Amerikanen zullen betalen voor Trumps oorlog in Iran: Wereldwijde economische gevolgen

Verenigde Staten - Ekhbary Nieuwsagentschap

Amerikanen zullen betalen voor Trumps oorlog in Iran: Wereldwijde economische gevolgen

De Verenigde Staten en Israël hebben een aanzienlijke militaire actie tegen Iran gelanceerd, een beweging die sommigen omschrijven als "president Trumps oorlog". Rapporten geven aan dat de hoogste leider van Iran, Ayatollah Ali Khamenei, samen met andere hooggeplaatste functionarissen en, naar verluidt, meer dan 150 mensen in een basisschool voor meisjes, zijn omgekomen. Als vergelding heeft Iran aanvallen gelanceerd gericht op Israël, Amerikaanse bases in de regio en zelfs civiele doelen in naburige Arabische landen. Deze ontwikkelingen, die op vrijdagavond begonnen, hebben diepgaande implicaties die veel verder reiken dan het Midden-Oosten, zelfs als deze regio de zwaarste last van de onmiddellijke verwoesting draagt. Als de vijandelijkheden blijven escaleren, kan dit conflict de wereldeconomie in een inflatoire crisis storten, en het zal zeker leiden tot een merkbare stijging van de energiekosten voor Amerikaanse consumenten in de komende dagen.

Het meest onmiddellijke en tastbare gevolg van deze oorlog zal ongetwijfeld worden gevoeld in de wereldwijde olieprijzen. De cruciale vraag is niet of de prijzen zullen stijgen, maar in welke mate ze zullen stijgen en hoe lang deze piek zal duren. Het gevaar is niet beperkt tot een instorting van de Iraanse olie-export, hoewel dat alleen al aanzienlijke gevolgen zou hebben. Iran, als de vijfde grootste olieproducent ter wereld, levert dagelijks ongeveer 5 miljoen vaten van de wereldwijde productie van 107 miljoen vaten. Hoewel deze olie onderworpen is aan strenge Amerikaanse sancties en verboden is op de Amerikaanse markt, speelt het een cruciale rol bij het voldoen aan de energiebehoefte van China. Elke vat dat China uit Iran koopt, betekent één vat minder dat het van de wereldmarkt hoeft te kopen, en helpt zo de internationale olieprijzen te temperen. De wereld zou zich echter relatief kunnen aanpassen aan het verlies van 5 miljoen vaten per dag, aangezien de Verenigde Staten en de Golfstaten over voldoende overcapaciteit beschikken om dit tekort te compenseren.

Het werkelijke gevaar ligt in het vermogen van Iran om de Straat van Hormuz te sluiten, een smalle en strategisch belangrijke waterweg tussen Iran en Oman. Deze choke point is onmisbaar voor de wereldwijde energiehandel en dient dagelijks als doorvoerroute voor ongeveer een derde van de wereldwijde zeewaartse olie-export en een vijfde van de wereldwijde vloeibaar aardgas-leveringen. Als Iraanse strijdkrachten de straat blokkeren, of als het conflict zelf de waterweg onveilig maakt voor handelsschepen, zullen de wereldwijde energievoorzieningen een abrupte en ernstige krimp ondergaan. Hoewel Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten alternatieve pijpleidingroutes hebben voor een deel van hun olie, moet het grootste deel van de ruwe olie die uit de regio wordt geëxporteerd door de Straat. Het Iraanse regime heeft herhaaldelijk gedreigd de Straat te sluiten tijdens eerdere confrontaties met de VS, maar heeft dit nooit gedaan. Deze aarzeling is begrijpelijk, aangezien Iran zelf sterk afhankelijk is van deze waterweg voor zijn eigen olie-export. Bovendien zou een dergelijke blokkade China, de belangrijkste beschermheer van Iran, economisch veel zwaarder schaden dan de westerse landen. Volgens gegevens uit 2024 ging een aanzienlijk deel van 84% van de ruwe olie die door de Straat stroomde naar Aziatische markten, terwijl slechts ongeveer 6% naar Europa en de Verenigde Staten ging. Historisch gezien heeft Iran tijdens eerdere geschillen met de VS geen raketaanvallen uitgevoerd op civiele infrastructuur zoals hotels en luchthavens in Dubai, noch heeft het zijn hoogste leider verloren tijdens de raketafwisselingen tussen de VS en Iran in 2020 en 2025. De huidige situatie markeert echter een duidelijke afwijking.

Op zaterdag kwamen er berichten dat de Iraanse Revolutionaire Garde schepen had geïnformeerd dat de doorgang door de Straat niet langer was toegestaan. Op zondag waren vier olietankers in de buurt van de Straat aangevallen, en het commerciële verkeer door de waterweg zou volledig zijn stilgevallen. Bij de opening van de termijnmarkten op zondagavond kenden de olieprijzen een scherpe stijging, met bijna 12% tot ongeveer $75 per vat. Voor Amerikaanse consumenten kan deze stijging ertoe leiden dat de benzineprijzen ergens volgende week boven de $3 per gallon uitkomen.

De volledige economische gevolgen van deze oorlog zijn uiteraard afhankelijk van de duur ervan. Als de Straat van Hormuz gedurende een langere periode effectief gesloten blijft, kunnen de olieprijzen omhoogschieten, mogelijk tot boven de $100 per vat. Dergelijke dure ruwe olie zal onvermijdelijk leiden tot wijdverspreide inflatie in de hele economie. Olie blijft een cruciale input voor de transport-, productie- en logistieke sectoren; naarmate de prijs stijgt, stijgen ook de kosten voor deze industrieën. Volgens Capital Economics kan een olieprijs van $100 per vat, indien bereikt en aangehouden, 0,6 tot 0,7 procentpunt toevoegen aan de wereldwijde inflatie. Tegelijkertijd kan een olieschok de wereldwijde economische groei vertragen. Zoals voormalig energieadviseur van het Witte Huis, Bob McNally, zaterdag tegen CNBC zei: "Een langdurige sluiting van de Straat van Hormuz is een gegarandeerde wereldwijde recessie."

Dit scenario zou de centrale banken van de wereld in een lastig parket brengen. Normaal gesproken verhoogt de Federal Reserve de rentetarieven om inflatie te bestrijden en verlaagt ze om een zwakke groei te stimuleren. Als de prijzen echter stijgen terwijl de economie stagneert, zou de Fed geconfronteerd worden met beleidsparalyse zonder gemakkelijke oplossingen. Historisch gezien heeft president Trump de neiging gehad om zijn militaire avonturen kort te houden. Zijn bombardement van Iran afgelopen zomer duurde slechts 12 dagen, terwijl zijn invasie van Venezuela enkele uren na aanvang eindigde. De president heeft ook een beperkte tolerantie getoond voor dalende aandelenmarkten. Als de economische omstandigheden snel verslechteren, kan Trump een snelle uitweg uit het conflict zoeken. Sterker nog, al op zaterdag gaf de president signalen van mogelijke de-escalatie, en zei hij tegen verslaggevers dat hij "lang kon gaan en alles kon overnemen, of het in twee of drie dagen kon beëindigen". Op zondag gaf hij aan dat er gesprekken gepland stonden tussen hem en de nieuwe Iraanse leiding. De dynamiek van oorlog kan echter onvoorspelbaar zijn. Op zondag bevestigde de VS de dood van drie Amerikaanse militairen tijdens de operatie in Iran. Deze ontwikkeling zou Trump kunnen dwingen om de aanvallen als vergelding op te voeren. Zelfs als de president vrede zoekt, kan Iran dat niet doen. Sommige analisten suggereren dat Teheran gelooft dat het betere staakt-het-vuren-voorwaarden kan veiligstellen door de economische kosten van de oorlog te laten oplopen. Hoe dan ook, Trumps aanvallen hebben de Amerikaanse consumenten op korte termijn al hogere energiekosten opgelegd en op lange termijn een verhoogd risico op stagflatie gecreëerd. Wat het de Iraanse bevolking zal brengen, naast de tragische kindersterfgevallen en rokende ruïnes, moet nog blijken.

Ekhbary Nieuwsagentschap