ئێران داوای قەرەبوو و گەرەنتی دەکات لەنێو لێدوانە ناکۆکەکاندا سەبارەت بە کۆتایی هاتنی ململانێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست

تاران/واشنتۆن - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ئێران داوای قەرەبوو و گەرەنتی دەکات لەنێو لێدوانە ناکۆکەکاندا سەبارەت بە کۆتایی هاتنی ململانێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست

سەرۆکی ئێران مەسعود پزیشکیان ڕۆژی چوارشەممە (11) مەرجەکانی ڕوونی بۆ وەستاندنی ململانێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دیاری کرد، کە ئێستا 12 ڕۆژە بەردەوامە و بە شێوەیەکی چالاک ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسرائیلی تێدایە. پزیشکیان ڕایگەیاند کە ئاشتی تەنها بە دانپێدانانی "مافە ڕەواکانی" نەتەوەی فارس و "دانەوەی قەرەبوو" بۆ زیانە بەرچاوەکانی کە بە تیۆکراسی گەیەندراون، بەدەست دەهێنرێت. سەرەڕای ئەوە، سەرۆکی ئێران جەختی لەسەر پێویستی "گەرەنتی نێودەوڵەتی پتەو دژی هێرشەکانی داهاتوو" کردەوە، کە ئەمە یەکەم جارە تاران مەرجی ڕوون بۆ کۆتایی هاتنی دوژمنایەتییەکان پێشکەش بکات.

ئەم داواکارییانەی ئێران ڕاستەوخۆ لەگەڵ وتارەکانی دۆناڵد ترەمپدا ناکۆکن. پێشتر، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ماڵپەڕی ئاکسیۆس ڕایگەیاندبوو کە "بە کردەوە هیچ شتێک نەماوە بۆ هێرشکردن" لە ئێران، و شەڕەکە "کاتێک من بیەوێت" کۆتایی دێت. لێدوانە پەرەسەندووەکانی بەوە کۆتایی هات کە ئەمریکا پێشتر ململانێکەی بردۆتەوە. ترەمپ وتی: "ئێمە بردمانەوە. لە کاتژمێری یەکەمدا، شەڕەکە پێشتر کۆتایی هاتبوو،" ئەمەش، بە گوێرەی شرۆڤەکاران، ڕوونیی نییە و دژی ئەو ڕێنماییانەیە کە پێشتر لەلایەن ئیدارەکەیەوە دانرابوون.

گوتەبێژی ئیدارەی ترەمپ، کارۆلاین لیڤیت، پێشتر ئامانجەکانی دیاری کردبوو کە بریتی بوون لە ڕێگریکردن لە ئێران بۆ پەرەپێدانی چەکی ئەتۆمی، لەناوبردنی تواناکانی مووشەکی بالیستی، هەڵوەشاندنەوەی هێزی دەریایی ئێران، و لاوازکردنی گرووپە هاوپەیمانەکانی لە ناوچەکە. ترەمپ و لیڤیت هەروەها ئامانجی "تەسلیمبوونی بێ مەرج"ی ڕژێمی ئێرانیان باس کرد، کە ئەم دەستەواژەیە نادیار و بێ وردەکاری کردارییە. نەبوونی خشتەیەکی زەمەنی ڕوون یان پێوەرێکی دیاریکراو بۆ کۆتایی هاتنی ئەم ئامانجانە، ترەمپ دەسەڵاتێکی بەرچاوی پێدەدات بۆ ڕاگەیاندنی یەکلایەنەی کۆتایی شەڕ، یان لانیکەم بەشداری ئەمریکا تێیدا.

ئاماژەی پزیشکیان بە "مافە ڕەواکان" بە شێوەیەکی فراوان وەک ئاماژەیەکی ناڕاستەوخۆ بۆ بەرنامەی ئەتۆمی ئێران لێکدەدرێتەوە. ڕێگریکردن لە تاران بۆ پەرەپێدانی چەکی ئەتۆمی – شتێک کە، هەرچەندە لە ڕووی تەکنیکییەوە گونجاوە، بەڵام لە ئاسۆی نزیکدا نەبوو – "کاسوس بێللی"یەکی سەرەکییە بۆ هەردوو ترەمپ و سەرۆک وەزیری ئیسرائیل بنیامین ناتانیاهۆ. لەگەڵ ئەوەی ئێران 441 کیلۆگرام یۆرانیۆمی پیتێنراوی نزیک لە ئاستی چەکی هەیە، و بەشی 15 بۆمبی کەمتر کاریگەر دەکات، داوای قەرەبوو و گەرەنتی بێ بەڵێنێکی ئێران بۆ وازهێنان لە بەرنامەی ئەتۆمییەکەی، ناکرێت. بە لەبەرچاوگرتنی هەڵوێستی هێرشبەران بۆ گەڕان بەدوای "تەسلیمبوونی بێ مەرج"، پێشنیازەکانی تاران ڕووبەڕووی دیمەنێکی دیپلۆماسی ووشک دەبنەوە.

لە کاتێکدا ترەمپ لەنێوان هەڕەشەکانی لەناوبردن و بەڵێنەکانی شەڕێکی کورتدا جیاوازە – ڕەنگە بۆ هێورکردنەوەی بازاڕی نەوت، کە بەهۆی داخستنی گەروویەک کە یەک لەسەر پێنجی بەرهەمی جیهانی تێدا تێدەپەڕێت، تووشی شڵەژان بووە – وەزیری بەرگری ئیسرائیل ئیسرائیل کاتز دیدگایەکی توندتر پێشکەش کرد. ڕۆژی چوارشەممە، کاتز ڕایگەیاند کە شەڕەکە "بێ هیچ سنوورێکی کاتی" بەردەوام دەبێت، ئاماژەیە بۆ ناسەقامگیری درێژخایەنی ناوچەیی.

لە ناوخۆدا، پێگەی پزیشکیان بە شێوەیەکی بەرچاو لاوازە. ئەو بەشێک بوو لەو سێ سەرکردەیەی کە سەرپەرشتی جێنشینی ڕێبەری باڵا عەلی خامنەییان دەکرد، کە لە یەکەم ڕۆژی ململانێکەدا کۆچی دوایی کرد. بەڵام، کاریگەرییەکەی لەلایەن عەلی لاریجانی، سەرۆکی ئەنجومەنی ئاسایشی وڵاتەکە و کەسایەتییەکی بەهێز کە پەیوەندی نزیکی لەگەڵ سوپای پاسداران هەیە، کە دەسەڵاتی ڕاستەقینەی لە ئێراندا هەیە، سێبەر کراوە. لاریجانی بە خێرایی هەڵبژاردنی موجتەبا خامنەیی، کوڕی ڕێبەری کۆچکردووی، لەلایەن ئەنجومەنێکی ئایینییەوە ڕێکخست، لە پرۆسەیەکدا کە بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ناڕوون سەیر دەکرا. موجتەبا، کە وەک هاوپەیمانی باڵی سەربازییش سەیر دەکرێت، بە ئاشکرا دەرنەکەوتووە، حکومەت بانگەشەی ئەوە دەکات کە لەگەڵ باوکی بریندار بووە.

پەراوێزخستنی پزیشکیان زیاتر ئاشکرا بوو کاتێک، ڕۆژی شەممە (8)، یەک ڕۆژ پێش ڕاگەیاندنی هەڵبژاردنی موجتەبا، داوای لێبوردنی کرد بۆ هێرشە تۆڵەسەندنەوەکانی ئێران دژی وڵاتانی عەرەبی کە بنکەی سەربازی ئەمریکییان لە کەنداوی فارس تێدایە. ئەم کارە، کە وەک هەوڵێک بۆ کرانەوەی دیپلۆماسی لێکدرایەوە، بە ئاشکرا لەلایەن سوپای ئێرانەوە ڕەتکرایەوە، کە بەردەوام بوو لە هەڵدانی مووشەک و درۆن لە سەرانسەری ناوچەکە. تەنانەت پێش بڵاوکردنەوەی پزیشکیان لە X (پێشتر تویتەر)، سوپای پاسداران بەیاننامەیەکی بڵاوکردبووەوە و تیایدا سوێندی خواردبوو کە "تاکو سێبەری شەڕ لەسەر ئێران لادەبرێت" شەڕ بکات، ئەمەش ئۆتۆنۆمییەکەی بەهێز کرد و هەڵوێستی ئاشتیخوازانەی سەرۆکی مەدەنی هەڵوەشاندەوە. ئەم سیناریۆ ئاڵۆزە جیاوازیی قووڵی ناو سەرکردایەتی ئێران و سەختی گەیشتن بە سازانێک لەسەر ستراتیژی دەرچوون لە ململانێکەدا نیشان دەدات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری