جاه‌طلبی امپراتوری و حاکمیت گرینلند: آزمونی برای نظم بین‌الملل

دانمارک - خبرگزاری اخباری

جاه‌طلبی امپراتوری و حاکمیت گرینلند: آزمونی برای نظم بین‌الملل

گفتمان پیرامون تملک احتمالی گرینلند توسط ایالات متحده، به ویژه در دوران دولت دونالد ترامپ، بحثی عمیق را در مورد پویایی قدرت جهانی و احترام به حاکمیت ملی دوباره شعله‌ور کرده است. اظهارات رئیس جمهور سابق، که امکان استفاده از زور برای تکمیل خرید این جزیره وسیع قطبی را رد نمی‌کرد، به طور گسترده‌ای به عنوان "سیگنال‌های امپریالیستی" تفسیر شد و سایه‌ای بر روابط فراآتلانتیک و نظم بین‌الملل افکند.

ایده خرید گرینلند در تاریخ ایالات متحده جدید نیست؛ واشنگتن قبلاً در سال ۱۸۶۷ و دوباره در سال ۱۹۴۶ به آن ابراز علاقه کرده بود. با این حال، رویکرد اخیر ترامپ، که با صراحت غیرمعمول و بی‌تفاوتی آشکار نسبت به هنجارهای دیپلماتیک مشخص می‌شد، این موضوع را به سطح جدیدی از جنجال کشاند. گرینلند، یک قلمرو خودمختار در پادشاهی دانمارک، از اهمیت ژئوپلیتیکی استراتژیک غیرقابل انکاری برخوردار است، به ویژه در بستر ذوب شدن یخ‌های قطب شمال و رقابت فزاینده برای منابع و مسیرهای دریایی. موقعیت آن مزیت نظامی قابل توجهی را فراهم می‌کند، گذرگاه‌های حیاتی را کنترل کرده و پایگاه‌های نظامی حیاتی برای دفاع ایالات متحده، مانند پایگاه هوایی ثول، را در خود جای داده است.

پیشنهاد ترامپ مبنی بر اینکه رضایت گرینلند می‌تواند "اختیاری" شود، جامعه بین‌المللی را شوکه کرد. چنین موضعی نه تنها به خودمختاری گرینلند و حاکمیت دانمارک بی‌احترامی می‌کند، بلکه اصول اساسی حقوق بین‌الملل حاکم بر تملک سرزمینی را نیز به چالش می‌کشد. الحاق یک قلمرو علیه اراده ساکنان آن مفهومی است که به دوران گذشته بازمی‌گردد و در عصر مدرن به طور گسترده محکوم می‌شود. دانمارک، به عنوان یک ملت مستقل، حق غیرقابل سلب برای تصمیم‌گیری در مورد آینده سرزمین‌های خود را دارد، و گرینلند، با دولت محلی خود، صدایی قدرتمند در تعیین سرنوشت خود دارد.

ماه گذشته، در داووس، پس از گفتگو با دبیرکل ناتو، مارک روت، رئیس جمهور ترامپ یک "ساختار جدید" را برای رسیدگی به مسئله گرینلند اعلام کرد. اگرچه جزئیات خاص این ساختار هنوز کم است، اما افشای آن به نظر می‌رسد تأثیر فوری در کاهش ترس از یک رویارویی دیپلماتیک قریب‌الوقوع داشته است. با این حال، این اقدام، به خودی خود، اختلاف اساسی را حل نکرد و نگرانی‌ها در مورد نیات بلندمدت ایالات متحده را از بین نبرد. سوال اصلی همچنان باقی است: وقتی دانمارک و گرینلند مخالفت خود را اعلام می‌کنند، آیا ایالات متحده واقعاً آماده شنیدن و احترام گذاشتن به آن تصمیم است؟

جامعه بین‌المللی با دقت نظاره‌گر است. بی‌اعتنایی آشکار به حاکمیت دانمارک و حق تعیین سرنوشت گرینلند می‌تواند پیامدهای قابل توجهی برای اعتبار ایالات متحده به عنوان یک رهبر جهانی و برای ثبات نظم مبتنی بر قوانین داشته باشد. برای متحدان ناتو، این وضعیت یک معضل است. از یک سو، نیاز به حفظ وحدت ائتلاف وجود دارد؛ از سوی دیگر، دفاع از اصول حاکمیت و عدم مداخله از اهمیت بالایی برخوردار است. این ایده که یک متحد ممکن است تحت فشار قرار گیرد، یا بدتر از آن، قلمرو آن مورد طمع قرار گیرد، عمیقاً بی‌ثبات‌کننده است.

علاوه بر پیامدهای سیاسی و نظامی، گرینلند سرزمینی غنی از منابع طبیعی است، از جمله کانی‌های خاکی کمیاب و ذخایر نفت و گاز. دسترسی به این منابع عامل انگیزشی برای بسیاری از بازیگران جهانی است، و تملک این جزیره مزیت استراتژیک قابل توجهی را در این زمینه برای ایالات متحده فراهم می‌کند. با این حال، هرگونه بهره‌برداری از منابع باید مطابق با قوانین زیست‌محیطی و با رضایت و نفع مردم محلی انجام شود.

"ساختار جدید" را می‌توان به عنوان تلاشی برای یافتن یک راه‌حل دیپلماتیک آبرومندانه تفسیر کرد، شاید با بررسی توافق‌نامه‌های همکاری نظامی یا اقتصادی عمیق‌تر به جای تملک مستقیم. اما سایه اظهارات قبلی ترامپ همچنان باقی است، و عدم قطعیت در مورد ماهیت واقعی نیات آمریکا همچنان در افق است. درسی که باید آموخت این است که حتی در یک جهان چندقطبی، اصول حاکمیت و حق تعیین سرنوشت همچنان ستون‌های صلح و امنیت جهانی هستند. نادیده گرفتن آنها سابقه خطرناکی ایجاد می‌کند، که یادآور دورانی است که قدرت‌های بزرگ سرنوشت ملت‌های کوچک‌تر را دیکته می‌کردند. مسئله گرینلند، در نهایت، معیاری برای سنجش تمایل ایالات متحده به عمل در چارچوب قوانین بین‌المللی و احترام متقابل است.

خبرگزاری اخباری