Anselm Kiefers 'De Alchemisten': Een Eerbetoon aan de Vergeten Moeders van de Wetenschap in de Karyatidenzaal

Milaan - Ekhbary Nieuwsagentschap

Anselm Kiefers 'De Alchemisten': Een Eerbetoon aan de Vergeten Moeders van de Wetenschap in de Karyatidenzaal

Milaan bereidt zich voor op de ontvangst van een van de meest significante tentoonstellingen in de hedendaagse kunstscene, een evenement dat belooft het historische geheugen te doen herleven en een diepgaande reflectie te stimuleren over de rol van de vrouw in wetenschap en kunst. Vanaf 7 februari 2026, gelijktijdig met de prestigieuze Culturele Olympiade gekoppeld aan Milaan Cortina, zal het Palazzo Reale "De Alchemisten" van Anselm Kiefer huisvesten, een cyclus van monumentale werken die de gevierde Duitse schilder speciaal heeft bedacht voor de suggestieve Sala delle Cariatidi (Zaal van de Karyatiden). De tentoonstelling, samengesteld door kunsthistorica Gabriella Belli, is niet slechts een artistieke overzicht, maar een ware daad van historische restitutie, een eerbetoon aan die vrouwelijke figuren wier bijdrage aan de alchemie en de geboorte van de moderne wetenschap onterecht in de vergetelheid is geraakt.

Het hart van de tentoonstelling klopt door de herontdekking van buitengewone vrouwen zoals Caterina Sforza, koningin Christina van Zweden, Margaret Cavendish, Mary Anne Atwood, Isabella Cortese en Kleopatra. Deze "alchemisten" hebben door hun experimenten en onderzoek de fundamenten gelegd voor veel van de ontdekkingen die we nu als vanzelfsprekend beschouwen, en daarbij de sociale en intellectuele conventies van hun tijdperk uitgedaagd. Kiefer, met zijn onmiskenbare historische gevoeligheid en zijn meesterschap in het samensmelten van verleden en heden, redt hen uit de anonimiteit en verheft hen tot protagonisten van een krachtig en ontroerend visueel narratief. De 42 monumentale doeken die de tentoonstelling vormen, interageren intensief met de majestueuze en getekende architectuur van de Sala delle Cariatidi, waardoor een meeslepende en diep symbolische ervaring ontstaat.

De keuze van de Sala delle Cariatidi is niet toevallig, maar doordrenkt met een diepe betekenis die resoneert met het thema van vergetelheid en wederopstanding. Deze zaal, met zijn imposante vrouwelijke sculpturen van Caria, werd in 1943 zwaar beschadigd door de brand veroorzaakt door geallieerde bombardementen. De lichamen van de Karyatiden, bijna uitgewist door de vernietiging, werden voor Kiefer een krachtige metafoor voor vrouwelijke figuren wier historische herinnering op vergelijkbare wijze is uitgewist. "Toen ik de zaal in januari 2024 bezocht," vertelde Kiefer, "was ik er erg gefascineerd door, misschien omdat het sporen draagt van vroegere vernietiging. Ik had veel gelezen over alchemisten, die experimenten hadden uitgevoerd op gelijke voet met mannen, hoewel velen het niet weten, en dus begon ik te schilderen, geïnspireerd door de Karyatiden." Het is in deze parallel tussen de fysieke verwoesting van de sculpturen en de historische uitwissing van vrouwelijke alchemisten dat de emotionele kracht van de tentoonstelling ligt.

Alchemie overstijgt in Kiefers gedachten zijn historische connotatie en wordt een universele metafoor voor de creatieve handeling. "Alchemie is ook de basis van het werk van elke kunstenaar," legde de Duitse meester uit, "die verschillende materialen met een verrassend effect combineert." Zijn schilderkunst, met zijn gelaagdheid van materialen, zijn materiële dichtheid en zijn vermogen om werelden en verhalen op te roepen, wordt zelf een alchemistische taal. Elk schilderij is een daad van transfiguratie, een proces waarin een gezicht uit chaos opduikt, een verhaal vorm krijgt en materie zichzelf opnieuw uitvindt. Het is een bijna initiatische reis die zich ontvouwt door de zaal, gereproduceerd op een schaal van 1:1, compleet met spiegels, in zijn studio in Croissy, net buiten Parijs, waar Kiefer zijn werken bedacht, om een perfecte harmonie tussen het kunstwerk en de uiteindelijke tentoonstellingsruimte te garanderen.

De door Kiefer gevierde figuren vertegenwoordigen een pantheon van vrouwelijke intelligenties die het aandurfden de grenzen van kennis te verkennen in een tijdperk dat gedomineerd werd door mannen. Isabella Cortese, aan wie een van de beroemdste boeken met geheimen van de Renaissance wordt toegeschreven, en Kleopatra, een van de zeer weinige vrouwen aan wie Griekse bronnen een auteursrol toeschrijven in de alchemistische traditie, zijn voorbeelden van hoe vrouwelijk onderzoek substantieel heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van kennis. Christina van Zweden, dochter van Gustav II Adolf, die Stockholm transformeerde tot een centrum van Europees mecenaat, en Margaret Cavendish, een pionier op het gebied van filosofie en wetenschap, tonen aan hoe vrouwelijke bijdragen veel verder reikten dan laboratoria, en cultuur en politiek beïnvloedden. Via "De Alchemisten" doet Kiefer niet alleen recht aan deze vrouwen, maar nodigt hij het publiek ook uit om de geschiedenis van wetenschap en kunst vanuit een inclusiever en waarachtiger perspectief te heroverwegen.

De tentoonstelling, gepromoot door de Gemeente Milaan-Cultuur en geproduceerd door Palazzo Reale en Marsilio Arte, met bijdragen van Gagosian en Galleria Lia Rumma, past perfect in het rijke culturele weefsel van Milaan, een stad die altijd voorop heeft gelopen in het aanbieden van internationale artistieke ervaringen. "De Alchemisten" is niet alleen een gelegenheid om de werken van een van de grootste levende kunstenaars te bewonderen, maar ook een kans om na te denken over de kracht van herinnering, de veerkracht van cultuur en het belang van het erkennen van de bijdragen van allen die onze wereld hebben gevormd, vaak vanuit de schaduw.

Ekhbary Nieuwsagentschap