بازاڕی پشکەکان گەیشتە لوتکەی نوێ: ئایا ترامپ هۆکارە؟

ئەمەریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

بازاڕی پشکەکان گەیشتە لوتکەی نوێ: ئایا ترامپ هۆکارە؟

بازاڕی پشکەکانی ئەمریکا جارێکی دیکە گەیشتووەتە لوتکەی بێوێنە، کە ئاماژە سەرەکییەکان گەیشتوونەتە بەرزترین ئاستەکانیان. ئەم پێشکەوتنە سەرنجڕاکێشە، ناکۆکییەکی توندی لەنێوان شیکەرەوان و وەبەرھەمھێنەراندا سەبارەت بە ھۆکارە بنەڕەتییەکانی ئەم گەشەی بەردەوامدا دروست کردووە. لەکاتێکدا زۆرێک لە چاودێران ئەم سەرکەوتنە بۆ سیاسەتەکانی ئیدارەی سەرۆکی پێشوو، دۆناڵد ترامپ، دەگەڕێننەوە، لێکۆڵینەوەیەکی وردتر ئاماژە بەوە دەدات کە ھۆکارەکانی دیکە، ڕەنگە گرنگتر، لە ئارادان، لەوانەش ڕۆڵی گرنگی بانکی ناوەندی ئەمریکا (فیدراڵی).

ئەو بیروباوەڕەی کە سیاسەتەکانی ئابووری ترامپ، وەک کەمکردنەوەی بەرچاوی باج و لابردنی ڕێنماییەکان، ھۆکاری سەرەکی بوون بۆ بەرزکردنەوەی متمانەی وەبەرھێنەران و چالاککردنی چالاکی ئابووری، باوەڕێکی بەربڵاوە. ماوەی سەرۆکایەتییەکەی بەڕاستی بە ماوەیەکی پڕ لە پێشکەوتنی بەھێزی بازاڕدا بوو، کە نرخی سەرمایەکان بە شێوەیەکی بەرچاو زیادیان کرد. لایەنگرانی ئەم بۆچوونە پێیان وایە کە ژینگەیەکی ڕێنمایی کەمتر توند و باجی کەمتر بۆ کۆمپانیاکان، وەبەرھێنان و کڕینەوەی پشکەکانی زیاتری هاندەدا، بەمەش بەھاکانی کۆمپانیاکان زیاد دەکات و نرخی پشکەکان بەرز دەکاتەوە.

بەڵام، وردبینی لەسەر ڕێڕەوی بازاڕ وێنەیەکی وردتر ئاشکرا دەکات. داتاکانی مێژوویی ئاماژە بەوە دەدەن کە بازاڕ پێش دەستبەکاربوونی ترامپ لە پۆستەکەیدا، لەو کاتەوە تا ئێستا ڕووی لە گەشەکردن بووە. جگە لەوەش، دینامیکی بازاڕ بە شێوەیەکی سروشتی ئاڵۆزە و کاریگەریی چاوەڕوانییە سیاسی و ئابوورییەکان لەسەریەتی. بۆ نموونە، هەندێک ڕاپۆرت ئاماژە بەوە دەدەن کە بازاڕی پشکەکان لە کاتێکدا کە وەبەرھێنەران چاوەڕوانی سەرکەوتنی هیلاری کلینتۆنیان دەکرد لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠١٦، لە گەشەکردن بوون، ئەمەش کاریگەریی جاروبارە دژبەیەکەی دەروازە سیاسییەکان لەسەر بڕیارەکانی وەبەرھێنان دەردەخات.

لەو بارودۆخەدا، کاریگەریی سیاسەتی دراوی، بەتایبەت سیاسەتی بانکی ناوەندی ئەمریکا (فیدراڵی)، وەک هۆکارێکی گرنگ دەرکەوتووە. لەژێر ڕێنمایی جانیت یێلن، کە بۆ ماوەیەکی بەرچاو سەرۆکی فیدراڵی بووە، لیژنەی فیدراڵی بازاڕی کراوە (FOMC) سیاسەتی دراوی ئاسانکاری پەیڕەو کردووە. ئەمەش لەخۆگرتنی پاراستنی نرخی سوودی لە ئاستێکی مێژوویی نزمدا و لە ماوەکانی پێشوودا، جێبەجێکردنی بەرنامەکانی قەبارەیی کەمکردنەوە. ئەم سیاسەتانە بۆ هاندانی قەرزگرتن و وەبەرھێنان دیزاین کراون، ئەمەش وایکردووە کە سەرمایە مەترسیدارەکان وەک پشکەکان لە چاو وەبەرھێنانە کەم سوودەکان وەک قەرزەکان، زیاتر سەرنجڕاکێش بن.

ئەو شلۆقی زۆرەی کە خراوەتە ناو سیستەمی دارایی و نرخی کەم و بەردەوامی قەرزگرتن، ژینگەیەکی لەبار بۆ زیادبوونی نرخی سەرمایەکان دروست دەکات. لەبەر ئەوە، زۆرێک لە ئابووریناسان پێیان وایە کە بڕیارەکانی یێلن و فیدراڵی، لەوانەیە ڕۆڵێکی گرنگتر، زیاتر لە ھەر ئیدارەیەکی سەرۆکایەتی، لە بەرزکردنەوەی بازاڕ بۆ ئاستە پێوانەییەکانی گێڕابێت. بەردەوامی سیاسەتە ئاسانکارییەکان، تەنانەت لەگەڵ گۆڕانکارییەکان لە ئیدارەی سەرۆکایەتیدا، جەخت لەسەر ھێز و کاریگەریی سەربەخۆی بانکی ناوەندی دەکاتەوە لە ڕێنماییکردنی بازاڕە داراییەکان.

سەرەڕای ئەمانەش، نابێت فاکتەرە گەورەکانی ئابووری جیھانی پشتگوێ بخرێن. گەشەی ئابووری بەردەوام لە وڵاتانی دیکەی گەورە، ھەرچەندە جاروبارە بە ئاستێکی مامناوەند، لەگەڵ ڕووباری وەبەرھێنانی بیانی و پێشکەوتنە تەکنەلۆجییەکان کە بازاڕی نوێ لە بوارەکانی وەک تەکنەلۆژیا و تەندروستیدا دروست دەکەن، ھەموویان پاڵپشتی نرخی پشکەکان دەکەن. ئەو کۆمپانیایانەی کە سەرکەوتووانە لەم ئاڕاستانە سوود وەردەگرن و گەشەی بەردەوامی قازانج نیشان دەدەن، زۆرجار سەرنجی وەبەرھێنەران ڕادەکێشن، بێ گوێدانە وتارە سیاسییەکان.

لەناو ئەم گفتوگۆ بەردەوامانەدا، بۆ وەبەرھێنەران زۆر پێویستە کە لەسەرەوەی هەواڵەکان و گێڕانەوە سادەکان بڕوانن. تێگەیشتن لە کاریگەرییە ئاڵۆزەکە لە نێوان سیاسەتی حکومەت، کارەکانی بانکی ناوەندی، بارودۆخی ئابووری جیھانی، و نوێکاری تەکنەلۆجی، کلیلە بۆ وەرگرتنی بڕیاری وەبەرھێنان. لە کاتێکدا کە ناوی ترامپ لەوانەیە لەگەڵ ماوەیەکی گەشەی بازاڕدا بمێنێتەوە، بەڵام کاریگەرییە ڕاستەقینەکانی لایەنە جیاوازەکان، لەوانەش بانکی ناوەندی، ڕەنگە قووڵتر بن لە داڕشتنی دیمەنی دارایی ئێستا و داھاتوو.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری