پروژه 'خزانه' ترامپ با هدف تأمین زنجیره‌های تامین مواد معدنی حیاتی آمریکا در بحبوحه تنش‌های ژئوپلیتیکی

ایالات متحده - خبرگزاری اخباری

پروژه 'خزانه' ترامپ با هدف تأمین زنجیره‌های تامین مواد معدنی حیاتی آمریکا در بحبوحه تنش‌های ژئوپلیتیکی

در یک حرکت استراتژیک با هدف تقویت امنیت اقتصادی و ملی ایالات متحده، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، طبق گزارش‌های اخیر بلومبرگ به نقل از منابع آگاه، در حال برنامه‌ریزی برای ایجاد یک ذخیره استراتژیک عظیم از مواد معدنی حیاتی است. این ابتکار جاه‌طلبانه برای کاهش قابل توجه وابستگی کشور به زنجیره‌های تأمین که عمدتاً تحت سلطه چین هستند، طراحی شده است؛ گامی که نگرانی‌های فزاینده در مورد آسیب‌پذیری‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی را برجسته می‌کند.

فلزات خاکی کمیاب، گروهی متشکل از ۱۷ عنصر شیمیایی، سنگ بنای فناوری و دفاع مدرن هستند. این مواد حیاتی تقریباً در همه چیز، از گوشی‌های هوشمند، خودروهای الکتریکی و تجهیزات پزشکی گرفته تا سیستم‌های تسلیحاتی پیشرفته و موتورهای جت استفاده می‌شوند. کنترل آن‌ها به یک نقطه اشتعال مرکزی در تجارت جهانی تبدیل شده است، با تسلط بر عرضه آن‌ها که یک مزیت استراتژیک قاطع را تشکیل می‌دهد. چین در حال حاضر بیش از ۹۰ درصد تصفیه فلزات خاکی کمیاب جهان و تقریباً تمام تولید آهنرباهای دائمی را در اختیار دارد و این امر به آن اهرم فشار عظیمی بر زنجیره‌های تأمین حیاتی برای صنعت مدرن و دفاع در سراسر جهان می‌دهد.

به گفته افراد آگاه که اخیراً صحبت کرده‌اند، ابتکار ترامپ، که 'پروژه خزانه' (Project Vault) نامگذاری شده است، بودجه خصوصی را با وام قابل توجه ۱۰ میلیارد دلاری از بانک صادرات-واردات آمریکا ترکیب خواهد کرد. این تزریق سرمایه قابل توجه برای خرید و ذخیره طیف گسترده‌ای از مواد معدنی حیاتی با هدف ایجاد یک ذخیره ملی قوی استفاده خواهد شد. هدف اصلی این ذخیره، محافظت از تولیدکنندگان آمریکایی در برابر نوسانات شدید قیمت و اختلالات احتمالی عرضه است که می‌تواند ناشی از عوامل ژئوپلیتیکی، بلایای طبیعی یا تصمیمات سیاستی کشورهای تأمین‌کننده باشد. بیش از دوازده شرکت بزرگ، از جمله غول‌های صنعتی مانند جنرال موتورز، بوئینگ و گوگل آلفابت، طبق گزارش‌ها، قبلاً به این تلاش پیوسته‌اند و این امر بر اهمیت استراتژیک و فوریت آن تأکید می‌کند.

این اقدام در خلاء رخ نمی‌دهد، بلکه در بستر تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی بین واشنگتن و پکن قرار دارد. در آوریل ۲۰۲۵، چین کنترل‌هایی را بر صادرات برخی از عناصر خاکی کمیاب مورد استفاده در کاربردهای نظامی، با استناد به نگرانی‌های امنیت ملی، اعمال کرد. پکن متعاقباً این محدودیت‌ها را با الزامات صدور مجوز سخت‌تر و مقررات فراسرزمینی که بر صادرات مرتبط با بخش‌های دفاعی و نیمه‌رسانای ایالات متحده تأثیر می‌گذارد، گسترش داد. اگرچه نشستی بین ترامپ و همتای چینی‌اش، شی جین‌پینگ، در اکتبر در کره جنوبی منجر به توافق چین برای تعلیق کنترل‌های اخیر به مدت یک سال در ازای کاهش متقابل تعرفه‌های ایالات متحده شد، اما این آرامش موقت واشنگتن را از تسریع تلاش‌های خود برای تنوع بخشیدن به زنجیره‌های تأمین بازنداشت. ایالات متحده از آن زمان تاکنون با چندین کشور، از جمله استرالیا، ژاپن و اوکراین، برای تأمین منابع جایگزین برای منابع حیاتی قراردادهایی را امضا کرده است.

علاقه جهانی به فلزات خاکی کمیاب در میان تشدید تنش‌های تجاری بین دو اقتصاد بزرگ جهان به شدت افزایش یافته است. فراتر از صرف وابستگی به چین، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) افزایش چشمگیر ۳۰ برابری تقاضا برای مواد معدنی مانند لیتیوم و کبالت را تا سال ۲۰۴۰ پیش‌بینی می‌کند. این افزایش پیش‌بینی شده ناشی از رشد سریع خودروهای الکتریکی و سیستم‌های ذخیره‌سازی باتری است که تأمین این منابع را به یک اولویت جهانی تبدیل می‌کند. در این زمینه، روسیه نیز برای تقویت موقعیت استراتژیک خود اقدام کرده است. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به دولت دستور داده است تا یک استراتژی بلندمدت برای استخراج و تولید فلزات خاکی کمیاب تدوین کند. روسیه دارای ذخایر عظیم تخمینی ۶۵۸ میلیون تن فلزات کمیاب، از جمله ۲۸.۵ میلیون تن از ۱۵ نوع فلز خاکی کمیاب است که ادعا می‌کند برای تأمین نیازهای داخلی بلندمدت این کشور کافی است.

پروژه 'خزانه' ترامپ و حرکت گسترده‌تر جهانی به سمت تأمین مواد معدنی حیاتی، نقطه عطف مهمی را در ژئوپلیتیک جهانی برجسته می‌کند. کنترل بر منابع دیگر تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه ستون اساسی امنیت ملی و رقابت‌پذیری فناوری است. همانطور که کشورها به دنبال کاهش آسیب‌پذیری‌های خود هستند، رقابت برای تأمین این مواد معدنی حیاتی بدون شک روابط بین‌الملل و زنجیره‌های تأمین جهانی را برای دهه‌های آینده شکل خواهد داد.

خبرگزاری اخباری