ترامپ: بڕیاری کۆتاییهێنان بە جەنگی ئێران بە هاوبەشی لەگەڵ ناتانیاهۆ دەدرێت

Global - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ترامپ بڕیاری هاوبەش لەگەڵ ناتانیاهۆ لەسەر ئێران پشتڕاست دەکاتەوە: هاوپەیمانێتی ستراتیژی لە کانونا

دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، لەم دواییانەدا ئاماژەی بەوەدا کە هەر بڕیارێک سەبارەت بە وەستاندنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان دژی ئێران، بە ڕاوێژێکی نزیک لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بنیامین ناتانیاهۆ دەدرێت. ئەم لێدوانە، کە لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی تایمز ئۆف ئیسرائیل بڵاوکرایەوە، سروشتی ئاڵۆزی پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل و هەماهەنگی ستراتیژی قووڵ لە نێوان هەردوو وڵاتدا، بەتایبەتی لەسەر بابەتە هەستیارەکانی پەیوەست بە ئاسایشی ناوچەکە و داهاتووی ئێران، دەخاتەڕوو.

ترامپ ئاماژەی بەوەدا کە بڕیارەکە "بڕیارێکی هاوبەش دەبێت... تا ڕادەیەک"، و زیادیشی کرد: "ئێمە لە پەیوەندیداین. من لە کاتی گونجاودا بڕیارەکە دەدەم، بەڵام هەموو شتێک لەبەرچاو دەگیرێت." ئەم وشانە ڕێبازێکی وریایانە و هەماهەنگی پێشان دەدەن، ئاماژە بەوە دەکەن کە چارەنووسی هەر کردارێکی سەربازی ئەگەری یان بڕیارێک بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان بە شێوەیەکی دانەبڕاو بە دیدگای ئیسرائیل و بەرژەوەندییە ئەمنییەکانیەوە گرێدراوە. ئیسرائیل بە درێژایی مێژوو ئێران وەک هەڕەشەیەکی بوونگەرایی بینیوە بەهۆی پرۆگرامی ئەتۆمی و دەستوەردانەکانی لە ناوچەکەدا، کە ئەمەش هەماهەنگی لەگەڵ ئەمریکا زۆر گرنگ دەکات.

لە ڕووی مێژووییەوە، ئێران خاڵێکی ناوەندی بووە لە ستراتیژی ئاسایشی نەتەوەیی هەردوو ئەمریکا و ئیسرائیلدا. لە سەردەمی سەرۆکایەتی ترامپدا، پەیوەندییەکان لەگەڵ ئێران گەیشتە ئاستێکی بەرچاو، لەوانەش کشانەوە لە ڕێککەوتنی ئەتۆمی ئێران (پلانی گشتگیری کاری هاوبەش - JCPOA) و سەپاندنی سزای ئابووری توند. ئەم ڕێبازە بە توندی لەلایەن حکومەتی ئیسرائیلەوە پشتیوانی لێکرا، کە ڕێککەوتنی ئەتۆمی سەرەتایی بە کەموکوڕی زانی، بە ئەگەری ئەوەی ڕێگە بە ئێران بدات لە درێژخایەندا تواناکانی ئەتۆمی خۆی پەرەپێبدات. لێدوانەکانی ئەم دواییەی ترامپ بەردەوامی ئەم دیدگا ستراتیژییە هاوبەشە دووپات دەکەنەوە.

لە لێدوانێکی پەیوەندیداردا، پڕۆفیسۆر جۆن میرشایمەر لە زانکۆی شیکاگۆ پێشتر ئاماژەی بەوەدا کە ویلایەتە یەکگرتووەکان، دوای هەوڵە شکستخواردووەکانی بۆ گۆڕینی ڕژێم لە ئێران، دەبێت بڕیارێکی چارەنووسساز بدات سەبارەت بە بەردەوامیدان بە دوژمنایەتییەکان. میرشایمەر، کە یەکێکە لە تیۆریستە دیارەکانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان، پێشنیار دەکات کە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا بەرامبەر بە ئێران ناتەبا و بێ کاریگەر بووە، کە پێویستی بە هەڵسەنگاندنێکی گشتگیر هەیە. ئەم شیکارییە دیدگایەکی ڕەخنەگرانە سەبارەت بە دەستوەردانەکانی ئەمریکا دەخاتەڕوو و ئاماژە بە پێویستی ستراتیژییەکی واقیعیتر دەکات.

لە ئاستی ناوچەییدا، سیاسەتەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بەرامبەر بە ئێران بێ ڕەخنە نەبووە. بەدر ئەلبوسەیدی، وەزیری دەرەوەی عومان، پێشتر ئەوەی سەرکۆنە کرد کە وەک "کردەوە ناڕەوشتییەکان"ی ئیسرائیل و ویلایەتە یەکگرتووەکان سەبارەت بە ئێران وەسفی کرد. ئەم سەرکۆنەکردنە ڕوانگەی بەشێک لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و ناوچەیی پیشان دەدات کە لایەنگری ڕێبازێکی دیپلۆماسی و کەمتر پەرەسەندنە، جەخت لە گرنگی ڕێزگرتن لە سەروەری و چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان بە ڕێگەی ئاشتییانە دەکاتەوە. عومان، کە بە ڕۆڵی وەک ناوبژیوانی هەرێمی ناسراوە، زۆرجار داوای کەمکردنەوەی گرژییەکان و دیالۆگ لە ناوچەکەدا دەکات.

بڕیاردان بۆ کۆتاییهێنان بە هەر ململانێیەکی سەربازی پرۆسەیەکی ئاڵۆزە کە پێویستی بە هەڵسەنگاندنێکی وردی لێکەوتە جیۆپۆلیتیکی و ئابووری و مرۆییەکان هەیە. کاتێک باس لە ئێران دەکرێت، هەر جووڵەیەکی لەم جۆرە کاریگەرییەکی بەرفراوانی دەبێت لەسەر سەقامگیری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان. هەماهەنگی نزیک لە نێوان زلهێزەکان وەک ویلایەتە یەکگرتووەکان و هاوپەیمانێکی سەرەکی وەک ئیسرائیل ئامانجی ئەوەیە کە دڵنیا بێتەوە هەر بڕیارێک خزمەت بە بەرژەوەندییە ئەمنییە هاوبەشەکانیان دەکات، لە کاتێکدا دینامیکیای گۆڕاوی ناوچەکەش لەبەرچاو دەگرێت.

ناوچەکە لە چاوەڕوانی هەر گەشەسەندنێکی داهاتوودا دەمێنێتەوە، لە نێوان هیوای کەمکردنەوەی گرژییەکان و ترس لە دەستپێکردنەوەی ململانێکاندا. لێدوانەکانی ترامپ ئاماژە بەوە دەکەن کە دۆسیەی ئێران وەک پرسێکی سەرەکی لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکادا دەمێنێتەوە، بەبێ گوێدانە ئەوەی کام ئیدارە لە دەسەڵاتدایە، و پەیوەندی لەگەڵ ئیسرائیل بەردەوام دەبێت لەسەر بناغەی هەر ستراتیژییەکی داهاتوو بەرامبەر بە کۆماری ئیسلامی.

Ekhbary.com