John Bolton: "لە لووتکەی ترامپ تێپەڕیوین"

ئەمەریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

John Bolton: "لە لووتکەی ترامپ تێپەڕیوین"

جۆن بۆڵتۆن، ڕاوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانیی سەرۆکی ئەمریکا، هۆشداری توند دەربارەی ئاراستەی ئێستای سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە پەیوەندی بە جەنگی ئۆکرانیاوە داوە. بۆڵتۆن دەڵێت کە ئەمریکا "لە لووتکەی ترامپ تێپەڕیوە"، کە قۆناغێکە گەڕانەوە بۆ ئاسایی بوونەوەی لێی قورس دەبێت. لە چاوپێکەوتنێکی ئەم دواییەدا، بۆڵتۆن بە توندی ڕەخنەی لە هەوڵی سەرۆکی پێشوو دۆناڵد ترامپ بۆ ڕێککەوتنی ئاشتی لە نێوان ڕووسیا و ئۆکرانیا تا جەژنی زستان گرت، و بە "تەنها دواخستنێکی ترامپ" وەسفی کرد کە بۆ بەدەستهێنانی قازانجی سیاسی کەسییە، لەوانەش ناوبەناو بۆ خەڵاتی نۆبڵ.

بۆڵتۆن، کە پۆستی گرنگی لە چەندین ئیدارەی کۆمارییدا هەبووە، پێشنیار دەکات کە فشاری دانوستاندن بۆ ڕێککەوتنێک، ئۆکرانیا ناچار دەکات دەستبەرداری گرنگترین ئیمتیازات بێت. ئەو پێشنیارکراوەکانی ئۆکرانیا، وەک قبوڵکردنی هێڵی سنورێک لەسەر هێڵەکانی جەبهە، یان وازلێهێنانی لە ئەندامێتی ناتۆ لە بەرامبەر گەرەنتی ئەمنیدا، بە هەڵەیەکی گەورە دادەنێت. هۆشدارییەکەی لە بێ متمویی ترامپە لەسەر ماددەی 5ی ناتۆ، کە پشت بەستن بەو بۆ گەرەنتی ئەمنی لە دەرەوەی هاوپەیمانیدا، شتێکی بێ بنەمایە.

بۆڵتۆن پێی وایە کە ترامپ یان تێنەگەیشتووە یان گرنگی بەو کاریگەرییە ستراتیژییە دوورمەودایانەی ململانێکە نادات. بەپێی شیکارییەکەی، هەر ڕێککەوتنێکی ئاشتی کە مەرجەکە داوا بکات ڕووسیا بە تەواوی لە خاکی ئۆکرانیا بکشێتەوە، دەرفەتێک دەدات بە ڕووسیا بۆ نۆژەنکردنەوەی هێزی ئابووری و سەربازییەکەی، کە لە داهاتوودا ڕێگا بۆ "داگیرکردنی سێیەم" خۆش دەکات. بۆڵتۆن ئاماژە بەوە دەکات کە سەرۆکی ئۆکرانیا ڤۆلۆدیمیر زێلینسکی و زۆربەی هاوپەیمانە ئەوروپییەکان ئەم مەترسیانە دەبینن، بەڵام ترامپ ئەم هەستە بەش ناکات.

ئەم لێدوانانە لە ناوەڕاستی بارودۆخێکی ئاڵۆزدان. بۆڵتۆن خۆشی ڕووبەڕووی کێشەی یاسایی بووەتەوە لەسەر گواستنەوەی نهێنییەکان، کە بووە هۆی پشکنینی ماڵەکەی لەلایەن ئێف بی ئایەوە و دواتر دادگاییکردنی. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەم ململانە یاساییانەی کەسی، وەک ئەوەی دیارە، توندی شیکارییە سیاسییەکانی یان ئامادەیی بۆ ڕەخنەگرتن لە کەسایەتییە سیاسییە دیارەکان، لەوانەش بەرپرسەکەی پێشوو، کەم نەکردووەتەوە.

بۆڵتۆن بارودۆخی ئێستای جوگرافی سیاسی ڕوون دەکاتەوە، و ئاماژە بەوە دەکات کە ڕووسیا، سەرەڕای کێشەکانی، بەردەوامە لە شوێنکەوتنی ئامانجە ستراتیژییەکانی لە ڕێگەی جەنگی لاوازکردنەوە. ئەو پێی وایە کە سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمیر پوتین لەوانەیە ڕێککەوتنێک قبوڵ بکات کە تێیدا تسلیمبوونی تەواوی ئۆکرانیا لەخۆ نەگرێت، بە تایبەتی ئەگەر هەست بکات ترامپ پشتیوانی دەکات یان دەتوانێت بارودۆخەکە بۆ قازانجی خۆی بقۆزێتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، بۆڵتۆن هۆشداری دەدات کە پوتین دەتوانێت ترامپ بباتە خاڵێکی گرنگ، و ترامپ، کە لە لاواز دەرکەوتن دەترسێت، لە کۆتاییدا بچێتە دواوە.

بۆڵتۆن کەسایەتییەکی جیاوازە لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا، کە بە توندییەتی و پشتگیریکردنی لە هێرشی سەربازی ناسراوە. لە ماوەی کارکردنیدا وەک ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی، ڕۆڵی بەرچاوی لە داڕشتنی سیاسەتەکانی ئیدارەی ترامپ لەسەر پرسە جیهانییەکان وەک ئێران و کۆریای باکوور هەبووە. بینینە تیژەکانی لەسەر ململانێی ئۆکرانیا و پێشبینییەکانی لەسەر داهاتووی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان، ڕوانگەیەکی پارێزگارانە دەردەخات کە جەخت لەسەر پێویستی پاراستنی هێزی وەدەرنانی ئەمریکا و دڵنیابوون لە سەقامگیریی سیستەمی جیهانی دەکاتەوە.

شیکارییەکانی بۆڵتۆن پێشنیار دەکەن کە هەر ڕێککەوتنێکی ئاشتی کە لەژێر فشاری کاتدا یان بۆ بەرژەوەندی سیاسی کورتخایەن گەنگۆژە بکرێت، دەکرێت ببێتە هۆی لێکەوتەی خراپ لە درێژخایەندا. ئەو جەخت دەکاتەوە کە چارەسەرێکی بەردەوام بۆ ململانێی ئۆکرانیا پێویستی بە پابەندبوونێکی بەهێزە بە بنەماکانی سەروەری و سەربەخۆیی، و ڕەتکردنەوەی هەر ئیمتیازێک کە ڕووسیا سوودی ستراتیژی ناڕەوا وەربگرێت. بانگەوازەکەی بۆ ئاگاداری و ڕەتکردنەوەی پشت بەستن بە پێشنیارە ئاشتییە لاوازەکان، نیگەرانییەکی جددی لەسەر داهاتووی ئاسایشی جیهانی لە نێوان گۆڕانکارییە جوگرافییە سیاسییە ئێستاکاندا پیشان دەدات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری