ڕووسیا وردەکارییەکانی کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەی Il-20 ئاشکرا دەکات: ئیسرائیل بە پێشێلکردنی ڕێککەوتنەکان و دواکەوتنی ئاگادارکردنەوە تۆمەتبار دەکات

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ڕووسیا وردەکارییەکانی کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەی Il-20 ئاشکرا دەکات: ئیسرائیل بە پێشێلکردنی ڕێککەوتنەکان و دواکەوتنی ئاگادارکردنەوە تۆمەتبار دەکات

مۆسکۆ، ڕووسیا – لە گەشەسەندنێکدا کە گرژییە دیپلۆماسی و سەربازییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دووبارە گڕ دەداتەوە، وەزارەتی بەرگری ڕووسیا وردەکاری نوێ و مشتومڕاوی سەبارەت بە خستنەخوارەوەی فڕۆکەی سیخوڕییەکەی لە جۆری Il-20 لە کەناراوەکانی سوریا لە 17ی ئەیلوولی 2018 بڵاوکردەوە. ڕووسیا بە ناڕاستەوخۆ ئیسرائیلی تۆمەتبار کرد، بەوەی پێشێلی ڕێککەوتنەکانی کەمکردنەوەی ناکۆکی کردووە و زۆر بە درەنگ وادەی هێرشە ئاسمانییەکانی بۆ سەر ئامانجەکانی سوریا ڕاگەیاندووە.

بەپێی ئەو داتایانەی کە وەزارەتی بەرگری ڕووسیا لە 23ی ئەیلوولدا خستیانەڕوو، زانیارییە وەرگیراوەکان لە سیستەمەکانی ڕادارەوە بە وردی دۆخی ناوچەی ئاسمانی سوریا لە کاتی ڕووداوەکەدا نیشان دەدەن. ئەم داتایانە ئاماژە بەوە دەکەن کە فڕۆکە جەنگییەکانی ئیسرائیل لە جۆری F-16، کە هێرشی ئاسمانییان بۆ سەر دامەزراوەکانی پارێزگای لازقیەی سوریا ئەنجام دەدا، فڕۆکەی ڕووسی Il-20 یان وەک قەڵغان بەکارهێناوە، بەمەش فڕۆکەکەیان خستووەتە ژێر مەترسی ئاگری بەرگری ئاسمانی سوریاوە. مۆسکۆ جەختی لەوە کردەوە کە دواکەوتنی بەرچاوی ئاگادارکردنەوەی ئیسرائیل، کاتێکی پێویستی بە تیمی ڕووسی نەداوە بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنەکانی سەلامەتی.

وردەکارییەکانی ڕووداو و تۆمەتەکانی ڕووسیا

لە شەوی 17ی ئەیلوولی 2018، فڕۆکەیەکی سیخوڕی ڕووسی لە جۆری Il-20 کە 15 سەربازی ڕووسی لەسەر بوو، لە کاتی گەڕانەوەی بۆ بنکەی ئاسمانی حەمیمیم لە سوریا، لەسەر دەریای ناوەڕاست لە شاشەکانی ڕادار دیار نەما. ئەمە هاوکات بوو لەگەڵ هێرشێکی مووشەکی ئیسرائیل بۆ سەر ئامانجەکانی سوریا، هەروەها مووشەک هاوێژتن لە فڕۆکەیەکی جەنگی فەرەنسی لە ناوچەکەدا. وەزارەتی بەرگری ڕووسیا دواتر پشتڕاستی کردەوە کە فڕۆکەکە بە هەڵە بە مووشەکێک خسترایە خوارەوە کە لەلایەن سیستەمەکانی بەرگری ئاسمانی سوریا S-200 ەوە هاوێژرابوو، کە لە وەڵامی هێرشی ئاسمانی ئیسرائیلدا بوون.

نوێترین بەیاننامەی ڕووسیا سەرنجی لەسەر ڕەفتارەکانی ئیسرائیل لە کاتی ڕووداوەکەدایە. بەپێی مۆسکۆ، ئیسرائیل تەنها یەک خولەک پێش دەستپێکردنی هێرشە ئاسمانییەکانی، لە ڕێگەی هێڵی گەرمی کەمکردنەوەی ناکۆکییەوە لایەنی ڕووسی ئاگادار کردووەتەوە. ئەم ئاگادارکردنەوە زۆر درەنگە، لەگەڵ دیارینەکردنی ناوچەی وردی ئۆپەراسیۆنەکاندا، توڕەیی مۆسکۆی لێکەوتەوە. ڕووسیا ئەم کارە بە پێشێلکردنێکی توندی ڕێککەوتنە دوو قۆڵییەکانی نێوان هەردوو وڵات دەزانێت، کە ئامانجیان ڕێگریکردنە لە ڕووداوی هاوشێوە لە ئاسمانی قەرەباڵغی سەربازی سوریا.

لێکەوتەکانی ڕووداوەکە لەسەر پەیوەندییەکانی ڕووسیا و ئیسرائیل

ڕووسیا و ئیسرائیل لە مێژە کەناڵێکی پەیوەندی تایبەتیان هەیە بۆ خۆدزینەوە لە هەر پێکدادانێکی سەربازیی نەویستراو لە سوریا، کە هێزەکانی هەردوو وڵات زۆر چالاکن تێیدا. ئەم میکانیزمە ڕێگەی بە ئیسرائیل داوە سەدان هێرشی ئاسمانی دژی ئامانجەکانی ئێران و لایەنگرانی ئێران لە ناو سوریا ئەنجام بدات، بەبێ دەستوەردانی ڕاستەوخۆی ڕووسیا. بەڵام ڕووداوی Il-20 و تۆمەتەکانی دواتری ڕووسیا، هەڕەشە لە تێکدانی ئەم پەیوەندییە ناسکە دەکەن.

لە دوای ڕووداوەکە، ڕووسیا چەندین هەنگاوی نا بۆ بەهێزکردنی تواناکانی بەرگری ئاسمانی سوریا، لەوانەش دابینکردنی سیستەمەکانی مووشەکی پێشکەوتووی S-300. ئەم جووڵەیە بە فراوانی وەک پەیامێکی ڕوون بۆ ئیسرائیل بینرا کە یاساکانی شەڕ لە سوریا گۆڕاوە، و مۆسکۆ ئەوەی کە وەک پشتگوێخستنی سەلامەتی هێزەکانی دەیزانی، قبوڵ ناکات. ئەم گەشەسەندنانە دۆخی جیۆپۆلیتیکی سوریای زیاتر ئاڵۆز کردووە، و فشارێکی زیادەی خستووەتە سەر پەیوەندییەکانی نێوان هێزە هەرێمی و نێودەوڵەتییە چالاکەکان.

دۆخی ئاڵۆزی ناوچەکە

ڕووداوی Il-20 وەک یادخستنەوەیەکی توندە بۆ مەترسییە سروشتییەکان لە ناوچەی ئاسمانی قەرەباڵغی سوریا. بە بوونی هێزەکانی سوریا، ڕووسیا، ئیسرائیل، ئێران، تورکیا و ئەمریکا، هەروەها گرووپە چەکدارییە جیاوازەکان، ئەگەری ڕووداوە نەویستراوەکان بەرز دەمێنێتەوە. ڕووسیا جەخت لەوە دەکاتەوە کە هەماهەنگی کاریگەر و پابەندبوون بە پڕۆتۆکۆلەکانی نێودەوڵەتی بۆ خۆدزینەوە لە دووبارەبوونەوەی کارەساتگەلی لەم جۆرە زۆر گرنگە.

لە کۆتاییدا، ئاشکراکردنی وردەکارییەکانی ڕووداوی Il-20 لەلایەن ڕووسیا، لەگەڵ تۆمەتەکانی دژی ئیسرائیل، ئاماژە بەو ئاڵنگارییە بەردەوامانە دەکات لە بەڕێوەبردنی ململانێ فرە ڕەهەندەکان لە سوریا. لەکاتێکدا هەموو هێزێک هەوڵ دەدات بەرژەوەندییەکانی خۆی بپارێزێت، پاراستنی کەناڵەکانی پەیوەندی ڕوون و پابەندبوون بە ڕێککەوتنەکان بۆ ڕێگریکردن لە زیادبوونی نەویستراو و دڵنیابوون لە سەلامەتی کارمەندانی سەربازی لەم ناوچە زۆر ئاڵۆزەدا، زۆر گرنگە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری