هەوراز و نشێوی دارایی ژاپۆن: چارەنووسی هەڵبژاردنی تاکایچی پەیوەستە بە زیادکردنێکی گرنگی بۆند

جیهانی - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

هەوراز و نشێوی دارایی ژاپۆن: چارەنووسی هەڵبژاردنی تاکایچی پەیوەستە بە زیادکردنێکی گرنگی بۆند

لە گۆڕەپانێکی سیاسی ژاپۆن کە پڕە لە گرژی، لە کاتێکدا دیپلۆماسیای ئابووری لەگەڵ ئامانجەکانی سەرکردایەتی یەکدەگرێتەوە، زیادکردنێکی 700 ملیار یەنی (نزیکەی 4.5 ملیار دۆلاری ئەمریکی) بۆندەکانی حکومەتی 30 ساڵە وەک تاقیکردنەوەیەکی گرنگ دێتە ئاراوە. ئەم ڕووداوە داراییە، کە تەنها سێ ڕۆژ پێش کردنەوەی سندوقەکانی دەنگدان دیاریکراوە، تەنها پرۆسەیەکی ئاسایی کۆکردنەوەی پارە نییە، بەڵکو پێوەرێکی خێرا بۆ متمانەی بازاڕ لە تەندروستی دارایی وڵات، کە دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری لەسەر تێڕوانینی گشتی بەرپرسانی ئێستا و کەسایەتییە سیاسییە ئارەزوومەندەکان هەبێت. بۆ کەسایەتییەکانی وەک سانای تاکایچی، کەسایەتییەکی دیار کە زۆرجار وەک کاندیدێکی ئەگەری سەرۆک وەزیران سەیر دەکرێت، چۆنیەتی وەرگرتنی بازاڕ بۆ ئەم بۆندانە دەتوانێت کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر ئەگەری هەڵبژاردنەکانی هەبێت.

ژاپۆن بە شێوەیەکی خراپترین قەرزی گشتی لە جیهانی پێشکەوتوودا بە بەراورد لەگەڵ قەبارەی ئابوورییەکەیدا هەیە، کە قەرزەکانی زیاتر لە 250%ی بەرهەمی ناوخۆیی گشتییە. لەم چوارچێوەیەدا، هەموو زیادکردنێکی بۆند دەبێتە ڕووداوێکی بە وردی چاودێریکراو، نەک تەنها لەلایەن بازرگانان و شیکارانی داراییەوە، بەڵکو لەلایەن خەڵکێکی فراوانترەوە کە بە وردی ئاگاداری سەقامگیری ئابوورین. بۆندەکانی سی ساڵە بە تایبەتی هەستیارن بە چاوەڕوانییەکانی هەڵاوسان و گۆڕانکارییەکانی سیاسەتی دراوی بانکی ناوەندی ژاپۆن. داواکاری لاواز یان بەرزبوونەوەیەکی چاوەڕواننەکراوی قازانجەکان دەتوانێت نیگەرانییەکان سەبارەت بە بەردەوامی قەرزی ژاپۆن بوروژێنێت، کە بە ئەگەری زۆرەوە متمانەی دەنگدەران بە سەرکردایەتی ئێستا یان ئەوانەی دەیانەوێت دەسەڵات بگرنە دەست، کەم دەکاتەوە.

بۆ تاکایچی، کە زۆرجار هەڵوێستی پارێزگارانەی دارایی دەگرێتەبەر و داوای چاکسازی پێکهاتەیی دەکات، هاوکاتبوونی زیادکردنەکە لەگەڵ هەڵمەتی هەڵبژاردن، دەیخاتە ژێر تیشکی چڕەوە. دەنگدەران بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ پرسیار دەکەن کە ئایا دیدگای ئابوورییەکەی لەگەڵ توانای حکومەت بۆ بەڕێوەبردنی قەرزە زۆرەکانی یەکدەگرێتەوە. ئەگەر زیادکردنەکە بە شێوەیەکی باش بەڕێوە بچێت، بە داواکاری بەهێز و قازانجی جێگیر، ئەوا دەتوانرێت وەک پشتڕاستکردنەوەیەکی ناڕاستەوخۆ بۆ سەقامگیری سیاسەتی دارایی ژاپۆن لێکبدرێتەوە، کە بە ئەگەری زۆرەوە سوود بە کاندیدەکان دەگەیەنێت کە داوای بەردەوامی سیاسەت دەکەن. بە پێچەوانەوە، زیادکردنێکی شکستهێنەر دەتوانێت چەک بۆ ئۆپۆزسیۆن دابین بکات و تاکایچی ناچار بکات بەرگری لە پلانە ئابوورییەکانی پارتی دەسەڵاتدار بکات یان بژاردەی باوەڕپێکراو پێشکەش بکات.

کاتەکانی زیادکردنەکە چینێکی دیکەی ئاڵۆزی زیاد دەکات. لەگەڵ نزیکبوونەوەی ڕۆژی هەڵبژاردن، دەنگدەران زیاتر لەژێر کاریگەری هەواڵە ئابوورییە نوێیەکانن. هەر نیشانەیەک لە ناسەقامگیری دارایی دەتوانێت بە خێرایی بگۆڕێت بۆ نیگەرانییەکان سەبارەت بە بەرزبوونەوەی تێچووی قەرزکردن، گوشار لەسەر خزمەتگوزارییە گشتییەکان، یان هەڵاوسان. بە پێچەوانەوە، زیادکردنێکی سەرکەوتوو دەتوانێت هەستێکی سەقامگیری و پێشبینیکردن بەهێز بکات، کە دەنگدەران زۆرجار لە کاتە نادڵنیاکاندا پێی باشترە. توانای تاکایچی بۆ چارەسەرکردنی کاریگەرانەی ئەم نیگەرانییانە، یان سوود وەرگرتن لە هەر ئەنجامێکی ئەرێنی زیادکردنەکە، لە هەوڵەکانی بۆ بەدەستهێنانی دەنگدەران، گرنگ دەبێت.

سەرباری ئەوەش، زیادکردنەکە لە بۆشاییدا ڕوونادات. بازاڕە جیهانییەکانیش چاودێری دەکەن، کە کاریگەرییان لەسەر جووڵەکانی ئەم دواییەی بانکە ناوەندییە گەورەکان و چاوەڕوانییەکانی هەڵاوسانی جیهانی هەیە. گۆڕانکارییەکان لە هەستی وەبەرهێنەری جیهانی یان هەڵسەنگاندنە جیۆپۆلیتیکییەکان دەتوانێت کاریگەری زیادکردنە ناوخۆییەکە گەورەتر یان کەمتر بکاتەوە. بەم شێوەیە، توانای وەزارەتی دارایی بۆ ڕاکێشانی وەبەرهێنەرانی بیانی و ناوخۆیی بە هەمان شێوە، ئاماژەیەکی سەرەکی دەبێت بۆ سەرنجڕاکێشی بۆندەکانی ژاپۆن لە ژینگەیەکی جیهانی کێبڕکێکاردا.

لە بنەڕەتدا، زیادکردنی بۆندەکانی حکومەتی 30 ساڵەی ژاپۆن زیاتر لە ڕووداوێکی داراییە؛ ئەوە تاقیکردنەوەیەکی سیاسییە. متمانەی دارایی حکومەت دەخاتە سەر هێڵ تەنها چەند ڕۆژێک پێش ئەوەی دەنگدەران سەرکردەکانیان هەڵبژێرن. بۆ کاندیدەکانی وەک سانای تاکایچی، نیشاندانی بەڕێوەبردنی دارایی بەرپرسیارانە، یان لانیکەم نەبوونی پشێوی لە بازاڕدا، لە دابینکردنی پشتیوانی پێویست بۆ بەربەستەکە بە سەرکەوتوویی تێپەڕاندنی هەڵبژاردن، زۆر گرنگ دەبێت. کارلێکی نێوان بازاڕەکانی سەرمایە و پرۆسەی دیموکراسی هەرگیز بەم شێوەیە ئاشکرا نەبووە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری