زێلێنسکی ئاماژە بە دەستپێکردنەوەی وتووێژەکانی ئاشتی لەگەڵ ئەمریکا و رووسیا دەکات، پێشکەوتن لە ئاڵوگۆڕی دیلەکاندا

نێودەوڵەتی - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

زێلێنسکی ئاماژە بە دەستپێکردنەوەی وتووێژەکانی ئاشتی لەگەڵ ئەمریکا و رووسیا دەکات، پێشکەوتن لە ئاڵوگۆڕی دیلەکاندا

ڤلۆدیمیر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکرانیا، ڕایگەیاندووە کە چاوەڕوان دەکرێت وتووێژەکانی ئاشتی کە نوێنەرانی ئۆکرانیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان و رووسیا لەخۆدەگرێت، بەم زووانە دەست پێبکاتەوە، ئەمەش سەرنجێکی نێودەوڵەتی بەرچاوی ڕاکێشاوە. سەرۆک زێلێنسکی لە وتارێکی ئێوارەی ڕۆژی سێشەممەدا (بە کاتی خۆجێی) ڕایگەیاند، "گفتوگۆی زیاتر لە داهاتوویەکی نزیکدا ئەنجام دەدرێن، و ڕەنگە لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ئەنجام بدرێن،" ئەمەش ئاماژەیە بۆ زیندووکردنەوەیەکی ئەگەری بۆ وتووێژەکانی ئاشتی کە ماوەیەکی درێژە وەستاون. هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە حکومەتی ئۆکرانیا ئامادەیە بەشداری لە هەر فۆرماتێکی وتووێژدا بکات کە بتوانێت ئاشتی نزیکتر بکاتەوە، بە ڕوونی ئاماژەی بە کراوەیی بۆ گفتوگۆ کرد.

لێدوانەکانی زێلێنسکی لە کاتێکدا دێن کە ماندووبوونی نێودەوڵەتی لەگەڵ ململانێ درێژخایەنەکەدا لە زیادبووندایە، و بەهۆی ئاماژەکردن بە ئەگەری بەشداریکردنی ڕاستەوخۆی ئەمریکا، گرنگییەکی تایبەت وەردەگرن. ویلایەتە یەکگرتووەکان بە بەردەوامی هاوپەیمانێکی سەرەکی بووە بۆ ئۆکرانیا، پشتیوانییەکی سەربازی و ئابووری بەرچاوی پێشکەش کردووە، بەڵام ڕۆڵی ڕاستەوخۆی لە وتووێژەکانی ئاشتی لەگەڵ رووسیادا سنووردار بووە. ئەگەر ئەمریکا وەک میواندار یان بەشداربووی سەرەکی لە گفتوگۆکاندا پێشڕەوی بکات، ئەوا دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو کێش و جێبەجێکردنی وتووێژەکان بەرز بکاتەوە، و بە ئەگەری زۆرەوە دینامیکیەتی هەوڵە دیپلۆماسییەکان بگۆڕێت.

لە هەمان ڕۆژدا، روستم ئومێرۆڤ، وەزیری بەرگری ئۆکرانیا و سەرۆکی شاندە دانوستانکارەکەی ئۆکرانیا، هەواڵێکی گرنگی سەبارەت بە ڕێککەوتنێک لەگەڵ رووسیا لە ڕێگەی تێلێگرامەوە گەیاند. وەزیر ئومێرۆڤ ڕایگەیاند کە هەردوو وڵات ڕێککەوتوون لەسەر ئازادکردنی 157 دیلی جەنگ لە هەریەکەیان، ئەمەش وەک دەستکەوتێکی مرۆیی سەیر دەکرێت کە لە ئەنجامی وتووێژە بەرفراوانەکانەوە بەدەست هاتووە. ئاڵوگۆڕی دیلەکان بە شێوەیەکی مێژوویی وەک ڕێوشوێنێکی بنیاتنانی متمانە لە گۆڕەپانی جەنگدا خزمەتی کردووە و چەندین جار لە ڕابردوودا ڕوویانداوە. ئەم کردارە دەتوانرێت وەک نیشانەیەکی ئەرێنی لێکبدرێتەوە کە کەناڵەکانی پەیوەندی نێوان هەردوو لایەن کراوە و کاراکان ماونەتەوە.

ئومێرۆڤ هەروەها ئەوەشی زیاد کرد کە تیمی دانوستانکاران "گفتوگۆی بەرفراوانیان لەسەر ئەو پرسانەی کە ماوەیەکی درێژە چارەسەر نەکراون تەواو کردووە." وتیشی کە ئەم گفتوگۆیانە چەندین میکانیزمی جیاواز بۆ جێبەجێکردنی ئاگربەست و ڕێگاکانی چاودێریکردنی ڕاستەقینەی ڕاگرتنی چالاکییە سەربازییەکانی لەخۆگرتووە. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە گفتوگۆکان تەنها ئاڵوگۆڕی دیلەکان تێدەپەڕێنن بۆ ئەوەی پێشنیاری کرداری بۆ ئاگربەستێکی گشتگیر و بنیاتنانی ئاشتی لەخۆبگرن. چاودێری و مۆنیتەرکردنی ئاگربەست لە ململانێ پێشووەکاندا لە سەختترین ئەرکەکان بوون، ئەمەش وادەکات پێشکەوتن لەم گفتوگۆیانەدا بەتایبەتی هاندەر بێت.

لەدوای داگیرکارییە فراوانەکەی رووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا، چەندین هەوڵ بۆ وتووێژەکانی ئاشتی لە نێوان هەردوو وڵاتدا درا، بەڵام زۆربەیان نەیتوانی ئەنجامی بەرچاو بەدەست بهێنن و لە بنبەستدا مانەوە. وتووێژە سەرەتاییەکانی کە لە ئیستانبوڵ، تورکیا، ئەنجام دران، بۆ ماوەیەکی کورت هیوا بەخشان بوون، بەڵام دواتر بەهۆی گۆڕانی بارودۆخی گۆڕەپانی جەنگ و قووڵبوونەوەی بێباوەڕی نێوان لایەنەکان وەستان. سەرۆک زێلێنسکی بە بەردەوامی کشانەوەی تەواوی رووسیای لە ناوچە داگیرکراوەکان وەک مەرجێکی پێشوەختە بۆ ئاشتی خستووەتە ڕوو، لە کاتێکدا رووسیا بە داوای گەرەنتییە ئەمنییەکان وەڵامی داوەتەوە، لەوانەش نەچوونی ئۆکرانیا بۆ ناتۆ. ئەم هەڵوێستە جیاوازانە گەورەترین ئاستەنگی بەردەم وتووێژەکان بوون.

لێدوانەکانی سەرۆک زێلێنسکی و ڕاگەیاندنی وەزیر ئومێرۆڤ سەبارەت بە ڕێککەوتنی ئاڵوگۆڕی دیلەکان پەیوەندییان بە شیکارییەکانەوە هەیە کە پێشنیار دەکەن دۆخی گشتی جەنگ گەیشتووەتە بنبەست. هەردوو لایەن هەست بە باری جەنگێکی درێژخایەنی ماندووکەر دەکەن، و پێویستی بە گەڕان بەدوای دەرچەیەکدا لە ڕێگەی نێوەندگیری نێودەوڵەتییەوە لە زیادبووندایە. بەتایبەتی، ئەگەر ویلایەتە یەکگرتووەکان بە چالاکی بەشداری لە وتووێژەکانی ئاشتی بکات، ئەوا دەتوانێت لە هەمان کاتدا فشار لەسەر رووسیا زیاد بکات و پێگەی دانوستانکاری ئۆکرانیا بەهێزتر بکات.

بەڵام، ڕێگای ئاشتی هێشتا سەختە. بێباوەڕی قووڵ لە نێوان هەردوو لایەن و ناکۆکییەکان لەسەر پرسەکانی خاک بە ئاسانی چارەسەر ناکرێن. سەرەڕای ئەمانەش، دەستپێکردنەوەی گفتوگۆ و پێشکەوتن لە ڕێوشوێنە مرۆییەکاندا چرایەک لە هیوا بە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەبەخشن. ئەوەی ئایا وتووێژەکانی داهاتوو دەتوانن ئەنجامی کرداری بەدەست بهێنن، و ئایا دەتوانن ببنە هۆی ئاشتییەکی بەردەوام، پشت بە ئیرادەی ڕاستەقینەی هەموو لایەنەکان و نێوەندگیری بەردەوامی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەبەستێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری