انتخاب جنین پلی‌ژنیک: نگاهی به آینده‌ای تفرقه‌افکن از بهبود انسانی و تعمیق نابرابری

جهانی - خبرگزاری اخباری

انتخاب جنین پلی‌ژنیک: نگاهی به آینده‌ای تفرقه‌افکن از بهبود انسانی و تعمیق نابرابری

حوزه مهندسی ژنتیک اغلب تصاویری از داستان‌های علمی تخیلی را تداعی می‌کند، با این حال، قابلیت‌های بیوتکنولوژی مدرن به سرعت چنین مفاهیمی را به واقعیت تبدیل می‌کند. از جمله جاه‌طلبانه‌ترین و بالقوه تحول‌آفرین‌ترین آن‌ها، انتخاب جنین پلی‌ژنیک است. این فناوری پیشرفته به والدین آینده‌نگر که تحت لقاح آزمایشگاهی (IVF) قرار می‌گیرند، اجازه می‌دهد تا جنین‌ها را بر اساس پروفایل‌های ژنتیکی خود ارزیابی کنند و به طور نظری احتمال بروز برخی صفات یا ابتلا به بیماری‌های خاص در کودک را پیش‌بینی کنند. در حالی که وعده کاهش خطرات بهداشتی آینده یا افزایش ویژگی‌های مطلوب جذاب است، کارشناسان هشدار می‌دهند که این فناوری، که در حال حاضر در مراحل اولیه خود قرار دارد، پیامدهای اخلاقی عمیقی دارد که می‌تواند شکاف‌های اجتماعی موجود را به شدت گسترش دهد.

در کتاب آتی خود با عنوان «آنچه به ارث می‌بریم: چگونه فناوری‌های جدید و اسطوره‌های قدیمی آینده ژنومی ما را شکل می‌دهند» (انتشارات دانشگاه پرینستون، ۲۰۲۶)، دافنه مارتشنکو، متخصص زیست‌اخلاق و سم تریخو، جامعه‌شناس، به پیچیدگی‌های پیرامون این فناوری‌های نوظهور می‌پردازند. آن‌ها استدلال می‌کنند که برای بسیاری از صفات و بیماری‌ها، پیشنهادهای شرکت‌هایی که انتخاب جنین پلی‌ژنیک را ارائه می‌دهند، در حال حاضر «کمی بیشتر از روغن مار» نیستند. دقت این «امتیازات پلی‌ژنیک» در حال حاضر محدود است، به این معنی که توانایی پیش‌بینی قابل اعتماد نتایج یا انجام انتخاب‌های معنی‌دار برای اکثر ویژگی‌ها مورد تردید است. با این حال، نویسندگان بر یک نکته حیاتی تأکید می‌کنند: پیش‌بینی می‌شود که این دقت در دهه‌های آینده به طور قابل توجهی بهبود یابد و آنچه اکنون عمدتاً حدسی است، به ابزاری قدرتمند و بالقوه مشکل‌ساز تبدیل شود.

نگرانی اصلی مطرح شده توسط مارتشنکو و تریخو حول محور تشدید نابرابری ساختاری می‌چرخد. اگر روندهای کنونی ادامه یابد، دسترسی به انتخاب جنین پلی‌ژنیک به تعداد محدودی از افراد ممتاز محدود خواهد ماند. فرآیند IVF خود به شدت پرهزینه است و یک چرخه آن بین ۱۵,۰۰۰ تا ۲۰,۰۰۰ دلار هزینه دارد. اکثر زوج‌ها معمولاً برای موفقیت به سه تا چهار چرخه نیاز دارند و اغلب هزینه‌های اضافی برای انجماد جنین یا استفاده از تخمک‌های اهدایی متحمل می‌شوند. این مانع مالی به تنهایی IVF، و چه رسد به غربالگری ژنتیکی پیشرفته، را فراتر از دسترس خانواده‌های کارگر و طبقه متوسط در کشورهایی مانند ایالات متحده قرار می‌دهد، جایی که پوشش بیمه درمانی خصوصی اغلب محدود است و برنامه‌های عمومی مانند مدیکید هیچ پوششی برای IVF ارائه نمی‌دهند.

لایه اضافی انتخاب جنین پلی‌ژنیک این هزینه‌ها را بیشتر افزایش می‌دهد. شرکت‌هایی مانند Genomic Prediction برای هر جنین مورد تجزیه و تحلیل ۱۰۰۰ دلار و Orchid Health ۲۵۰۰ دلار دریافت می‌کنند. هلیوسپکت، ارائه‌دهنده دیگری، طبق گزارش‌ها، برای آزمایش ۱۰۰ جنین تا ۵۰,۰۰۰ دلار دریافت می‌کند. بدون مقررات قوی، این مانع اقتصادی تضمین می‌کند که تنها ثروتمندترین اقشار جامعه قادر به استفاده از این فناوری‌ها خواهند بود و به طور موثر یک سیستم دو لایه از انتخاب تولیدمثلی و به طور بالقوه، مزیت ژنتیکی ایجاد می‌شود.

فراتر از شکاف مالی، یک مانع علمی مهم معروف به «مشکل قابلیت حمل» لایه دیگری از نابرابری را معرفی می‌کند. امتیازات پلی‌ژنیک اغلب عمدتاً با استفاده از داده‌های افراد با اجداد اروپایی توسعه و اعتبارسنجی می‌شوند که منجر به کاهش اثربخشی هنگام اعمال بر جمعیت‌های غیراروپایی می‌شود. این بدان معناست که جوامع رنگین‌پوست، که از قبل با نابرابری‌های سیستمی سلامت مواجه هستند، ممکن است تا حد زیادی از هر گونه مزایای بهداشتی بالقوه که انتخاب جنین ارائه می‌دهد، محروم شوند. نویسندگان به مورد آمریکایی‌های بومی جزایر اقیانوس آرام اشاره می‌کنند که اغلب به دلیل عواملی مانند استعمار، فقر و دسترسی ناکافی به غذاهای سالم، نرخ‌های بالاتری از دیابت، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی دارند. اگر انتخاب پلی‌ژنیک برای این گروه‌ها کمتر مؤثر باقی بماند، این می‌تواند ناخواسته به آینده‌ای منجر شود که در آن آن‌ها با خطرات ژنتیکی سیستمی بالاتری برای بیماری‌های مزمن در مقایسه با سفیدپوستان آمریکایی با اجداد ژنتیکی اروپایی روبرو شوند و بدین ترتیب شکاف‌های بهداشتی موجود را عمیق‌تر کند.

پیامدهای این موضوع فراتر از سلامت به حوزه‌های آموزشی و اجتماعی-اقتصادی گسترش می‌یابد. سناریویی را تصور کنید که در آن خانواده‌های طبقه بالا می‌توانند از غربالگری ژنتیکی پیشرفته برای انتخاب جنین‌هایی با ویژگی‌های بالقوه مرتبط با موفقیت تحصیلی استفاده کنند، در حالی که خانواده‌های طبقه کارگر نمی‌توانند. این می‌تواند نابرابری‌های آموزشی موجود را، که در آن فرزندان خانواده‌های مرفه از قبل به طور قابل توجهی احتمال بیشتری برای فارغ‌التحصیلی از دبیرستان دارند، بیشتر تثبیت و تشدید کند. نویسندگان درباره «تثبیت بیولوژیکی نابرابری ساختاری» هشدار می‌دهند، چشم‌اندازی ترسناک که در آن معایب اجتماعی، که از لحاظ تاریخی ریشه در عوامل اجتماعی و اقتصادی دارند، با استعدادهای ژنتیکی درک شده در هم تنیده می‌شوند و منبع جدیدی از نابرابری ساختاری نژادی و اقتصادی تولید شده ژنتیکی ایجاد می‌کنند.

مسیر انتخاب جنین پلی‌ژنیک نیازمند گفت‌وگوی فوری جهانی و چارچوب‌های نظارتی سنجیده است. بدون اقدامات پیشگیرانه برای تضمین دسترسی عادلانه و رفع سوگیری‌های ذاتی در کاربرد آن، این فناوری پیشگامانه در معرض خطر تبدیل شدن به یک محرک قدرتمند برای تعمیق شکاف‌های اجتماعی است، نه ابزاری برای بهبود جهانی بشر. انتخاب‌هایی که امروز در مورد حاکمیت آن صورت می‌گیرد، آینده ژنومی و خود تعریف عدالت را برای نسل‌های آینده به شدت شکل خواهد داد.

خبرگزاری اخباری