ئەمەریکا: سەرۆکی نوێی ئێران بریندارە و هێرشەکان چڕتر دەکاتەوە

ئەمەریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ئەمەریکا: سەرۆکی نوێی ئێران بریندارە و هێرشەکان چڕتر دەکاتەوە

وەزیری بەرگری ئەمریکا، پیت هێگسێت، ڕایگەیاند کە باوەڕی وایە سەرۆکی نوێی ئێران، موجتەبا خامنەیی، "بریندار و ڕەنگە ناشیرین بووبێت"، و ئاماژەی بەوەدا کە لەوانەیە نەتوانێت لە گشتیدا دەرکەوێت. ئەم لێدوانە لە کاتێکدایە کە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەردەوامە لە چڕکردنەوەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی دژی ئامانجەکانی ناو ئێران، و ململانێیەکە چۆتە هەفتەی دووەم.

لە هەواڵێکی پەیوەندیداردا، فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا (CENTCOM) ڕایگەیاند کە فڕۆکەیەکی ڕفێنەری KC-135 لە ڕۆژئاوای عێراق کەوتووەتە خوارەوە و کوژرانی هەموو شەش ئەندامەکەی پشتڕاست کردەوە. CENTCOM پێشتر لەم بەیانییەدا چوار کوژراوی ڕاگەیاندبوو، لە کاتێکدا گەڕان بۆ دوو کەسەکەی دیکە بەردەوام بوو. فڕۆکەکە لە کاتی ئۆپەراسیۆنی "Epic Fury" لە 12ی مانگدا، لە ئاسمانی دۆستدا کەوتووەتە خوارەوە. CENTCOM دووپاتی کردەوە کە لێکۆڵینەوە لە هۆکارەکانی ڕووداوەکە بەردەوامە و هیچ بەڵگەیەک لەسەر دەستوەردانی فیشەکی دوژمن یان دۆست نییە.

لێدوانەکانی وەزیر هێگسێت تەنها لەسەر بارودۆخی ڕێبەری ئێران نەوەستان، بەڵکوو گرتنەوەی کرداری سەربازیی بەردەوامیشیان گرتەوە. ئەو ڕایگەیاند کە ئەمریکا خۆی بۆ "بەرزترین قەبارەی هێرشەکان" ئامادە دەکات کە لەسەر ئێران ئەنجام بدرێت. لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا، هێگسێت وتی: "ئەمڕۆ جارێکی دیکە شاهیدی بەرزترین قەبارەی هێرشەکان دەبین کە ئەمریکا لە ئاسمانی ئێران و تاران ئەنجامیداوە"، و جەختی لە بەردەوامی زیادبوون کردەوە. لە 28ی شوباتەوە، کاتێک ململانێ دەستی پێ کرد، هێزەکانی ئەمریکا گوایە زیاتر لە 15,000 ئامانجیان پێکاوە، کە ڕۆژانە بە تێکڕایی زیاتر لە 1,000 ئامانج بوون.

سەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترامپ، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ فۆکس نیوز، زیادبوونی هێرشەکانی پشتڕاست کردەوە و وتی کە ئەمریکا "لە هەفتەی داهاتوودا بە توندی لێیان دەدات". ئەم لێدوانانە دوای ماوەیەک دێن کە سەرۆکەکە چەند نیشانەیەکی تێکەڵاوی لەسەر پێشڕەوی جەنگەکە نیشاندا، لەوانەش پێشنیاری پێشووتر کە ئامانجەکانی ئێران نزیک بوونەتەوە لە تەواوبوون.

ئەنجامە ستراتیژییەکانی ململانێ، بەتایبەتی لەبارەی تەنگاوی هورموز، تاووتوێ کران. جەنەڕاڵ دان کاین، بەرپرسێکی باڵای سەربازی ئەمریکا، لە وەڵامی پرسیارێکدا لەبارەی ئەگەری هێڵی گواستنەوەی بازرگانی لەلایەن ئەمریکاوە، تەنگاویەکەی وەک "ژینگەیەکی قورس لە ڕووی تاکتیکییەوە" وەسف کرد. ئەو جەختی لەسەر پێویستی دڵنیابوون لە بەدیهاتنی ئامانجە سەربازییەکان پێش هاتوچۆی بەرفراوان کردەوە. تەنگاوی هورموز، کە قەڵەباڵغترین بازاڕی گواستنەوەی نەوتی خاوی جیهانییە و تەنها 33 کیلۆمەتر پانە لە تەنگترین خاڵیدا، نزیکەی 20%ی گواستنەوەی نەوتی خاوی جیهانی تێپەڕ دەکات. ئێران پێشتر هەڕەشەی داخستنی تەنگاویەکەی کردووە وەک تاکتیکێکی فشاری، کە لە بەیاننامەیەکدا کە بە ڕێبەری باڵای ئێران دەستنیشان کراوە، ئاماژەی پێدراوە.

کاتێک پرسیاری لەسەر ئامادەکارییەکانی حکومەتی ترامپ بۆ سیناریۆیەک کرا، هێگسێت بە ئەرێنی وەڵامیدایەوە بەڵام وردەکاری پێشکەش نەکرد، وتی کە ئەمریکا "نزیک دەبێتەوە لە بەدیهاتنی ئامانجەکان و کۆنترۆڵکردنیان". ئەمە تا ڕادەیەک جیاوازە لەگەڵ لێدوانەکانی پێشووتری وەزیری وزە، کریس ڕایت، کە ڕۆژێک پێشتر ئاماژەی بەوە دابوو کە سوپای ئەمریکا "ئامادە نییە" بۆ هێڵی گواستنەوەی تانکەرەکان، و هێزەکانیان لەسەر لاوازکردنی تواناکانی ئێران چڕکردووەتەوە. لەبارەی ئەگەری مین لە تەنگاویەکەدا، هێگسێت وتی: "بیستوومانە باسی دەکەن... بەڵام... هیچ بەڵگەیەکی ڕوونمان لەسەر نییە."

ڕاپۆرتەکان لەسەر بارودۆخی موجتەبا خامنەیی گرنگتر دەبن چونکە لە 28ی شوباتەوە، کاتێک جەنگ دەستی پێ کرد، لە گشتیدا نەبینراوە. یەکەمین بەیانی گشتیی ئەو گوایە ڕۆژی پێنجشەممە لەلایەن بێژەرێکەوە خوێندراوەتەوە. هێگسێت پرسیاری لەسەر بەکارهێنانی بەیانییەکی نووسراو کرد و پێشنیاری کرد: "باوکی (مردووە). ئەو ترساوە، بریندارە، لە هەڵاتندایە و بێ مایەی یاساییە."

بۆ زیادکردنی گومانەکان، باڵیۆزی ئێران لە قوبرس، عەلی ڕەزا سالاریان، گوایە لەم هەفتەیەی پێشوودا بە ڕۆژنامەی گاردیانی بەریتانی وتووە کە خامنەیی بریندار بووە لەو هێرشەی کە باوکی و جێنشینی، عەلی خامنەیی، کوژران. سالاریان ووتراوە: "بیستوومە کە لە قاچەکانی، دەستی و قۆڵی بریندار بووە... پێموایە لە نەخۆشخانەیە چونکە بریندارە." بەرپرسانی ئێران هیچ لێدوانێکی فەرمی لەسەر بارودۆخی خامنەیی نەداوە و شوێنی ئێستای نادیارە.

لە ڕووی مرۆییەوە، نوێنەرێکی نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاندووە کە نزیکەی 22,000 بینای شارستانی لە ئێراندا زیانیان بەرکەوتووە لە ماوەی ململانێی بەردەوامدا. سالڤادۆر گوتیرێز، سەرۆکی نێردەی ڕێکخراوی نێودەوڵەتیی کۆچ لە ئێران، وتی کە زیاتر لە 17,000 لەوانە یەکەی نیشتەجێبوونن. ئەو جەختی کردەوە کە "کەمکردنەوەی گرژییەکان گرنگە بۆ ڕێگرتن لە ئازاری زیاتری مرۆیی، و پاراستنی شارستانییەکان دەبێت یەکەم ئامانجی ڕەها بێت."

لە گەشەسەندنی هاوتەریبدا، سەرۆکی ئەنجومەنی ئەوروپا، ئەنتۆنیۆ کۆستا، نیگەرانی قووڵی خۆی نیشاندا لە بڕیاری ئەمریکا بۆ سووککردنەوەی سزا بەسەر نەوتی ڕووسیادا، و هۆشداری دا لە کاریگەرییە خراپەکانی بۆ سەر ئاسایشی ئەوروپا. ئەمریکا بە شێوەیەکی کاتی ڕێگەی داوە بە فرۆشتنی نەوتی ڕووسی کە لە دەریادا گیرماوە، و ئەم هەنگاوە بۆ کۆنترۆڵکردنی بەرزبوونەوەی جیهانیی نرخەکانە کە بەهۆی جەنگی ئێرانەوە دروست بووە. کۆستا لەسەر X (توییتەری پێشوو) نووسی: "زیادکردنی فشاری ئابووری لەسەر ڕووسیا چارەنووسسازە بۆ ئەوەی ڕازی بێت بە دانوستاندنی جددی بۆ ئاشتییەکی دادپەروەرانە و بەردەوام"، وتیشی: "لاوازکردنی سزادان، سەرچاوەکانی ڕووسیا بۆ ئەنجامدانی جەنگی داگیرکەرانەی دژی ئۆکرانیا زیاد دەکات". پاولا پینۆ، وتەبێژی کۆمسیۆنی ئەوروپا، ئاماژەی بەوە کرد کە ڕووسیا لە کاتی جەنگی ئێرانەوە ڕۆژانە نزیکەی 150 ملیۆن دۆلاری ئەمریکی (130 ملیۆن یۆرۆ) قازانجی زیاتری لە فرۆشتنی نەوت کردووە، و وتی: "ئەمە کاتی ئەوە نییە سزاکان بەسەر ڕووسیادا سووک بکرێتەوە"، و کرێملینی بە "ڕەنگە گەورەترین سوودمەند"ی ململانێکە وەسف کرد.

سەرۆک وەزیرانی ئەڵمانیا، فریدریش مێرز، ڕەخنەی لە هەنگاوەکەی ئەمریکا بۆ سووککردنەوەی سزاکان بەسەر ڕووسیادا گرت، و ئەم هەنگاوانەی بە "هەڵە" وەسف کرد سەرەڕای بەرزبوونەوەی نرخی نەوت کە پەیوەندی بە جەنگی ئێرانەوە هەیە. لە میانی سەردانێکیدا بۆ ئەندۆیا لە نەرویج، مێرز وتی کە هەڵگرتنی سنوورەکان ئێستا "نیشانەیەکی هەڵە" دەنێرێت.

لە ڕووداوێکی جیاوازدا، لە ڕۆژی هەینیدا، لە نزیک گردبوونەوەیەکی گەورە لە تاران، لانیکەم یەک کەس کوژرا بەهۆی تەقینەوەیەکەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری