دابین دەکات، لە هەمان کاتدا بنەمای بۆ زیاتر مامەڵەی سیاسی و شەڕە یاسادانانی داهاتوو داناوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری