ئەمریکا: ئیدارەی ترامپ هەوڵ بۆ گومرگی نوێ دەستپێدەکاتەوە

ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ئەمریکا: ئیدارەی ترامپ هەوڵ بۆ گومرگی نوێ دەستپێدەکاتەوە

ئەمریکا ئاماژە بە گرنگیدانی نوێ بە جێبەجێکردنی سیاسەتی بازرگانی دەدات، لە کاتێکدا ئیدارەی ئێستا لێکۆڵینەوەی نوێ دەستپێدەکات کە ڕەنگە ببێتە هۆی سەپاندنی گومرگی زۆر. ئەم هەنگاوە لە دوای بڕیارەکەی دادگای باڵای ئەمریکا دێت کە مافی سەرۆکی پێشوو، دۆناڵد ترامپ، بۆ سەپاندنی ئەم جۆرە گومرگانەی سنووردار کرد، ئەمەش ئاماژەیە بۆ بایەخدانی بەردەوامی ئیدارە بە سوودوەرگرتن لە سیاسەتی بازرگانی بۆ چارەسەرکردنی کێشە ئابوورییەکان.

بڕیارەکەی دادگای باڵا لە 20ی شوبات، بەشێکی بەرچاوی ئەو گومرگانەی کە لە سەردەمی ترامپدا سەپێندرابوون، پووچەڵ کردەوە. ئەم گومرگانە پشت بەستبوو بە یاسای دەسەڵاتە ئابوورییە نائاساییەکانی نێودەوڵەتی (IEEPA)ی ساڵی 1977. دادگاکە دەریکرد کە یاساکە مافی سەپاندنی ئەم باجە زیادانەی بە سەرۆک نەداوە، بەڵکو بە مافی کۆنگرێسی زانی. ئەم گومرگانەی پووچەڵ کرانەوە، نزیکەی 166 ملیار دۆلاریان وەک داهاتی فیدراڵی دروست کردبوو، ئەمەش پرسیار لەسەر گەڕانەوەی ئەگەری ئەو پارەیە و یاساییبوونی هەنگاوە بازرگانییەکانی ئیدارەی پێشوو دروست دەکات.

لە وەڵامی ئەم ئاستەنگە یاساییە و بۆ بەدواداچوون بۆ ئامانجە بازرگانییەکانی، کۆشکی سپی ڕۆژی چوارشەممە ڕایگەیاند کە زنجیرەیەک لێکۆڵینەوە دەستپێدەکات. ئەم لێکۆڵینەوەیانە بۆ ئەوە دیزاین کراون کە بە وردی زیانە ئابوورییەکانی کە گوایە بەر ئەمریکا کەوتووە، بەڵگە بکەن. بەپێی وتەی جەیمیسۆن گرێر، بەرپرسی نوێنەرایەتی بازرگانی ئەمریکا (USTR)، لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکان لەسەر ئابوورییەکانیش چڕ دەبنەوە کە نیشانەی "زیادبوونی توانای بەرهەمهێنان" دەردەخەن. ئەمە ئاماژەیە بۆ ئەو دۆخانەی کە وڵاتان بە ڕێژەیەکی بەرچاو زیاتر لە داواکاری جیهانی بەرهەم دەهێنن، ئەمەش زۆرجار دەبێتە هۆی دابەزینی نرخ و کێبڕکێی نایەکسان بۆ پیشەسازی ناوخۆیی.

قەبارەی ئەم لێکۆڵینەوەکان فراوانە و نزیکەی پازدە وڵات یان بلۆکی ئابووری دەگرێتەوە، لەوانەش ئەکتەرە سەرەکییەکان وەک چین، یەکێتی ئەوروپا، ژاپۆن، هیندستان و مەکسیک. ڕەهەندێکی گرنگی ئەم دەستپێشخەرییە ئەوەیە کە لێکۆڵینەوەکان بە سەربەخۆیی لە ڕێککەوتنە بازرگانییە دامەزراوەکان ئەنجام دەدرێن. زۆرێک لەم وڵاتانەی کە کراونەتە ئامانج، ڕێککەوتنی بازرگانییان لەگەڵ ئەمریکا هەیە، کە بە شێوەیەکی گشتی سنووری نرخەکانی گومرگ لەسەر هەناردەکانیان دادەنێت. لەگەڵ ئەوەشدا، ئیدارە بە دیاریکراوی بە پەرۆشە بۆ بەدواداچوون بۆ گومرگی نوێ ئەگەر بەڵگەکان پشتگیری بکەن، بێ گوێدانە ئەم ڕێکەوتنە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ گۆڕانکارییەکی ئەگەری لە چۆنیەتی لێکدانەوە یان جێبەجێکردنی ڕێکەوتنە بازرگانییەکان.

هەروەها، ئیدارە بازنەی خۆی فراوان دەکات بۆ ئەوەی وڵاتانی گومانلێکراو لە بەکارهێنانی کاریشدا لە بەرهەمهێنانی ئەو شتانەی کە بۆ بازاڕی ئەمریکا نێردراون، بگرێتەوە. چاوەڕوان دەکرێت ئەم لێکۆڵینەوەیانە لە داهاتوویەکی نزیکدا دەست پێ بکەن و لە ئەنجامدا قەدەغەکردنی هاوردەکردنی ئەو بەرهەمانە کە بە کاریش بەرهەم هاتوون. هەرچەندە ئیدارەی بایدن پێشتر هەنگاوی دژی کەلوپەلە چینییەکان کە پەیوەندییان بە کاریشەوە هەبوو بۆ ئۆغورەکان گرتبوو، گرێر جەختی کردەوە کە لێکۆڵینەوەکانی ئێستا لە ڕووی جوگرافییەوە دیاری کراو نین. ئەو ئاماژەی بەوە کرد کە لێکۆڵینەوەکانی پەیوەست بە شێوازەکانی کاریش، دەتوانێت تا شەست وڵات لە سەرانسەری جیهاندا بگرێتەوە، ئەمەش جەخت لەسەر رووبەڕووبوونەوەیەکی جیهانی دەکاتەوە.

کۆشکی سپی ئامانج لێیە کە ئەم لێکۆڵینەوەیانە خێراتر بکات بۆ ئەوەی ڕێگە بە جێبەجێکردنی خێرا بگرێتەبەر، لەوانەش گومرگ. ئەم ڕێکارانە بۆ ئەوە دیزاین کراون کە وەک درێژەپێدەری گومرگەکانی کاتی بن کە لە ناوەڕاستی مانگی شوباتدا دووبارە جێبەجێ کرانەوە. جێی باسە، دۆناڵد ترامپ پێشتر پلانی بۆ گومرگێکی گشتی 10% ڕاگەیاندبوو بۆ جێگرتنەوەی ئەوانەی کە دادگای باڵا پووچەڵ کردبوونەوە. ئەم هەوڵە نوێیە ئاماژەیە بۆ بەردەوامی سیاسەتی بازرگانی "ئەمەریکا یەکەم"، کە گرنگی بە پاراستنی پیشەسازی ناوخۆیی و بەرهەڵستیکردنی ئەو شتانە دەدات کە وەک کرداری بازرگانی نایەکسان دادەنرێن لەلایەن وڵاتانی دیکەوە.

کاریگەرییە ستراتیژییەکانی ئەم لێکۆڵینەوەکان زۆرن. ئەوان بازدانی فراوانتری پارێزگاریخوازی بازرگانی لە جیهاندا ڕەنگ دەدەنەوە و ئارەزووی ئیدارەی ئەمریکا بۆ بەکارهێنانی سیاسەتی بازرگانی توندوتیژ دەردەخەن. سەرکەوتنی ئەم ڕێکارانە نوێیە تەنها پشت بە بەڵگە کۆکراوەکان نابەستێت، بەڵکو پشت بە توانای بەڕێوەبردنی هەنگاوەکانی تۆڵەسەندنەوەی ئەگەری لەلایەن وڵاتانی دیکەوە و تێپەڕاندنی ئاستەنگە یاساییەکانی دیکەش دەبەستێت. پەیوەندی نێوان ئامانجە ناوخۆییەکان، یاسای بازرگانی نێودەوڵەتی و پێداچوونەوە جیۆپۆلیتیکییەکان، ئەنجامی ئەم دوا بەشەی سیاسەتی بازرگانی ئەمریکا دیاری دەکەن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری