کتێبی "بێژ"ی فیدراڵی: ئابووریی ئەمریکا ڕووبەڕووی نائارامییەکی زۆر دەبێتەوە، گومرگەکان نرخەکان بەرز دەکەنەوە

ئەمەریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

کتێبی "بێژ"ی فیدراڵی: ئابووریی ئەمریکا ڕووبەڕووی نائارامییەکی زۆر دەبێتەوە، گومرگەکان نرخەکان بەرز دەکەنەوە

نیویۆرک، 4ی حوزەیران — ئابووریی ئەمریکا ماوەیەکی قورس تێپەڕ دەکات بە نائارامییەکی زۆر و فشاری تێچووی گرانبوون، وەک لە نوێترین ڕاپۆرتی "کتێبی بێژ"ی بانکی ناوەندیی ئەمریکا (فیدراڵی) کە ئەمڕۆ بڵاوکرایەوە، ئاماژەی پێدراوە. لێکۆڵینەوەکە لەسەر بارودۆخی ئابووریی نیشتمانی، کە لەسەر بنەمای ڕاپۆرتەکانی 12 بانکی هەرێمی فیدراڵی کۆکراوەتەوە، ئاماژە بەوە دەدات کە نائارامیی ئابووری و سیاسیی بەرز کاریگەری نەرێنی لەسەر بڕیاردانی بازرگانییەکان و ماڵەکان هەیە. جگە لەوە، ڕاپۆرتەکە جەخت دەکاتەوە کە گومرگە بەرزبووەکان هۆکارن بۆ زیادبوونی فشاری سەر تێچوون و نرخەکان لە سەرانسەری وڵاتدا.

"کتێبی بێژ"، کە بە فەرمی ناودەبرێت "کورتەیەک لە ڕاوێژەکان لەسەر بارودۆخی ئابووریی ئێستا بەپێی ناوچەی فیدراڵی"، ساڵی هەشت جار بڵاودەکرێتەوە. ئەم ڕاپۆرتە، بنەمایەکی گرنگە بۆ لیژنەی بازاڕی کراوەی فیدراڵی (FOMC) لە کاتی دیاریکردنی سیاسەتی دراودا. ئەم خولەی دوایی، کە لەسەر بنەمای لێکۆڵینەوەکانی کۆتایی مانگی نیسان و سەرەتای مانگی ئایارە، وێنەیەکی ئابوورییەکی کەمێک ساردتر دەخاتەڕوو، لەگەڵ هەستێکی بەرچاوی وریایی کە بەهۆی نائارامیی بەردەوامەوە دروست بووە.

بەپێی ڕاپۆرتەکە، چالاکیی ئابووریی گشتی لە کۆتایی مانگی نیسانەوە کەمێکی دابەزیوە. نیوەی ناوچەکانی فیدراڵی، کەمبوونەوەیەکی سووک یان مامناوەندیان لە چالاکیی ئابوورییدا ڕاگەیاندووە. بابەتێکی هاوبەش لە هەموو ناوچەکاندا، ئاستی بەرزى نائارامیی ئابووری و سیاسییە، کە بازرگانییەکان و ماڵەکان ناچار دەکات بڕیارەکانیان دوا بخەن و ستراتیژی پارێزکارانەتر بگرنەبەر. چالاکیی پیشەسازیییش دابەزینی سووکی بە خۆیەوە بینیوە، کە ئەم هەستە وریایانە دەردەخات. خەرجیی بەکاربەران وێنەیەکی تێکەڵاو پیشان دەدات؛ لە کاتێکدا زۆربەی ناوچەکان دابەزینی سووک یان هیچ گۆڕانێکیان نەبووە، هەندێک ناوچە زیادیان لە خەرجییەکان بۆ ئەو کەلوپەلانە بینیوە کە چاوەڕوان دەکرێت گومرگیان بەربکەوێت، ئەمەش ئاماژە بەوە دەکات کە بەکاربەران لەوانەیە کڕینەکانیان پێشوەختە بکەن یان وەڵامی زیادبوونی نرخە چاوەڕوانکراوەکان بدەنەوە.

بۆ داهاتوو، چاوەڕوانییەکان بە وریاییەوە بە پێچەوانە دەمێننەوە، وەک "کەمێک ناڕازی و نائارام" وەسف کراون، و هیچ گۆڕانکارییەکی بەرچاو لەگەڵ ڕاپۆرتی پێشوو نەبووە. ئەمەش ئاماژە بەوە دەدات کە بازرگانییەکان هێشتا دڵنیا نین لەسەر چاکبوونەوەیەکی بەهێزی ئابووری و خۆیان ئامادە دەکەن بۆ بەردەوامیی کێشەکان.

لە بازاڕی کاردا، زۆربەی ناوچەکان گۆڕانکارییەکی کەم لە ئاستی دامەزراندندا لە چاو ماوەی پێشوو ڕاگەیاندووە. بەڵام، دۆزینەوەیەکی گرنگ کەمبوونەوەی داواکاریی کارە لە هەموو ناوچەکانی فیدراڵی. ئەم لاوازییە خۆی لە کەمبوونەوەی کاتژمێرەکانی کار و زیاتر لە کاتژمێر، وەستاندنی دامەزراندن، و پلانی کەمکردنەوەی هێزی کار لە هەندێک سێکتەردا دەردەخات. لە کاتێکدا کە ڕێژەی بێکاریی گشتی لەوانەیە ئەمە بە خێرایی نیشان نەدات، ئەم ئاماژانە ئاماژە بە ساردبوونەوەیەکی ئەگەری بازاڕی کار دەکەن، کە لەوانەیە گەشەی مووچە و متمانەی بەکاربەر کەم بکاتەوە.

لەبارەی نرخەکانەوە، ڕاپۆرتەکە زیادبوونی مامناوەندی لە نرخەکاندا لە کۆتایی مانگی نیسانەوە ئاماژە پێدەدات. چاوەڕوانییەکی بەرفراوان لە ناوچەکاندا هەیە کە تێچوون و نرخەکان لە داهاتوودا خێراتر زیاد دەکەن، لە کاتێکدا هەندێک ناوچە چاوەڕوانی زیادبوونی بەرچاوی تێچوون دەکەن. گرنگ ئەوەیە کە هەموو ناوچەکان ڕایانگەیاندووە کە زیادبوونی گومرگەکان، کاریگەریی هەیە لەسەر فشاری بەرزبوونەوەی تێچوون و نرخەکان. ئەمەش ئاماژە بەوە دەدات کە سیاسەتی بازرگانی کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر دینامیکیی تاواندا هەیە، چ بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەسەر کەلوپەلی هاوردەکراو و چ بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی زنجیرەکانی دابینکردنەوە.

ئەنجامەکانی ڕاپۆرتی "کتێبی بێژ" بۆ کۆبوونەوەی داهاتووی FOMC لە 17-18ی حوزەیران گرنگن. بڕیاردەران پێویستە بە وریاییەوە نیشانەکانی سستبوونەوەی ئابووری لەبەرامبەر فشاری تاوانی بەردەوام کە لە گومرگەکان و هۆکارەکانی ترەوە سەرچاوە دەگرێت، پێوانە بکەن. نائارامیی بەرز لەوانەیە بانکی ناوەندیی ناچار بکات کە ڕەوتی سیاسەتی دراوی ئێستای خۆی بپارێزێت، جەخت لەسەر پشت بەستن بە داتا و گرتنەبەری ڕێبازی ئارام بکاتەوە.

شیکەرەوەکان پێشنیار دەکەن کە کۆمەڵبوونی چالاکیی ئابووریی سست و تێچووی بەرز، ژینگەیەکی سەخت دروست دەکات. بازرگانییەکان لەنێوان داواکارییەکی لاواز و تێچووی خاڵی بەرزدا گیر دەخۆن، کە بازاڕی قازانجیان بچووک دەکاتەوە. ئەمەش لەوانەیە ببێتە هۆی کەمکردنەوەی زیاتری وەبەرهێنان و دامەزراندن، کە لەوانەیە بازنەیەکی پێداویستی دروست بکات کە گەشە خاو دەکاتەوە. ئەرکی بانکی ناوەندی بریتی دەبێت لە بەڕێوەبردنی ئەم دۆخە ئاڵۆزە، دڵنیابوون لە سەقامگیریی نرخەکان بێ ئەوەی گەشەی ئابووری بە شێوەیەکی زۆر خاوبکاتەوە.

کاریگەریی گومرگەکان جێگەی نیگەرانییەکی دووبارەیە، نەک تەنها بۆ بازرگانییەکان بەڵکو بۆ بەکاربەرانیش کە لەوانەیە ڕووبەڕووی نرخە بەرزتر ببنەوە. دۆزینەوەکانی ڕاپۆرتەکە پەیوەندیی نێوان سیاسەتی بازرگانی، تاوان، و تەندروستیی گشتیی ئابووری دەردەخەن. لە کاتێکدا کە بانکی ناوەندی چاودێری ئەم گەشەسەندنە دەکات، پەیوەندییەکانی لەسەر هاوسەنگیی نێوان مەترسییەکانی تاوان و نیگەرانییەکانی گەشە، لەلایەن بازاڕەکانەوە بە وردی چاودێری دەکرێت.

"کتێبی بێژ" وەک وێنەیەکی گێڕانەوەیی گرنگ لە بارودۆخی ئابووری، کە قەبارەی زانیارییە کەمیکالەکان کە بانکی ناوەندی وەری دەگرێت، تەواو دەکات. بینینەکانی لەسەر هەستی بازرگانی و جیاوازییە هەرێمییەکان، چوارچێوەیەکی گرنگ بۆ تێگەیشتن لە چیرۆکی گشتیی ئابووری دابین دەکات. نائارامیی بەردەوام و کاریگەریی گومرگەکان لەسەر تاوان، لەوانەیە بوارە سەرەکییەکانی چاودێریی بانکی ناوەندی بن کاتێک سیاسەتی دراوی خۆی لە مانگەکانی داهاتوودا ڕێکدەخات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری